- Üyelik Tarihi
- 20 Ağu 2006
- Mesajlar
- 3,305
- Aldığı Beğeniler
- 26
- Takım
- Diğer
EyvALLAHin manasini gerçek anlamiyla düsündünüz mü? Tasavvufî kültürün en latif tabirlerinden biri olan eyvALLAH, çogu kimseler tarafindan yerli yersiz, gelisigüzel kullanilmasina ragmen yine de isitildiginde veya söylenildiginde ruhlara serinlik ve rahatlama bahseden tilsimli bir söz. Mânevî terbiyeyi insanî hayatta nakis nakis isleyen ve inceleyen tasavvuf, bu hassasiyeti konusma üslûbunda da göstermistir.
EyvALLAH, üç ayri kelimeden olusan Arapça bir cümle. Ey veya -iy, evet, tabii gibi anlamlara gelir.
Bilhassa vavla beraber kullanildiginda dilimizdeki ifadesiyle aynen öyle, tastamam gibi manalari içine almaktadir.
Tamam, peki manasina pratik Arapçada halihazirda eyva seklinde söylenisine halkimiz asinadir.
Bazen ayvaa olarak müstehzi bir edayla fevkalade kötü taklitlerini de duydugumuz bu kelam esasinda ALLAH lafzi düsünülerek bizdeki eyvALLAHin Araplardaki söyleme tarzidir.
Ve harfine gelince. Sadece gramer açisindan incelendiginde en az on iki ayri islevi olan bu harfi, kültürel boyutuyla ciltlerle kitapla ifade etmek mümkün.
Bu tabirde geçen vav için çesitli fikirler öne sürülmüs. Bazilari cevabi kuvvetlendirmek için, bazilari da yemin manasi için kullanildigini öne sürmüslerse de maiyyet yani beraberlik bildirmek için kullanildigi fikri agir basmistir.
Ikinci kelime olan ALLAH ki daha çok lafzatullah seklinde ifade edilir. Cenab-i Hakkin yüzlerce ismi olmasina ragmen ALLAH ismi gibisi yoktur. Çünkü Zât-i Ehadiyyetin kendisini tesmiye ettigi isimdir.
Öyle bir zat ismi ki, semavî kitapta beyan edilen bu isim etimolojik olarak bile incelense, esi benzeri olamayan bir kelime olarak kalmayip, ayrica ikiligi ve çogullugu kabul etmeyen bir yapiya sahiptir.
Sadece içinde geçen lafzatullah bile eyvALLAHin alelade kullanilmamasina yeter bir sebeptir.
Belki de gündelik Arapçada eyvaa olarak ifade edilmesi bundan kaynaklaniyordur. EyvALLAH in yukarida geçen manasiyla beraber tasavvuftaki istilâhî sahasini mülahaza edersek bu gerçek daha bariz bir hal alacaktir. Hakla kabul ettik, haktandir manasini ihtiva ettiginden eyvALLAH, sufîyyede hemen hemen her halde zikredilir, bir virddir adeta.
Her tecelli eden, mademki Cenab-i Hakkin takdiri ve muradiyladir, o halde hakla kabul ettik, eyvALLAH.
Su anda anlayabildigime, yahut sonra idrak edecegim irfana simdiden eyvALLAH.
Güzel-çirkin diye tavsif ettigimiz velakin hepsinde gizli ve asikar olan hikmete gördügüm görmedigim esrar-i ilahiyeye eyvALLAH.
EyvALLAH in ruhuna nüfuz edebilirsek içinde samimi bir tasdik havasi barindigini fark edebiliriz. Samimi, içten kabullenis ancak muhabbetle olur. Zaten din de bu muhabbetin tesiri içindir. Öteki türlü, inanç sistemini sadece bir dizi ameller olarak algilamak ki menzile yani o rizaya asla ulastiramaz. Ikilik de burada baslar, bu muhabbet olmazsa her muhatap kalinan emrinde o bir sen olmus olur ki, kisi bu durumda ibadet ederken ikilikten kurtulamaz. Halbuki muhabbetle teslimiyet gerçek birligi saglar.
