Yüce kitabımız Kur'an-ı Kerim'de Rabbimiz c.c. :
"Eğer şükrederseniz nimetimi ziyadeleştiririm, nankörlük ederseniz azabım pek çetindir" buyurarak nimete şükrün, nimetin artışına, nimeti hor kullanıp israf etmenin ise nimetin azalıp yok olmasına vesile olacağını işaret etmektedir.
Şükür, sözle ve davranışla olmak üzere ikiye ayrılır. Sözle yapılan şükür, verilen nimetten dolayı Allah'a dille şükretmektir. Davranışla yapılan şükür ise verilen nimeti Allah'ın rızasına muvafık olacak şekilde kullanmaktır. Rabbimizin bize vermiş olduğu malı infak etmek, güç ve kuvveti helal rızık kazanmak için harcamak, el, ayak, göz ve kulak gibi uzuvları haramlardan koruyup hayırlı yönlere sevk etmek, davranışla yapılan şükre birer örnektir. Bu manada atılacak ihlâslı ve samimi her adım, Rabbimiz tarafından bire ondan2 tutun da bire yedi yüze kadar bereketlendirileceği yine yüce kitabımızda bildirilmektedir.
Rabbimizin bize bahşetmiş olduğu nimetlerin en önemlisi de hayat nimeti olsa gerektir. Allah'ın hoşnutluğunu kazanacak işlerde samimiyetle, ibadet, hizmet ve ilimle geçirilen bir ömür içerisinde kişi, onlarca insanın ömrüne sığdırılamayacak işleri, Allahın yardımı ile yapabilmektedir.
Ömür nimetine şükretmenin yolları çok çeşitlidir. Biz burada ömrünü ilim yolunda harcayanların ne kadar bereketli bir ömür sürdüklerini, onlarca insanın bir araya gelerek ancak yapabilecekleri şeyleri, ihlâs ve samimiyetleri sayesinde tek başlarına gerçekleştirdiklerini ifade etmeye çalışacağız.
1- Muhammet Cerir et- Taberi, on iki yaşından itibaren ilim öğrenmek için diyar diyar yolculuk yapmaya başlamıştır. Hayatı boyunca da bin bir sıkıntı içerisinde hadis, tefsir, fıkıh, tarih ve edebiyat gibi ilimleri öğrenmek ve öğretmekle meşgul olmuştur.
Yedi yaşındayken Kur'an-ı Kerim'i ezberlemiş, sekiz yaşından itibaren cemaatle namaza devam etmiş ve dokuz yaşında iken hadis ilmini öğrenmeye başlamıştır.
Hatip el Bağdadi, onun hakkında şöyle der:
"İbn-i Cerir, kırk yıl ilimle uğraşmış ve bu kırk yılın her günü kırk sayfa yazmıştır."
İbn-i Cerir'in vefatından sonra talebeleri, akil baliğ olmasından vefat edinceye kadar olan zamanı ve bu zaman zarfında yazmış olduğu kitapların sayfa sayısını hesaplamışlar. Her güne on dört sayfa düşmekteymiş. Taberi, 310 senesinde seksen altı yaşında iken vefat etmiştir.
2- İmam Ebu Bekir el Enbari de ömrünü ilme vakfetmiş bir âlimdir. 271 senesinde doğmuş ve 328 senesinde vefat etmiştir. İlimle uğraşmaktan alıkoymasın diye evlenmemeyi tercih etmiştir. Müthiş bir ezber kabiliyeti vardır. Bu kabiliyetinin körelmemesi için de imkânı olmasına rağmen, hoş ve leziz yiyeceklerden hayatı boyunca uzak durmuştur. Kur'an kelimelerine delil olan üç yüz bin beyit şiir ezberlemiştir dediğimizde hafızasının kuvvetini takdir edersiniz.
Ezberlediği şeyler sadece bununla sınırlı değildi. Bir gün hastalanıp yatağa düştüğünde arkadaşları, onu ziyarete gittiler. Babasını bu durumdan üzgün bir vaziyette görünce onu teselli etmeye çalıştılar. Bunun üzerine babası:
Şu gördüğünüz büyük küpün içindeki bütün kitapları ezberlemiş olan birisi için nasıl üzülmem?" diye karşılık verdi.
