ANA BABA HAKKI
Bir insanın üzerinde Allâhü Teâlâdan sonra en çok ana ve babanın, hakları vardır. Bu hakların tamamen ödenmesi imkânsız gibidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) Evlât babasını köle olarak bulsa ve satın alıp azât etse; ancak o zaman hakkını ödemiş olabilir. buyurmuştur.
Başka bir hadîs-i şerîfte de Bir adam annesini sırtına almış, Kâbeyi tavaf ettiriyordu. O esnâda Rasûlüllâh Efendimizi (s.a.v) gördü ve Yâ Resûlallâh acaba, anamın hakkını ödeyebildim mi? diye sordu. Rasûlü Ekrem (s.a.v) Hayır. Seni karnında taşırken, bir nefes alma anındaki zahmetinin dahi hakkını ödeyemedin. buyurdu.
Bir kimse, ancak onlara güzel muâmelede bulunmak sûretiyle gönüllerini râzı eder ve bu yolla Allâhın rızâsını kazanırsa o zaman ana ve babasının hakkını ödemiş olabilir. Anne ve babayı râzı etmenin yollarına gelince; Fahreddin Râzî (r.h.) diyor ki: İsrâ Sûresinin ...Eğer onlardan birisi veya ikisi de yanında ihtiyarlığa ererlerse sakın onlara öf deme, azarlama, güzel söz söyle. İkisine de merhametten döşenerek kanatlarını indir... meâlindeki 23 ve 24. âyeti ile Allâhü Teâlâ insanı ana ve babasına karşı beş şey ile mükellef kılmaktadır.
1- Onlara öf dememek. Öf; kızgınlık ve hoşlanmamayı ifâde eden bir sözdür. Sövmek, kaba ve çirkin laflar sarf etmek veya homurdanmak mânâsına gelir. Onları üzmemek için; kızma, azarlama, hatâlarını söyleme ve kusurlarını yüzlerine vurma... velhâsıl canlarını sıkacak fısıltıda dahî bulunmamak.
2- Azarlamamak: (Ve lâ tenharhüma) âyet-i kerîmesi ile de Allâhü Teâlâ evlâdın ana ve babasına karşı (Hayır sen bilmiyorsun, öyle değil, sus, konuşma...) ve benzeri sözlerle azarlamamak. (F-28
3- Hoş söz söylemek: Ana ve babanla konuşurken, yahut onlar sana bir şey söyler veya konuşurken, tazim ve hürmet ifâde edip (Buyurun babacığım veya anacığım. Emredersiniz. Baş üstüne.) gibi yumuşak ve kibarca söz söylemek. Sesi yükseltmeden, sert sert bakmadan konuşmak gerekir.
4- Onlara acımak: Kuş, yavrularını beslemek gayesiyle yanına çağırdığı zaman kanatlarını indirir. Bu sebeple kanadını indirmek, merhâmetten kinâye olmuştur. Sanki, (sen küçükken onların sana yaptıkları gibi sen de ana ve babanı besle ve hizmet et.) denilmiştir.
5- Ve onlara duâ etmek: (F-29)
Bir insanın üzerinde Allâhü Teâlâdan sonra en çok ana ve babanın, hakları vardır. Bu hakların tamamen ödenmesi imkânsız gibidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) Evlât babasını köle olarak bulsa ve satın alıp azât etse; ancak o zaman hakkını ödemiş olabilir. buyurmuştur.
Başka bir hadîs-i şerîfte de Bir adam annesini sırtına almış, Kâbeyi tavaf ettiriyordu. O esnâda Rasûlüllâh Efendimizi (s.a.v) gördü ve Yâ Resûlallâh acaba, anamın hakkını ödeyebildim mi? diye sordu. Rasûlü Ekrem (s.a.v) Hayır. Seni karnında taşırken, bir nefes alma anındaki zahmetinin dahi hakkını ödeyemedin. buyurdu.
Bir kimse, ancak onlara güzel muâmelede bulunmak sûretiyle gönüllerini râzı eder ve bu yolla Allâhın rızâsını kazanırsa o zaman ana ve babasının hakkını ödemiş olabilir. Anne ve babayı râzı etmenin yollarına gelince; Fahreddin Râzî (r.h.) diyor ki: İsrâ Sûresinin ...Eğer onlardan birisi veya ikisi de yanında ihtiyarlığa ererlerse sakın onlara öf deme, azarlama, güzel söz söyle. İkisine de merhametten döşenerek kanatlarını indir... meâlindeki 23 ve 24. âyeti ile Allâhü Teâlâ insanı ana ve babasına karşı beş şey ile mükellef kılmaktadır.
1- Onlara öf dememek. Öf; kızgınlık ve hoşlanmamayı ifâde eden bir sözdür. Sövmek, kaba ve çirkin laflar sarf etmek veya homurdanmak mânâsına gelir. Onları üzmemek için; kızma, azarlama, hatâlarını söyleme ve kusurlarını yüzlerine vurma... velhâsıl canlarını sıkacak fısıltıda dahî bulunmamak.
2- Azarlamamak: (Ve lâ tenharhüma) âyet-i kerîmesi ile de Allâhü Teâlâ evlâdın ana ve babasına karşı (Hayır sen bilmiyorsun, öyle değil, sus, konuşma...) ve benzeri sözlerle azarlamamak. (F-28
3- Hoş söz söylemek: Ana ve babanla konuşurken, yahut onlar sana bir şey söyler veya konuşurken, tazim ve hürmet ifâde edip (Buyurun babacığım veya anacığım. Emredersiniz. Baş üstüne.) gibi yumuşak ve kibarca söz söylemek. Sesi yükseltmeden, sert sert bakmadan konuşmak gerekir.
4- Onlara acımak: Kuş, yavrularını beslemek gayesiyle yanına çağırdığı zaman kanatlarını indirir. Bu sebeple kanadını indirmek, merhâmetten kinâye olmuştur. Sanki, (sen küçükken onların sana yaptıkları gibi sen de ana ve babanı besle ve hizmet et.) denilmiştir.
5- Ve onlara duâ etmek: (F-29)
