Safra kesesi rahatsızlıkları

[keremm]

Bir nefes sıhhat

Op. Dr. Ufuk ÖZAYDIN (Genel cerrahi uzmanı)


Taş safrada a ırdır

Ortalama uzunlu u 10 cm. genişli i 3 cm. olan, küçük ve kese biçiminde bir organdır. Karaci erin alt yüzünde karaci erle temas edecek biçimde bulunur. Safra sıvısını depolamakla görevlidir. Yenilen yemekler, mideden inceba ırsa a geçti inde, kasılarak içinde konsantre etti i safrayı ba ırsa a akıtır. Böylece yediklerimizin sindirilmesine yardımcı olur.
Safra kesesinde çeşitli hastalıklar görülebilir. Bunlar arasında en sık görüleni taşlardır. Di er hastalıklar arasında safra kesesi fonksiyon bozuklukları, safra kesesi polipleri ve sefre kesesi kanserleri sayılabilir.


Safra taşlarının belirtileri
Safra kesesi fonksiyon bozuklukları oldu unda, sindirim sistemindeki koordinasyonda bazı aksamalar olur. Kese, gerekli olan safrayı zamanında ince ba ırsa a boşaltamazsa, yenen yiyeceklerin sindirilmesi aksamaya u rar. Bu ne-denle hastalarda, aynı mide hastalıklarında oldu u gibi şikayetler görülür. Taşların en büyük belirtisi, hazımsızlık, şişkinlik, gaz, kızartmalar, ya lı yiyecekler, baklagiller ve kuruyemişler gibi bazı yiyeceklerin dokunması ve karnın sa üst tarafında, yemeklerden 2-3 saat sonra ortaya çıkan şiddetli a rılardır.
Safra kesesi taşı şüphelenilen bir hastada, aç karnına yaptırılacak üst batın ultrasonografisi ile taşlar çok kolayca tesbit edilir.


Kimlerde taş görülür?
Safra kesesi taşı, her yaşta görülebilse de, en sık olarak orta yaş ve üzerinde, bayanlarda, şişmanlarda ve ailesinde taş olanlarda görülür. Genç yaşta görülürse, hastanın kan hastalıkları yönünden incelenmesi gerekir.
Safra kesesi içinde taş oluşmuşsa, bunun tedavisi açık veya kapalı, ama tercihen kapalı ameliyatla kesenin alınmasıdır.
Günümüzde safra kesesi ameliyatlarının yüzde 90 gibi büyük bir bölümü kapalı yöntemle yapılmaktadır. Safra kesesinin kapalı yöntemle ameliyatı ilk kez, 1987 yılında Fransada gerçekleştirildi. Türkiyede ise 1989 yılında uygulamaya başlandı. Hızla yaygınlaşan ve başarılı bir şekilde uygulanan bu yöntem, tüm dünyada oldu u gibi, ülkemizde de standart haline geldi. Bu yöntemde özel bir kesi yapılmadı ı için, ameliyat sonrası dönem çok rahat geçmektedir.
Hasta, ameliyat oldu u belli bile olmadan bir gün içinde taburcu edilmekte, 2-3 gün içinde de normal hayatını devam ettirebilmektedir.


Ne zaman ameliyat
Safra kesesi içinde taş varsa, bunun kesin tedavisi ameliyattır. Sadece ameliyatın ne zaman yapılması gerekti i, hastaya ve taşlara göre de işebilir. Taşlar küçükse, her yemek sonrası safra kesesi çıkışını tıkayarak, çok şiddetli a rı, bulantı ve kusmalara sebep olur. E er taşlar ana safra yoluna düşerse, safranın ba ırsa a akması engellenerek sarılı a sebep olması muhtemeldir. O zaman bir günde tedavisi yapılacak basit bir ameliyatın şekli de işecek, ameliyatta safra yollarına da müdahale etmek gerekecektir. Ya da ameliyat öncesi a ızdan hortumla girilip, ana safra yolunu tıkayan taş çıkartılacak, daha sonra ameliyatla kese alınacaktır. Yani bu şekilde işlem uzayacaktır. E er taş tek ve büyükse, düşme ihtimali olmadı ından hemen ameliyat gerekmeyebilir. Ama taşın keseyi iltihaplandırarak üşüme, titreme, yüksek ateş, a rı, bulantı, kusma yapması, ya da uzun süreli tahriş nedeniyle kese i-çinde kanser gelişimine zemin hazırlaması ihtimali yüksektir. Bu nedenle, ne olursa olsun kese içinde taş tesbit edildi inde, uygun bir zaman seçilerek kapalı ameliyatla kese alınmalıdır.
Kesenin alınması hastada bir eksiklik oluşturmaz. Karaci erde üretilen safra, kese alındıktan sonra direkt olarak ba ırsa a akar. Bu nedenle ameliyattan sonra, belli bir süre az az ve sık sık beslenmek gerekir. Yaklaşık 10-15 gün sonra da normal beslenme düzenine geçilerek hayat devam eder.