Ebul Hasen el Aruzi, bir gün ona şaka yollu:
"Yeter bu kadar kitap ezberlediğin. Daha ne kadar ezberleyeceksin?" diye sorunca:
"On üç sandık daha kitap ezberleyeceğim." diye cevap vermiştir.
3- Ebu Abdullah b. Mende künyesiyle bilinen Muhammet b. İshak (310-395) yazdığı hadis sayısının çokluğu ile tanınmıştır. Kaynaklarda bin yedi yüz hadis aliminden hadis yazdığı kaydedilmektedir. Hadis öğrenebilmek için uzun bir yolculuğa çıkmış ve bu yolculuktan da kırk yük dolusu kitapla dönmüştü. Tabi ki bu kırk yük dolusu kitabı eliyle yazmıştı. Bu ümmetten hiç kimsenin onun yazıp bir araya getirdiği kadar hadis topladığı bilinmemektedir.
Cafer el Müstağfiri, Abdullah b. Mende'ye:
"Hadis üstatlarından ne kadar hadis öğrendin?" diye sormuş o da:
"Beş bin sepet dolusu" diye cevap vermiştir.
Yine kendisinin naklettiğine göre ilim öğrenebilmek için doğu ve batı illerini iki defa dolaşmıştır.
İşte, bırakın yapmayı, hayal bile edemeyeceğimiz, aklımızın ve havsalamızın alamayacağı şeyleri, Allah'ın lütfu ile bir tek ömre sığdırmış üç alim. Şunu da belirtmeliyiz ki bu türlü gayret gösterip ömrünü bu türlü işlere adamış kimselerin sayısı, bu üç alimle sınırlı değildir. Âlimlerimizin hayatlarından bahseden rical ve tabakat kitapları bu tür örneklerle doludur. Biz burada sözü fazla uzatmamak için denizden bir katre sunduk desek hiç de abartmış olmayız. Zira eski el yazmaları ile dolup taşan kütüphanelerimiz bunun açık bir delilidir.
Rabbimiz bizlere, hayatlarını dolu dolu yaşamış, ömürlerini Allah yolunda vakfetmiş ve insanlığa faydalı eserler verip şu gök kubbede hoş bir seda bırakmış güzel insanları örnek alabilme istidadı versin ve bizleri de faydalı işler yapmaya muvaffak eylesin. Amin.
"Eğer şükrederseniz nimetimi ziyadeleştiririm, nankörlük ederseniz azabım pek çetindir" buyurarak nimete şükrün, nimetin artışına, nimeti hor kullanıp israf etmenin ise nimetin azalıp yok olmasına vesile olacağını işaret etmektedir.
Şükür, sözle ve davranışla olmak üzere ikiye ayrılır. Sözle yapılan şükür, verilen nimetten dolayı Allah'a dille şükretmektir. Davranışla yapılan şükür ise verilen nimeti Allah'ın rızasına muvafık olacak şekilde kullanmaktır. Rabbimizin bize vermiş olduğu malı infak etmek, güç ve kuvveti helal rızık kazanmak için harcamak, el, ayak, göz ve kulak gibi uzuvları haramlardan koruyup hayırlı yönlere sevk etmek, davranışla yapılan şükre birer örnektir. Bu manada atılacak ihlâslı ve samimi her adım, Rabbimiz tarafından bire ondan2 tutun da bire yedi yüze kadar bereketlendirileceği yine yüce kitabımızda bildirilmektedir.
Rabbimizin bize bahşetmiş olduğu nimetlerin en önemlisi de hayat nimeti olsa gerektir. Allah'ın hoşnutluğunu kazanacak işlerde samimiyetle, ibadet, hizmet ve ilimle geçirilen bir ömür içerisinde kişi, onlarca insanın ömrüne sığdırılamayacak işleri, Allahın yardımı ile yapabilmektedir.
Ömür nimetine şükretmenin yolları çok çeşitlidir. Biz burada ömrünü ilim yolunda harcayanların ne kadar bereketli bir ömür sürdüklerini, onlarca insanın bir araya gelerek ancak yapabilecekleri şeyleri, ihlâs ve samimiyetleri sayesinde tek başlarına gerçekleştirdiklerini ifade etmeye çalışacağız.
1- Muhammet Cerir et- Taberi, on iki yaşından itibaren ilim öğrenmek için diyar diyar yolculuk yapmaya başlamıştır. Hayatı boyunca da bin bir sıkıntı içerisinde hadis, tefsir, fıkıh, tarih ve edebiyat gibi ilimleri öğrenmek ve öğretmekle meşgul olmuştur.
