GIDA MADDELERİNDE ÖZLEMLERİMİZ!
Geleneksel gıda maddesi yemek; mutfak yiyecek içecek ve kuruyemiş kültürümüz göğsümüzü kabartacak kadar güzel zengin ve üstündür. Biz bunları her yöreden toplayıp tespit etmeli; büyük ansiklopedik eserler hâlinde yayınlamalı mümkünse günümüzde de kullanıp yaşatmalıyız.
Almanya’da uzun zaman yaşayan bir kardeşimiz bana: “Almanlar lezzetli yeme-içmeyi değişik yemek çeşitlerini bizden öğrendiler; bizden önce çok zayıf ve fakir bir mutfakları vardı.” dedi. Batı’ya çok değerli bir gıda olan yoğurdu biz tanıttık; dönerimiz dünyanın dört bucağında Amerika’dan Avustralya’ya kadar en gözde yemek türlerinden biri. Ben şahsen Adana’nın kebaplarına Antep’in tatlılarınaMalatya’nın kuruyemişlerine Maraş’ın dondurmasına Çanakkale’mizin höşmerimineKayseri’nin pastırmasına Edirne’nin beyaz peynirine vs. eğer bilseler tüm dünyanın hayran kalacağını düşünüyorum.
Çocukluğumdan hatırladığım kadarıyla köyümüzde ne kadar tatlı güzel ve temiz hazırlanmış yiyecekler vardı ki onların dengini şimdinin modern şehirlerinde bol çeşitli beynelmilel marketlerde bulmak asla mümkün değil.
Bize göre gıda her şeyden önce helal olmalıdır; çünkü az da olsa haram yiyen bir kişinin kalbi kararır; mânevî feyzi ve hazzı kesilir hayrı körelir; tevbe edip hatasını telafi eylemezse âhirette de cezaya çarpılır cehenneme düşer cayır cayır yanar; çünkü haramdan hâsıl olan bir parça eti bile ancak cehennem ateşi paklar.
Gıdanın ikinci şartı temiz olmasıdır. Ecdadımız her konuda olduğu gibi yiyeceklerde de temizliğe çok büyük titizlik gösterirlerdi. Her şeyi tekrar tekrar yıkarlarşartlarlar; temiz su kabının içine parmak bile sokturmazlardı. En halis malzemetertemiz yıkanmış ellerle kılsız tozsuz tortusuz hilesiz katkısız halis temiznefis mis gibi burcu burcu kokulu şahâne lezzetli vücuda çok faydalı gıda değeri çok yüksek olarak hazırlanırdı. Kesilecek tavukların hayvanların gıdalarına bile çok edilir pis bir şey yememeleri için günlerce önceden bakıma alınırdı.
Ne güzel ev işi gıda yiyecek ve içecek malzemelerimiz vardı! Tarhanalar bulgurlarerişteler kuskuslar şehriyeler pestiller kaklar erik üzüm incir dut elma kuruları sele zeytinleri reçeller şuruplar somaklar kekikler nâneler kimyonlarbaharatlar susamlar çörekotları meyve suyu tükenmezleri koruk suları yufkalartulum ve kavanoza tepme peynirler turşular süzme yoğurtlar… daha yüzlerce orijinal bize mahsus kalorili vitaminli şifalı çeşitler…
Şimdi özellikle şehirlerde yediklerimize içtiklerimize çok etmemiz gerekiyor: Bakıyorsunuz kâğıtlı bir şeker veya çikolatanın içine likör konulmuş; lokantadaki biftek şarapla terbiye edilmiş; filanca pastaya falanca haram madde katılmış; tavuk eti murdar olmuş; balık kokmuş et ithal müddeti geçmiş; yağ hileli ve sağlığımıza şiddetle zararlı; eften püften batıdan gelme bize yabancı kolesterolü artırandamar tıkayan kalp hastalığı yapan mideyi bozan vıcık vıcık züppe tatlılar şaibeli kekler yapış yapış kremalar nallı kuzudan(!) ve işkembe parçalarından sucuklarkokmuş martı yumurtasından pastalar ucuz hileli ve zararlı malzemeden yemekler; kepeği vitamini faydalı kısımları alınmış saman gibi ekmekler bozuk makarnalargösterişli abartmalı kabartmalı boyalı ama değersiz ve tehlikeli yiyecekler haram maddeli uyuşturucu katkılı alışkanlık yapıcı kanser edici gazoz ve meşrubatbağırsak delici sarhoş edici hatta öldürücü içkiler…
Tavsiye ederim ki mümkünse bazı gıda malzemenizi kendiniz üretin; eti tavuğu kendiniz kesin kavurmayı sucuğu tarhanayı bulguru… kendiniz yapın; bahçeli evde oturun koyun keçi tavuk besleyin taze süt için taze temiz yoğurt yiyin taze yumurta kullanın bazı sebzeleri kendiniz üretin dereotu maydanoz nâneyi saksılarda yetiştirin vs.
Has ve temiz gıda yiyin temiz halis meşrubat için temiz hava alın… ki rûhen ve bedenen mânen ve maddeten sıhhatli ve kuvvetli kalasınız.