EyvALLAH böyle bir halin nisanesidir. Bu mefhum ile alakali Kitaptan ve sünnetten pek çok örnek vardir.
Mesela Bakara Sûresinde anlatilan Hz. Mûsâ (as)nin kissasinda; Hz. Mûsâ (as) kavmine ALLAHin bir inek kes emri verdigini söylediginde onlar, Sen bizimle alay mi ediyorsun diye karsilik verirler. Mûsâ (as)nin isin ciddi oldugunu belirtmesi de ikna olmalarina yetmez. Bu inegi bize anlat, rengi nedir, neye benziyor, söyle mi böyle mi? gibi sorularla isi yapmamak için kirk dereden su getirirler.
Maide Sûresindeki kissaya göre ise önce ALLAHtan doymak için rizk isterler, kendileri kudret helvasi ve bildircin eti ile nimetlendirilmeleri ve bu mucize karsisinda sayisiz hamd ü sena edip Hak Tealaya sükredecekleri yerde, bu sofrada sogan, sarmisak yok diyerek onda bile kusur bulurlar.
Anlasilan ne emirlere karsi ne de nimetlere karsi eyvALLAH diyerek bir teslimiyet göstermezler. Zaten bu gibi hususlarda çok fazla itiraz etmelerinden dolayi Cenab-i Hakkin Yahudi seriatini çok agir kildigini söylemislerdir. Kurân-i Kerîmde ve hadis-i seriflerde geçen bu ve benzeri misaller tecellileri eyvALLAH ile kabullenemeyisin Mevlâsi ile kulu arasindaki muhabbet bagini nasil kopma noktasina getirdigini ibretle göstermektedir.
Dinî kaynaklarda ve kültürümüzde ahlâkî güzellikte numune teskil edebilecek âbidevî sahsiyetlerin hep eyvALLAHin o tasdiki ruhuna ermeleriyle bu derecelere nail olduklarina isaret vardir. Insan birçok musibete ben belasindan, çekismekten dolayi ugramaz mi?
Baska bir ifadeyle inayet-i Hakla, halkla yasamayi kendisine siar edinerek eyvALLAHi vird edinen kolay kolay gaflete, hirsa, kavgaya düser mi? Adim adim benlikten kurtulmaya basamak olan eyvALLAH, hak suretinde bâtilin ayrilmasina vesile oldugu gibi, haktan ve hak ilminden ayri düsmeye de lâzim bir virddir. Kisi böylesi bir hakikat rehberine erisirse, eyvALLAHa iyi tutunmali der sofiler.
Hz. Mûsâ (as)nin Hizir a.s. ile olan arkadasligi bu mevzuya pek güzel misal teskil eder. Bir zata sormuslar: Her seye eyvALLAH, peki gafilin gafletine de mi eyvALLAH? Cevaben, Gaflete eyvALLAHimiz yoktur; fakat gafil bir kimse gördügünde, Bu, benim halim de olabilirdi; ama Cenâb-i Hak su an beni muhafaza etti. diye tefekkür edersin. Ve ibretle eyvALLAH dersin. demis. Peki, yanlis olan seyi nasil düzeltecegiz? diye sormuslar. O zat devamla, Kendi acizligini hatirina getirerek karsisindakini ikna etmen daha kolay olur, sen kendi egonu aradan çikarirsin, böylece sözünün tesiri olur. diye cevaplamis.
Cenâb-i Pir Mevlânâ Celaleddin-i Rumi (kds)nin oglu Sultan Veled, sahane bir beytinde bu güzellikleri özetlemis: Bize ne irs-i peder, ne servet ü ne cah kalmistir,Suûr-i hikmete karsi bir eyvALLAH kalmistir (Bizlere babamizdan maddi bir miras, büyük bir servet ve makam kalmadi. Bizlere kalan (bunlardan çok daha kiymetli, bizleri evvelkilerin mevkiine erdiren) Hakkin hikmet tecellilerini eyvALLAHla karsilama hali kalmistir.)
