Yeniden Doğuş

eslem

YD Üyesi

 

Üyelik Tarihi

2 Eyl 2005

Mesajlar

1,072

Aldığı Beğeniler

2

• 8 Eki 2005

• #1

Dikkatimize Dikkat Edelim
Dr. Hasan AYDINLI
Dikkat; eşya veya hâdiseye yönelme, daha sonra bununla ba lantılı zihin enerjimizi yo unlaştırıp devam ettirebilme kabiliyetidir. Dikkatimizin eşya ve hâdiselere odaklanması ve bunun devam ettirilebilmesi, birçok hayatî fonksiyonun düzenlenmesine yardımcı olan beynimize gördürülen bir vazifedir. Dikkatimiz, zihin enerjimizin yo unlaşmasını; bu durum, algılamamızı; bu da ö renmemizi sa lar. Bir di er ifadeyle, kişinin zihin enerjisi, dikkatinin çekildi i alana yo unlaşır. İnsan, zihin enerjisini yo unlaştırdı ı nesne ve hâdiseleri algılayıp ö renebilir ve bunların üzerinde tefekkür edebilir. Özellikle beynin ön bölgesindeki frontal korteks (beynin ön kabuk bölgesi), şuurun aktif rol oynadı ı dikkat fonksiyonlarının çalışmasında vazifelidir. Dikkat, hayatımızın her kademe sinde bize yardımcı önemli bir lütuftur. Yaşımız ve mesle imiz ne olursa olsun, dikkat hepimiz için gereklidir.
Do um öncesi dönemde ceninin dıştan gelen sesleri duyması, ona verilen işitme ve dikkat nimetinin bir sonucudur. Do umla beraber, dikkatin dış dünyaya yönlendirilmesiyle bu fıtrî hususiyet, kendini daha yo un gösterir. İnsan beş duyu vasıtasıyla iradî veya otomatik olarak, herhangi bir şeye yo unlaşarak dikkatini devam ettirebilir. Do um sonrasında daha çok işitme ve görmeyle tetiklenen dikkat kullanılır. Dikkat; günlük hayatın tanzim edilmesi, ö renmenin gerçekleşmesi, fertler arası münasebetlerin düzenlenmesi, görev ve sorumlulukların yerine getirilmesi, okuma, dinleme, talimatları takip etme, ayrıntılara yo unlaşma gibi birçok hâdisenin gerçekleşmesinde gereklidir.

 

eslem

YD Üyesi

 

Üyelik Tarihi

2 Eyl 2005

Mesajlar

1,072

Aldığı Beğeniler

2

• 8 Eki 2005

• #2

Günlük hayatta dikkat
Bir an için dikkat ve odaklanma süremizin kısa oldu unu düşünelim. Bu durumda okurken, yazarken, dinlerken veya çalışırken kısacası günlük hayatta birçok işte yeterince verimli olamayacaktık. İlgimizi tam olarak devam ettiremedi imiz için, vazifelerimizi yerine getirmekte oldukça zorlanacaktık. Meselâ birisini dinlerken, yo unlaşarak o kişiyi uzun süre takip edemeyecektik. Dikkat eksikli imiz oldu unda ise, basit hatalar ve sakarlıklar yapacak, ayrıntıları fark etmede zorlanacaktık. Yürürken önümüzdeki engeli fark edemeyip, takılıp düşebilecek; okula gitmek, okumak veya masa başında çalışmakta oldukça zorlanacaktık.
'Odaklanma' veya 'konsantrasyon' dedi imiz durum, dikkatimizi derinleştirme kabiliyetimizdir. Odaklanma; eşya ve hâdiselerdeki tefekkürümüzde, herhangi bir konuyu idrak etmemizi kolaylaştırmada, kâinat kitabını daha iyi okumada ve gereksiz uyarı almamıza engel olmada da vazifelidir. Kur'ân-ı Kerim'de insan sık sık dikkat etmeye ve tefekküre ça rılmaktadır. Kâinattaki muhteşem âhenge, Esmâ-i Hüsnâ'nın tecellilerine yeterince dikkat edip, tefekkür ederek bunlara daha iyi vakıf olabiliriz. Bu sebeple imanda derinleşme ve kulluktaki mükemmelli e ulaşmada dikkat ve tefekkürün önemli bir rolü vardır.
Hayatta her işitti imizi algılayıp bunlara ilgimizi verseydik, birçok rahatsız edici şeyi duyacak veya görecektik. İşitmenin belli ses sınırları içinde olması ve bu sınırlar dışındaki seslerin duyulmaması, insan için çok önemli bir rahatlık sa larken, işitme sınırları içinde de dikkatimizin her uyaran ile birlikte da ılmaması çok büyük bir nimettir. E er bu şekilde olmasaydı, bir iş yaparken duydu umuz ufak bir ses bile, ilgimizi da ıtıp, odaklanmamızı bozabilecekti. Aynı şekilde bir yerde çalışırken görme alanımıza giren her cisim, bizim görmeye ait dikkatimizi da ıtarak verimlili imizi düşürebilecekti. Aktif dinleme veya çalışma esnasında gereksiz uyaranlarla ilgimizin da ılmaması bizler için önemli bir fayda sa lar.
Dikkatimizi yeterince derinleştirebilme, yani odaklanma kabiliyetimiz daha iyi ö renmemize, karar almamıza ve günlük hayattaki verimlili imizin artmasına yardımcıdır. Bize anlatılan şeylerin hafızaya alınmasında, çalıştı ımız konunun iyi ö renilmesinde ve tekrar hatırlanmasında o anki dikkatimizin derinli i önemlidir. E er ilgilendi imiz şeye yo unlaşamazsak, tam anlamı ile ö renemez, ö rendiklerimizi de daha çabuk unutabiliriz. Yo unlaştı ımız konuları hafızaya daha iyi alabilir ve daha kolay hatırlayabiliriz. Tehlike anında veya ilgimizi çeken konularda dikkatimiz o kadar çok yo unlaşır ki, kendimiz ve odaklandı ımız şey dışında hiçbir şeyi görmez ve duymayız. Bu durum, kişinin istedi i zaman istedi i şeye odaklanabilece ini gösterir.

