Portal
Geri git   Yenidendogus > İslam > Dini Içerikli Yazılar
Portal Forum Kayıt ol [Yardım Masası] Kuran-ı Kerim Dinleme Arapça Dersleri Konularım Cevaplarım Arama Son 24 Saatteki Konular Forumları Okundu Olarak İşaretle

Mahalle Mektebine Başlama Merasimi

Üye Etiketleri


Cevapla
 
Paylaş Seçenekler Stil
Alt 22.11.2006, 20:31   #1
sündüse
Tam Üye
 
Üyelik tarihi: 09.11.2006
İletiler: 172
Aldığı Beğeniler : 4
Beğendiği Mesajlar : 0
Icon15 Mahalle Mektebine Başlama Merasimi

(Bed-i Besmele)

Mahalle mektebine başlama merasimi âilelerin varlıklarıyla mütenâsib bir şekilde yapılıyordu.

Orta hâlli ailelerde çocuk giydirilip kuşatılır; erkek ise fesine, kız ise saçlarına süsler takılır, yakın akraba ile mektebe gidilir, derse başlatıla*rak hocaya duâ ettirilirdi. Bundan sonra çocukla*ra birer ikişer kuruş dağıtılır, hoca ile kalfaya da mendil ucuna bağlanmış bir kaç mecidiye hediye edilirdi. Anadolu'da ise çocuklara para verilmez, simit ve şeker dağıtılırdı.

Yüksek tabaka arasında Bed-i Besmele halk arasında da Âmin Alayı diye isimlendirilen bu merâsimler, hâli vakti yerinde âileler tarafından bir düğün kadar ciddiye alınırdı. Âmin alaylarının bazı kaynaklarda Duâ Alayı şeklinde de zikredildiği görülmektedir.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi bir çocuğun mektebe başlaması aile, mekteb ve hâttâ mahalle için mühim bir hâdise olarak kabul edilirdi. Evde hazırlıklar yapılır, varsa sandıklardan yeni giysi*ler çıkarılır veya çarşıya gidilerek satın alınırdı. Yumuşak ve güzel bir minder doldurulur, sâde veya imkânı olanlar tarafından mor kadife üzeri*ne sarı sırma kılâptan işlemeli, kâr-ı kadîm , bir cüz kesesi çocuğun sağ omuzundan sola doğru çapraz bir şekilde boynuna asılmak için hazırla*nırdı. Yine çocuk için bir elifba cüzü temin edilir*di. Bunların sarı soluk kâğıtlara basılmış olanları da bulunduğu gibi, çocuğu okumaya özendirmek için altın yaldızlı basılanları da olurdu. Bazı âilelerde elifbâ cüzlerinin müzehheb el yazmaları*na da rastlanırdı ki, bunlar iyi muhafaza edilir ve nesilden nesile devredilirlerdi.

Merâsimden önce hocaya haber verilir ve uy*gun bir gün tesbit edilirdi. Bu günün kandil gün*lerine ve daha ziyâde Pazartesi veya Perşembeye rastlanmasına îtina edilirdi. Mektebin ilâhici ta*kımı haberdâr edilir veya başka mekteblerin da*ha güzel sesli ilâhici takımları tutulurdu. Çocuk yeni kıyâfetiyle, zihin açıklığını ve hayatının yeni safhasında muvaffak olmasını sağlamak husûsunda himmetlerini istemek için âilesi tarafından evliyâ türbelerine ve bu arada ekseriya Eyüp Sultan'a götürülürdü. Çocuk bundan sonra da âile*nin büyüklerine, yakın ve hatırlı dostlarına el öp*meye, duâ almaya sevkedilir, nihâyet merâsim günü gelir çatardı.

Merâsim günü çocuklar, o gün için daha çok îtina göstererek giyindikleri temiz kıyâfetleriyle mektebe toplanırlar, önlerinde hocaları, kalfa ve bevvabları olduğu hâlde, ilâhicibaşının idâresin*deki ilâhici takımını takib ederek ve işaret edilen yerlerde Âmin diye bağırarak çocuğun evine ge*lirlerdi.

Bu safhadan sonra da merâsimin iki şekilde yapılabildiği görülüyor. Evinin, durumu ve hâli vakti müsâit olanlar merâsimi evde yaptırıyorlar*dı. Eve gelen mekteb çocukları, yeni başlayacak olan çocuğu alarak tekrar ilâhilerle yola düzülü*yorlar ve bu defa âmin alayına daha büyük bir kalabalık katılıyordu. En önde hoca ve başının üzerinde rahleyi taşıyan bevvab yürüyor, rahlenin üzerinde çocuğun minderi ile cüz kesesi bulu*nuyordu. Bunların yanı sıra erkek misafirler, bir faytona veya iki yanında birer kişinin yürüdüğü midilliye bindirilmiş olan çocuk, peşi sıra da bir ilâhici başının idâresindeki ilâhici takımı ve di*ğer çocuklar yürüyordu. En arkada ise kadınlar gelirdi. Âdet olduğu üzere ilâhilerle şehir içinde karar dairesinde dolaşan alay tekrar eve dönerdi. Burada da ilâhiler okunur ve mekteb gülbankı çekildikten sonra alay sona ererdi. Bundan sonra alaya iştirak edenler minderler ve seccâdelerle döşenmiş, öd ağacı ve buhurlar yakılıp havalandı*rılmış odada otururlar ve hocanın çocuğa ilk dersi vermesini beklerlerdi. Misafirler arasında ulemâ*dan birisi varsa ilk dersi vermesi için hoca yerini ona terkederdi. Minderine oturup rahlesinin üze*rine elifbâ cüzünün ilk sayfasını açan çocuk eline odun, kemik, pirinç, gümüş veya altından yapıl*mış hilâl adlı çubuğu alarak hocanın vereceği işâreti ve söyleyeceği sözleri beklerdi.