Mevlam! Sen'den gelene, gelmeyene; ne sekilde belirlemissen kaderime, bu oyundaki biçtigin rolüme , yürekten kocaman bir EYVALLAH...
EyvALLAH, üç ayri kelimeden olusan Arapça bir cümle. Ey veya -iy, evet, tabii gibi anlamlara gelir.
Bilhassa vavla beraber kullanildiginda dilimizdeki ifadesiyle aynen öyle, tastamam gibi manalari içine almaktadir.
Tamam, peki manasina pratik Arapçada halihazirda eyva seklinde söylenisine halkimiz asinadir.
Bazen ayvaa olarak müstehzi bir edayla fevkalade kötü taklitlerini de duydugumuz bu kelam esasinda ALLAH lafzi düsünülerek bizdeki eyvALLAHin Araplardaki söyleme tarzidir.
Ve harfine gelince. Sadece gramer açisindan incelendiginde en az on iki ayri islevi olan bu harfi, kültürel boyutuyla ciltlerle kitapla ifade etmek mümkün.
Bu tabirde geçen vav için çesitli fikirler öne sürülmüs. Bazilari cevabi kuvvetlendirmek için, bazilari da yemin manasi için kullanildigini öne sürmüslerse de maiyyet yani beraberlik bildirmek için kullanildigi fikri agir basmistir.
Ikinci kelime olan ALLAH ki daha çok lafzatullah seklinde ifade edilir. Cenab-i Hakkin yüzlerce ismi olmasina ragmen ALLAH ismi gibisi yoktur. Çünkü Zât-i Ehadiyyetin kendisini tesmiye ettigi isimdir.
Öyle bir zat ismi ki, semavî kitapta beyan edilen bu isim etimolojik olarak bile incelense, esi benzeri olamayan bir kelime olarak kalmayip, ayrica ikiligi ve çogullugu kabul etmeyen bir yapiya sahiptir.
Sadece içinde geçen lafzatullah bile eyvALLAHin alelade kullanilmamasina yeter bir sebeptir.
Belki de gündelik Arapçada eyvaa olarak ifade edilmesi bundan kaynaklaniyordur. EyvALLAH in yukarida geçen manasiyla beraber tasavvuftaki istilâhî sahasini mülahaza edersek bu gerçek daha bariz bir hal alacaktir. Hakla kabul ettik, haktandir manasini ihtiva ettiginden eyvALLAH, sufîyyede hemen hemen her halde zikredilir, bir virddir adeta.
Her tecelli eden, mademki Cenab-i Hakkin takdiri ve muradiyladir, o halde hakla kabul ettik, eyvALLAH.
Su anda anlayabildigime, yahut sonra idrak edecegim irfana simdiden eyvALLAH.
Güzel-çirkin diye tavsif ettigimiz velakin hepsinde gizli ve asikar olan hikmete gördügüm görmedigim esrar-i ilahiyeye eyvALLAH.
EyvALLAH in ruhuna nüfuz edebilirsek içinde samimi bir tasdik havasi barindigini fark edebiliriz. Samimi, içten kabullenis ancak muhabbetle olur. Zaten din de bu muhabbetin tesiri içindir. Öteki türlü, inanç sistemini sadece bir dizi ameller olarak algilamak ki menzile yani o rizaya asla ulastiramaz. Ikilik de burada baslar, bu muhabbet olmazsa her muhatap kalinan emrinde o bir sen olmus olur ki, kisi bu durumda ibadet ederken ikilikten kurtulamaz. Halbuki muhabbetle teslimiyet gerçek birligi saglar.
EyvALLAH böyle bir halin nisanesidir. Bu mefhum ile alakali Kitaptan ve sünnetten pek çok örnek vardir.
