Yeniden Doğuş

"Dîvânenin biri bir değneğe binmiş, iyice koşulmuş bir at gibi sürüyordu.' Gül ve gülüş gibi bir ağzı vardı, âleme bülbül gibi neşe saçıyordu.Biri ona sordu, ey saraylı neden dolayı böyle hızlı at sürüyorsun? O şöyle dedi: Âlem meydanında bir süre at koşturma hevesim var. Çünkü elden ayaktan düşürüldüğümde vücudumda bir kıl bile kıpırdamayacak.”
Bu hikâyede görünürde, kendini akıllı sanan bir kişiyle dîvâneliğinde hiç kuşku bulunmayan bir dîvâne arasında sıradan ve eğlencelik bir konuşma geçmektedir. Fakat biraz dikkat edince şairin aslında bizi bu âlemde insanın varlığına ilişkin büyük bir gerçekten haberdar etmek istediğini anlıyoruz. Dîvânenin gülünç hâreketi ve basit cevabının ardında bir felsefe gizlidir. Bu felsefeyi Attâr, hikâyenin sonunda açık olarak anlatmıştır: ’“Eğer bu meydanda senin varlığın söz konusuysa yiğitçe kendi nasibini al. Çünkü geçmişten ve gelecekten haber yok. Ömründen başka şimdi mevcut bir sermayen yok. Bu sermayeyi veresiye verme, zira veresiye üzerine kimse temel kurmaz. ”
Bu hikâyedeki dîvâne, elinden gelen bir iş yapmıştır. Bir başka hikâyede elinden bir iş geldiği halde yapmayan birini görünce şaşkınlığını ortaya koyan bir dîvâne görmekteyim. Bir dîvâne yola koyulur. Yolu bir bakkal dükkanına düşer. Dükkana girer ve bakkala, badem içi ve şekerin var mı, diye sorar. Bakkal, var, hem de çok; satılmasını, bekliyorum diye cevaplar. Dîvâne bu cevabı duyunca şaşırır. Bakkala der, hey Allah’ın kulu! Yaptığın da iş mi? Şekerin var, badem için var. kendin yemiyorsun, biri gelsin de ona vereyim diye oturmuş bekliyorsun!
Bu hikâyede bakkal dünya halkının sembolüdür. Hepimiz bu dünya dükkanında oturup vakit ve zaman sermayemizi şeker ve badem gibi elimizde bulundurduğumuz halde ondan yararlanmayan ve onu başka bir şeyle takas etmeyi bekleyen bakkallarız./ Nasrullah Pürcevadi- Can Esintisi