Yeniden Doğuş

Namuslu bir adam olarak kabul edilmek zordur. Kötü düşünüp iyi konuşmayı dengede tutmak ne güç bir çabadır! Cinayet hayaliyken dürüstlük hayaleti olmuştu. Bu mantıksızlık onun yazgısı olmuştu. Ahlaklı, dayanklı görünmesi, insan içine çıkabilir şekilde kalması, alttan alta öfkelenip köpürmesi, diş gıcırtılarını gülümseme gibi göstermesi gerekmişti. Ona göre, namus insanı boğan bir şeydi. Bütün hayatını ağzının üzerindeki bu eli ısırmak isteğiyle geçirmişti. Onu ısırmak isterken de öpmek zorunda kalmıştı. Yalan söylemiş olmak acı çekmiş olmak demektir, ikiyüzlü biri hem sabreden, hem de katlanan bir kimsedir; bir zaferi hesaplar, bir işkenceye katlanır. Sertlikle yan yana yürüterek, dengede tutarak boyuna bir kötü darbenin tasarlanması, kusursuz bir ünle süslenen iç rezillik, durmadan aldatmak, hiçbir zaman kendisi olmamak, göz boyamak... bu bir yorgunluktur. Kafasındaki bütün bu karanlık düşüncelerle saflığı meydana getirmek, kendisine saygı duyanları kemirmeyi istemek, okşayıcı olmak, kendini tutmak, kendini baskı altına almak, hep tetikte bulunmak, durmadan kendini kollamak, gizli suçuna yadırganmayacak bir hava vermek, biçimsizliğini güzellik biçiminde göstermek, kötülüğüyle kendine bir kusursuzluk yaratmak, hançerle gıdıklamak, zehire şeker katmak, davranışlarının yuvarlaklığına, sesinin yumuşaklığına dikkat etmek, kendi bakışına sahip olmamak... bundan daha zor, bundan daha acıklı bir şey olamaz, ikiyüzlülüğün iğrençliği belirsizce ikiyüzlünün içinde başlar. Durmadan kendi düzenbazlığını içmek bulantı verir. O kanın tadını ağzında hep duymak zorunda olan alçak hilenin alçaklığa verdiği tatlılıktan iğrenir, öyle bulantı anları vardır ki ikiyüzlü adam düşüncesini kusacak gibi olur. O tükrüğü gerisin geriye yutmak pek iğrençtir. Buna bir de son derece derin büyüklenmeyi de ekleyin, ikiyüzlünün kendini beğendiği garip dakikalar vardır. Düzenbazda ölçüsüz bir benlik vardır. Solucan da, ejderha gibi kayar, onun gibi dikleşir. Hain, isteğini ancak ikinci role boyun eğerek yapabilen huzursuz bir despottan baka bir şey değildir. Çok büyük şeye yeteneği olan bir küçüklüktür bu. İkiyüzlü adam cüce bir devdir... İki yüzlü davranmak bir şiddete katlanmaktır, insan yalan söylediği kimseden nefret eder./Victor Hugo-Deniz İşçileri