Yeniden Doğuş

ADAKTA (NEZİR) DİKKAT EDİLECEK HUSÛSLAR


1- Bir kimse Allah için kurban nezrediyorum. dese, örfümüzde bu sözün mânâsı, Kurban olacak hayvanı, kesip, etini tasadduk ediyorum., demektir. Hayvanın kesilip fakirlere da ıtılması lâzımdır.

2- Nezir kurbanı niyetiyle alınan bir hayvan, satılıp yerine başkası alınamaz. Onun artık kurban olarak kesilmesi îcâbeder. Kurbanın hiçbir şeyi satılamaz. Kurban ister nezir, ister kurban bayramında kesilen kurban olsun, eti ve derisi kasap ücreti olarak verilemez. Ancak, kurban, adak, nezir gibi lafızları zikretmeden bir hayvan kesilecek olursa, hayvanın eti ve derisini diledi i gibi tasarrufta eder. Yiyebilir veya satabilir.

3- Adak kurbanının etinden kurban sâhibi, hanımı, usul ve fürûu (dedesi, babası, annesi, çocukları, torunları) ile zengin olanlar yiyemezler. Şâyet kendisi veya bu sayılan kimselerden biri yerse, yenen miktarın kıymeti, sadaka olarak verilir.

4- Nezeredilen kurbanın, Kurban bayramında kesilmesi câiz olan hayvanlardan olması şarttır. Bir şahıs tarafından, kurban olan hayvanların haricinde, hindi, tavuk, horoz gibi bir hayvan nezredilse, kesilmesi vâcip olmaz.

Yine nezir edilen kurbanın, -di er kurbanlarda da oldu u gibi- koyun ve keçide; bir yaşını, sı ırda; iki yaşını, devede; beş yaşını doldurmuş olması ve âzâlarının sa lam olması lâzımdır.

ADAK (NEZIR)

Allah'u Teâlâ'ya ibâdet maksadıyla mükellef olmadığı halde mübah olan bir işi yapmayı kararlaştırmak, kişinin öyle bir ameli kendisine vâcip kılması ve bunu yapacağına dair Allah'a söz vermesine Adak denir.

Allah rızası için yapılan Adaklar Allah katında geçerlidir. Yalnız Allah'ın rızası gözetilirse böyle bir ibâdetten sevap elde edilir. Sırf Allah rızası için oruç tutmak, sAdaka vermek, Kur'an okumak namaz kılmak gibi. Ancak sırf dünyevî bir maksat uğruna yapılan Adaklar geçerli değildir. "Falan bir işim olursa şu kadar oruç tutacağım", veya şu kadar sAdaka vereceğim demek gibi. Buna benzer dünyaya yönelik isteklerin olması halinde yapılan Adaklarda sırf dünyevî bir arzu taşıdığından ibâdetlerde aranan ihlâs* ve Allah rızası özelliği kaybolmuş oluyor. Aslında böyle bir Adak Allah'ın takdirini değiştirmez. Mukadder ne ise o olur. Fakat her ne olursa olsun "falan işim olsun, şöyle böyle oruç tutacağım, sAdaka vereceğim..." gibi Adakları yaptıktan sonra mutlaka yerine getirmek vâcip olur.

Allah'ın rızasını ve yardımını istemek maksadıyla yapılan bu ibâdet genellikle bütün semâvî dinlerde vardır. Kur'an-ı Kerim'de Hz. Meryem ile ilgili olarak anlatılan kıssada annesinin şöyle dediği ve Adakta bulunduğu ifade edilmektedir: "Hani İmran'ın karısı şöyle demişti: 'Rabbim' karnımda taşıdığım çocuğu sadece sana hizmet etmek üzere adadım. Bunu benden kabul buyur Allah'ım sen her şeyi çok iyi işiten ve çok iyi bilensin. " (Âl-i İmrân, 3/35). Ve yine Hz. Meryem'e şöyle hitab edilmişti: "İnsanlardan birini görürsen "Rahman olan Allah'a konuşmama orucu adadım bugün kimseyle konuşmayacağım" de." (Meryem, 19/26). Yalnız Semâvî dinlerde değil, kısmen semâvî din özelliği ve kalıntıları taşıyan bazı toplum ve dinlerde de Adak inancına rastlanmaktadır. Yahudi ve Hristiyanların yanısıra eski Çin, Türk ve Arap toplumlarında Adakların yapıldığı bilinmektedir.

Kur'an-ı Kerim'de Adak ile ilgili olarak bazı hususlar zikredilmişse de bu konuda herhangi bir emir veya nehiy mevcut değildir. Fakat ileride de ele alınacağı gibi Adaklar yapıldıktan sonra mutlaka yerine getirilmesi gerekmektedir.

Bazı Hadislerde Rasûlullah (s.a.s.), yapıldıktan sonra Allah'a itaat kabılinden olan Adakların yerine getirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. (Tecrid-i Sarih Tercüme ve Şerhi, XII, 226 vd.) Adağın Hz. Peygamber tarafından yasaklandığını ileri sürenler olmuşsa da, bu Adaklar insanı kaderden müstağni kılmaya sürükleyen anlayışlara dayalı olan Adaklardır. Çünkü yapıldıktan sonra mutlaka yerine getirilmesi kesin olarak emredildiğine ve bu konuda gayet açık hükümler bulunduğuna göre, yasaklanmış bir hususun yapıldıktan sonra yerine getirilmesi isteniyorsa bu yasak ne ile izah edilebilir?

Adak, yemin keffâreti*nde olduğu gibi yerine getirilmesi kişinin İslâmî hükümlere olan sAdakatine bağlıdır. Böyle bir adağı yaptıktan sonra onu yapmaması halinde İslâm devleti yetkilileri ibâdeti ihmal ettiğinden dolayı onu bu konuda zorlayamazlar. Ancak Cenab-ı Hakk Kur'an-ı Kerim'de "Nezirlerini edâ etsinler" (el-Hacc, 22/29) buyurmaktadır.

Sorularlaislamiyet