 

eslem

YD Üyesi

 

Üyelik Tarihi

2 Eyl 2005

Mesajlar

1,072

Aldığı Beğeniler

2

• 8 Eki 2005

• #3

Dikkat fonksiyonlarındaki arızalar
Her insanda belli ölçüde dikkatsizlik olabilir. Tehlikeleri fark etmede, dikkat fonksiyonlarımız oldukça önemlidir. Günlük hayatta, bazen ufak tefek zararla atlatılan bazen de hayatî tehlikeler oluşturan kazalara baktı ımızda, bunların birço unun dikkatsizlikten kaynaklandı ını görürüz. Dikkat eksikli i yaşayan kişiler, günlük hayatta daha fazla kazalarla karşılaşır. 'Dikkat etmemişim, dikkatimden kaçtı.' gibi sözleri sık sık duyarız. Dikkatsizli in aşırı olması sebebiyle günlük hayatta bazı sıkıntıların yaşanması problemlere yol açabilir. Unutulmamalıdır ki, birçok çocuk özellikle de dikkat eksikli i olanlar çeşitli kazalar sebebiyle önemli sa lık problemleri, hatta ölümle sonuçlanabilen hâdiseler yaşamaktadır.
Dikkati bozan biyolojik ve psikiyatrik hastalıklar vardır. Dikkat fonksiyonlarına en fazla tesir eden durumlar, dikkat eksikli i ve hiperaktivite bozuklu udur. Dikkat eksikli i ve hiperaktivite bozuklu u olan kişilerde, hem zihin performansını gerektiren konularla ilgilenme süresinin kısalı ı, hem de dikkat da ınıklı ı söz konusudur. Depresyon, endişe, aşırı stres gibi durumlarda dikkat ve konsantrasyonda da bozulmalar söz konusudur. Bunların görüldü ü kişiler, önceden tek okumada anladıkları konuyu birkaç defa okumalarına ra men zor anlamakta, dikkatini tam olarak verememekte ve uzun süre dikkat gerektiren görevleri yerine getirememektedir. Demans (bunama), epilepsi (sara) gibi bazı nörolojik hastalıklarda da konsantrasyon bozuklu u, ilgisini devam ettirememe ve dikkat da ınıklı ı gibi şikâyetler görülebilir. Ayrıca bazı ilâçların yan tesirleri de dikkat bozukluklarına sebep olabilir.
Motivasyon eksikli i, gâye ve hedeflerin tam belirlenememesi, kişinin kapasitesinin çok üstünde veya çok altındaki görevleri yapması, ayrıca aşırı heyecan ve endişe durumlarında da dikkat problemleri olabilir. Görme veya işitmeye ait çok fazla uyarı alındı ında, kişinin dikkat sisteminde, ö renme sürecinde bozukluklar olabilir. Bu durum özellikle fazla tv izleyen ve bilgisayar başında gere inden fazla kalan çocuklarda görülmektedir. Televizyon ve bilgisayar karşısında geçirilen uzun zaman dilimi içerisinde, görmeye ve işitmeye ait uyaranlar farkında olunmadan, fazla alınır. Beynin işleme kapasitesini aşan bu uyaranlar, aşırı veri yüklemeye, dolayısıyla da ö renme ve dikkat konusunda problemlere yol açabilmektedir. Bu yüzden aşırı uyaranlardan kaçınalım ki, dikkat eksikli ine ve konsantrasyon problemlerine maruz kalmayalım.