İlk derste çocuğa elifba cüzünün en başındaki duâ kısmı ile bir kaç harf ve çok kere sadece elif harfi okutu*lurdu. Böylece ders sona erer, bundan sonra da:

Yarabbi ilmimi ve aklımı ve anlayışımı artır. mânâsına gelen Râbbi zidnî ilmen ve aklen ve fehmen veya Rabbi yessir... duası çocuğa tekrar ettirilirdi. İlk ders şu şekilde yapılırdı:

Hoca: Eûzubillâhi mineş-şeytâni'r-racîm.

Çocuk: Eûzubillâhi mineş-şeytâni'r-racîm

Hoca : Bismillâhirrahmânirrahîm

Çocuk: Bismillâhirrahmânirrahîm

Hoca : Rabbi yessir (Rabb'im kolaylaştır.)

Çocuk: Rabbi yessir

Hoca : Ve la tuassir (Fakat zorlaştırma.)

Çocuk: Ve la tuassir

Hoca : Rabbi temmim (Rabb'im tamamlattır.)

Çocuk: Rabbi temmim

Hoca : Bilhayr (hayırla)

Duâyı tâkiben çocuk, hocasının ve diğer misa*firlerin ellerini öper, bu esnada hâfız talebeler ta*rafından Kur'ân okunur, daha sonra hoca veya bir başkası tarafından duâ edilerek merâsim sona erdirilir. Bundan sonra kurulmuş olan sofraların başına geçilerek yemek ve lokma yenilirdi. En so*nunda törene katılan bütün çocuklara birer, ilâhicilere ikişer, ilâhicibaşına üç kuruş; hoca, kalfa ve bevvaba münasip miktarlarda para ile mintanlık ve cübbelik kumaş verilirdi.

Merasimin ikinci bir şekli daha vardı ki, bu da evin darlığı veya başka bir mahzûr sebebiyle mektebde yapılanı idi. Mahalleyi dolaşan alayla mektebe gelinir, ilâhiler okunduktan ve gülbank çekildikten sonra içeri girilerek merâsim yapılır*dı. Bu sırada davetliler ve çocuğun yakınları da hazır bulunur ve sonunda lokma yenilerek hedi*yeler dağıtılırdı. (Ali Birinci, Mahalle Mektebine Başlama Merâsimi ve Mekteb İlâhîleri, II. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri-IV, Ankara 1982, s: 37-57)

sündüse isimli üye şu anda çevrimdışı  
Alıntı ile Cevapla

Reklamsız bir forum için sitemize destek olun...
Alt 23.11.2006, 03:33   #2
Necmeddin
Onursal Üye
 
Necmeddin - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 24.01.2006
Nereden: Batman
İletiler: 10.533
Aldığı Beğeniler : 5150
Beğendiği Mesajlar : 120
Standart

ALLAH razı olsun,bu güzel günlere getirdiğin için...
__________________

Necmeddin isimli üye şu anda çevrimdışı  
Alıntı ile Cevapla
Alt 23.11.2006, 09:20   #3
sündüse
Tam Üye
 
Üyelik tarihi: 09.11.2006
İletiler: 172
Aldığı Beğeniler : 4
Beğendiği Mesajlar : 0
Standart

ellerin e sağlık abiii....

sündüse isimli üye şu anda çevrimdışı  
Alıntı ile Cevapla
Alt 23.11.2006, 12:32   #4
eslem
Bilgili Üye
 
eslem - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 02.09.2005
İletiler: 1.072
Aldığı Beğeniler : 33
Beğendiği Mesajlar : 0
Standart

Allah razı olsun..

eslem isimli üye şu anda çevrimdışı  
Alıntı ile Cevapla
Alt 23.11.2006, 18:28   #5
MuhacirEnsar
Onursal Üye
 
MuhacirEnsar - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 31.10.2005
Nereden: MEDİNE
İletiler: 6.537
Aldığı Beğeniler : 469
Beğendiği Mesajlar : 163
Standart

çok güzel ellerinize sağlık...

MuhacirEnsar isimli üye şu anda çevrimdışı  
Alıntı ile Cevapla

Reklamsız bir forum için sitemize destek olun...
Cevapla

Seçenekler
Stil



Konu Etiketleri
,


Saat : 16:35 |

Powered by vBulletin® Version 3.8.9 Beta 1
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.1
Yandex.Metrica