Prof. Dr. Mahmud Esad COŞAN (RhA.) Başmakaleler 3. S.174-176
Geleneksel gıda maddesi yemek; mutfak yiyecek içecek ve kuruyemiş kültürümüz göğsümüzü kabartacak kadar güzel zengin ve üstündür. Biz bunları her yöreden toplayıp tespit etmeli; büyük ansiklopedik eserler hâlinde yayınlamalı mümkünse günümüzde de kullanıp yaşatmalıyız.
Almanya’da uzun zaman yaşayan bir kardeşimiz bana: “Almanlar lezzetli yeme-içmeyi değişik yemek çeşitlerini bizden öğrendiler; bizden önce çok zayıf ve fakir bir mutfakları vardı.” dedi. Batı’ya çok değerli bir gıda olan yoğurdu biz tanıttık; dönerimiz dünyanın dört bucağında Amerika’dan Avustralya’ya kadar en gözde yemek türlerinden biri. Ben şahsen Adana’nın kebaplarına Antep’in tatlılarınaMalatya’nın kuruyemişlerine Maraş’ın dondurmasına Çanakkale’mizin höşmerimineKayseri’nin pastırmasına Edirne’nin beyaz peynirine vs. eğer bilseler tüm dünyanın hayran kalacağını düşünüyorum.
Çocukluğumdan hatırladığım kadarıyla köyümüzde ne kadar tatlı güzel ve temiz hazırlanmış yiyecekler vardı ki onların dengini şimdinin modern şehirlerinde bol çeşitli beynelmilel marketlerde bulmak asla mümkün değil.
Bize göre gıda her şeyden önce helal olmalıdır; çünkü az da olsa haram yiyen bir kişinin kalbi kararır; mânevî feyzi ve hazzı kesilir hayrı körelir; tevbe edip hatasını telafi eylemezse âhirette de cezaya çarpılır cehenneme düşer cayır cayır yanar; çünkü haramdan hâsıl olan bir parça eti bile ancak cehennem ateşi paklar.
Gıdanın ikinci şartı temiz olmasıdır. Ecdadımız her konuda olduğu gibi yiyeceklerde de temizliğe çok büyük titizlik gösterirlerdi. Her şeyi tekrar tekrar yıkarlarşartlarlar; temiz su kabının içine parmak bile sokturmazlardı. En halis malzemetertemiz yıkanmış ellerle kılsız tozsuz tortusuz hilesiz katkısız halis temiznefis mis gibi burcu burcu kokulu şahâne lezzetli vücuda çok faydalı gıda değeri çok yüksek olarak hazırlanırdı. Kesilecek tavukların hayvanların gıdalarına bile çok edilir pis bir şey yememeleri için günlerce önceden bakıma alınırdı.
Ne güzel ev işi gıda yiyecek ve içecek malzemelerimiz vardı! Tarhanalar bulgurlarerişteler kuskuslar şehriyeler pestiller kaklar erik üzüm incir dut elma kuruları sele zeytinleri reçeller şuruplar somaklar kekikler nâneler kimyonlarbaharatlar susamlar çörekotları meyve suyu tükenmezleri koruk suları yufkalartulum ve kavanoza tepme peynirler turşular süzme yoğurtlar… daha yüzlerce orijinal bize mahsus kalorili vitaminli şifalı çeşitler…
Şimdi özellikle şehirlerde yediklerimize içtiklerimize çok etmemiz gerekiyor: Bakıyorsunuz kâğıtlı bir şeker veya çikolatanın içine likör konulmuş; lokantadaki biftek şarapla terbiye edilmiş; filanca pastaya falanca haram madde katılmış; tavuk eti murdar olmuş; balık kokmuş et ithal müddeti geçmiş; yağ hileli ve sağlığımıza şiddetle zararlı; eften püften batıdan gelme bize yabancı kolesterolü artırandamar tıkayan kalp hastalığı yapan mideyi bozan vıcık vıcık züppe tatlılar şaibeli kekler yapış yapış kremalar nallı kuzudan(!) ve işkembe parçalarından sucuklarkokmuş martı yumurtasından pastalar ucuz hileli ve zararlı malzemeden yemekler; kepeği vitamini faydalı kısımları alınmış saman gibi ekmekler bozuk makarnalargösterişli abartmalı kabartmalı boyalı ama değersiz ve tehlikeli yiyecekler haram maddeli uyuşturucu katkılı alışkanlık yapıcı kanser edici gazoz ve meşrubatbağırsak delici sarhoş edici hatta öldürücü içkiler…
Tavsiye ederim ki mümkünse bazı gıda malzemenizi kendiniz üretin; eti tavuğu kendiniz kesin kavurmayı sucuğu tarhanayı bulguru… kendiniz yapın; bahçeli evde oturun koyun keçi tavuk besleyin taze süt için taze temiz yoğurt yiyin taze yumurta kullanın bazı sebzeleri kendiniz üretin dereotu maydanoz nâneyi saksılarda yetiştirin vs.
Has ve temiz gıda yiyin temiz halis meşrubat için temiz hava alın… ki rûhen ve bedenen mânen ve maddeten sıhhatli ve kuvvetli kalasınız.
Prof. Dr. Mahmud Esad COŞAN (RhA.) Başmakaleler 3. S.174-176