 

eslem

YD Üyesi

 

Üyelik Tarihi

2 Eyl 2005

Mesajlar

1,072

Aldığı Beğeniler

2

• 8 Eki 2005

• #4

Dikkat fonksiyonlarını korumak için tavsiyeler
Organize etme, sıralama, düzenleme ve plânlama beynin ön bölgesinin vazifelerindendir. Bu vazifelerin yerine getirilmesinde dikkat önemli roller üstlenir. Ders çalışma ve talimatları yerine getirmede, bu özellikler gereklidir. Dolayısıyla bu alanlardaki başarısızlıklarda dikkat fonksiyonlarının normal olup olmadı ını fark etmek gerekir. Ö rencilerin başarısına tesir eden önemli faktörlerden biri, dikkat fonksiyonlarıdır. Herhangi bir ö rencinin yaşıtlarına oranla dersle ilgilenme süresi ve dikkatinin da ılma derecesi onun başarısında önemlidir. Derste ö retmenine yeterince ilgisini veremeyen ve dikkati sık sık da ılan çocukların başarısında düşmeler olur. Ö rencinin derse ne kadar katıldı ı, dinliyormuş gibi görünse de gerçekten dinleyip dinlemedi i önemlidir.
Aşa ıdaki hususlara önem vererek, dikkat fonksiyonlarımızı daha iyi bir şekilde devam ettirebiliriz. Bu tavsiyelere uyulması kişinin dikkatini toplamasına yardımcı olur, sonuçta kişinin zihin performansı artar:
- Ruh dünyamızın huzurlu olması sa lanmalı.
- Aşırı yorgunluktan kaçınılmalı.
- Aşırı rahat ve motivasyon azaltan ortamlardan uzak durulmalı.
- Vitaminleri dengeli almalı.
- Dikkatimizi da ıtacak seviyede renk, ses ve ışık uyaranlarının alınması azaltılmalı.
- Çalışma alanımızda gereksiz eşya ve kirlilikten uzak durulmalı.
- Rahat bir yerde ve yeterince uyunmalı.
-Gürültüsüz ortamlarda çalışmaya ve bulunmaya özen gösterilmeli.
- Stresten uzak durulmalı.
- Aşırı yemekten kaçınılmalı.
- Yeterince kitap okunmalı.
- Hafızayı güçlendiren (bazıları ezbere dayanabilecek) zihin egzersizleri yapılmalı.
- Tv gibi görmeye dayalı uyarıcılardan uzak kalmaya çalışılmalı.
- Çocukluk döneminden itibaren dikkat süresi uzatılmaya çalışılmalı. Bunun için günlük hayatta çocu un yaşına göre oyuna, çalışmaya, dinlenmeye ve e itim faaliyetlerine yer verilmeli.
- Toksik maddelerden (sigara dumanı, hava kirlili i, petrol ürünleri, gıda katkı maddeleri vb) mümkün oldu unca uzak durulmalı. Depresyon ve endişe gibi durumların olup olmadı ına dikkat edilmelidir.
İleri seviyedeki dikkat ve konsantrasyon bozukluklarının düzelmesinde bunlar yeterli olmayabilir. Dileyenler, bu hususta profesyonel tıbbî ve özel e itim yardımı alabilirler. Netice itibariyle; açıkça görülmektedir ki, insanın, zihin enerjisini ve dikkatini, kendisine bir defa verilen ömür sermayesini heba etmeyecek konulara teksif etmesi, hem dünyasını hem de ahiretini mâmur etmesi açısından önem arz etmektedir. Bundan dolayı, sahip kılındı ımız enerji ve imkânların verimli şekilde kullanılması, 'dikkat'imize dikkat etmekle mümkün olabilir.