Mesela Bakara Sûresinde anlatilan Hz. Mûsâ (as)nin kissasinda; Hz. Mûsâ (as) kavmine ALLAHin bir inek kes emri verdigini söylediginde onlar, Sen bizimle alay mi ediyorsun diye karsilik verirler. Mûsâ (as)nin isin ciddi oldugunu belirtmesi de ikna olmalarina yetmez. Bu inegi bize anlat, rengi nedir, neye benziyor, söyle mi böyle mi? gibi sorularla isi yapmamak için kirk dereden su getirirler.
Maide Sûresindeki kissaya göre ise önce ALLAHtan doymak için rizk isterler, kendileri kudret helvasi ve bildircin eti ile nimetlendirilmeleri ve bu mucize karsisinda sayisiz hamd ü sena edip Hak Tealaya sükredecekleri yerde, bu sofrada sogan, sarmisak yok diyerek onda bile kusur bulurlar.
Anlasilan ne emirlere karsi ne de nimetlere karsi eyvALLAH diyerek bir teslimiyet göstermezler. Zaten bu gibi hususlarda çok fazla itiraz etmelerinden dolayi Cenab-i Hakkin Yahudi seriatini çok agir kildigini söylemislerdir. Kurân-i Kerîmde ve hadis-i seriflerde geçen bu ve benzeri misaller tecellileri eyvALLAH ile kabullenemeyisin Mevlâsi ile kulu arasindaki muhabbet bagini nasil kopma noktasina getirdigini ibretle göstermektedir.
Dinî kaynaklarda ve kültürümüzde ahlâkî güzellikte numune teskil edebilecek âbidevî sahsiyetlerin hep eyvALLAHin o tasdiki ruhuna ermeleriyle bu derecelere nail olduklarina isaret vardir. Insan birçok musibete ben belasindan, çekismekten dolayi ugramaz mi?
Baska bir ifadeyle inayet-i Hakla, halkla yasamayi kendisine siar edinerek eyvALLAHi vird edinen kolay kolay gaflete, hirsa, kavgaya düser mi? Adim adim benlikten kurtulmaya basamak olan eyvALLAH, hak suretinde bâtilin ayrilmasina vesile oldugu gibi, haktan ve hak ilminden ayri düsmeye de lâzim bir virddir. Kisi böylesi bir hakikat rehberine erisirse, eyvALLAHa iyi tutunmali der sofiler.
Hz. Mûsâ (as)nin Hizir a.s. ile olan arkadasligi bu mevzuya pek güzel misal teskil eder. Bir zata sormuslar: Her seye eyvALLAH, peki gafilin gafletine de mi eyvALLAH? Cevaben, Gaflete eyvALLAHimiz yoktur; fakat gafil bir kimse gördügünde, Bu, benim halim de olabilirdi; ama Cenâb-i Hak su an beni muhafaza etti. diye tefekkür edersin. Ve ibretle eyvALLAH dersin. demis. Peki, yanlis olan seyi nasil düzeltecegiz? diye sormuslar. O zat devamla, Kendi acizligini hatirina getirerek karsisindakini ikna etmen daha kolay olur, sen kendi egonu aradan çikarirsin, böylece sözünün tesiri olur. diye cevaplamis.
Cenâb-i Pir Mevlânâ Celaleddin-i Rumi (kds)nin oglu Sultan Veled, sahane bir beytinde bu güzellikleri özetlemis: Bize ne irs-i peder, ne servet ü ne cah kalmistir,Suûr-i hikmete karsi bir eyvALLAH kalmistir (Bizlere babamizdan maddi bir miras, büyük bir servet ve makam kalmadi. Bizlere kalan (bunlardan çok daha kiymetli, bizleri evvelkilerin mevkiine erdiren) Hakkin hikmet tecellilerini eyvALLAHla karsilama hali kalmistir.)
Mevlam! Sen'den gelene, gelmeyene; ne sekilde belirlemissen kaderime, bu oyundaki biçtigin rolüme , yürekten kocaman bir EYVALLAH...