Yedi yaşındayken Kur'an-ı Kerim'i ezberlemiş, sekiz yaşından itibaren cemaatle namaza devam etmiş ve dokuz yaşında iken hadis ilmini öğrenmeye başlamıştır.
Hatip el Bağdadi, onun hakkında şöyle der:
"İbn-i Cerir, kırk yıl ilimle uğraşmış ve bu kırk yılın her günü kırk sayfa yazmıştır."
İbn-i Cerir'in vefatından sonra talebeleri, akil baliğ olmasından vefat edinceye kadar olan zamanı ve bu zaman zarfında yazmış olduğu kitapların sayfa sayısını hesaplamışlar. Her güne on dört sayfa düşmekteymiş. Taberi, 310 senesinde seksen altı yaşında iken vefat etmiştir.
2- İmam Ebu Bekir el Enbari de ömrünü ilme vakfetmiş bir âlimdir. 271 senesinde doğmuş ve 328 senesinde vefat etmiştir. İlimle uğraşmaktan alıkoymasın diye evlenmemeyi tercih etmiştir. Müthiş bir ezber kabiliyeti vardır. Bu kabiliyetinin körelmemesi için de imkânı olmasına rağmen, hoş ve leziz yiyeceklerden hayatı boyunca uzak durmuştur. Kur'an kelimelerine delil olan üç yüz bin beyit şiir ezberlemiştir dediğimizde hafızasının kuvvetini takdir edersiniz.
Ezberlediği şeyler sadece bununla sınırlı değildi. Bir gün hastalanıp yatağa düştüğünde arkadaşları, onu ziyarete gittiler. Babasını bu durumdan üzgün bir vaziyette görünce onu teselli etmeye çalıştılar. Bunun üzerine babası:
Şu gördüğünüz büyük küpün içindeki bütün kitapları ezberlemiş olan birisi için nasıl üzülmem?" diye karşılık verdi.
Ebul Hasen el Aruzi, bir gün ona şaka yollu:
"Yeter bu kadar kitap ezberlediğin. Daha ne kadar ezberleyeceksin?" diye sorunca:
"On üç sandık daha kitap ezberleyeceğim." diye cevap vermiştir.
3- Ebu Abdullah b. Mende künyesiyle bilinen Muhammet b. İshak (310-395) yazdığı hadis sayısının çokluğu ile tanınmıştır. Kaynaklarda bin yedi yüz hadis aliminden hadis yazdığı kaydedilmektedir. Hadis öğrenebilmek için uzun bir yolculuğa çıkmış ve bu yolculuktan da kırk yük dolusu kitapla dönmüştü. Tabi ki bu kırk yük dolusu kitabı eliyle yazmıştı. Bu ümmetten hiç kimsenin onun yazıp bir araya getirdiği kadar hadis topladığı bilinmemektedir.
Cafer el Müstağfiri, Abdullah b. Mende'ye:
"Hadis üstatlarından ne kadar hadis öğrendin?" diye sormuş o da:
"Beş bin sepet dolusu" diye cevap vermiştir.
Yine kendisinin naklettiğine göre ilim öğrenebilmek için doğu ve batı illerini iki defa dolaşmıştır.
İşte, bırakın yapmayı, hayal bile edemeyeceğimiz, aklımızın ve havsalamızın alamayacağı şeyleri, Allah'ın lütfu ile bir tek ömre sığdırmış üç alim. Şunu da belirtmeliyiz ki bu türlü gayret gösterip ömrünü bu türlü işlere adamış kimselerin sayısı, bu üç alimle sınırlı değildir. Âlimlerimizin hayatlarından bahseden rical ve tabakat kitapları bu tür örneklerle doludur. Biz burada sözü fazla uzatmamak için denizden bir katre sunduk desek hiç de abartmış olmayız. Zira eski el yazmaları ile dolup taşan kütüphanelerimiz bunun açık bir delilidir.
Rabbimiz bizlere, hayatlarını dolu dolu yaşamış, ömürlerini Allah yolunda vakfetmiş ve insanlığa faydalı eserler verip şu gök kubbede hoş bir seda bırakmış güzel insanları örnek alabilme istidadı versin ve bizleri de faydalı işler yapmaya muvaffak eylesin. Amin.
