GÜZELLiGE DAiR
Bir nesnenin şekli ve görüntüsü, bir eylemin oluşumu ve cereyanı görende be eni hissi oluşturuyorsa güzel diye sıfatlandırılır. Güzelin objesi dışarıda sıfatı içeridedir. Hoş,latif,zarif,tatlı,estetik vb sıfatlar güzellik kavramının tamamlayıcı unsurları olarak onun bihakkın tanınmasını temin eder. Güzel de, aşk,sevgi ve mutluluk gibi göreceli bir kavram oldu undan eskilerin deyişi ile etrafını cami a yarını mani(Fazla ve eksik ifadeye yer vermeden tam olarak tanımlama) bir tanımı yapılamaz.
Beşeri güzeller nazlı olur,çünkü güzel,güzelli inin de erini nazı ile artıraca ını zanneder. Fakat bilinmelidir ki fazla naz aşık usandırır. Aslında güzelin, bu güzelli ini kendi zatından bilmesi büyük bir yanılgıdır. Güzel ne yapmıştır da güzel olmuştur? Hangi eme in karşılı ında ona sahip olmuştur? Güzellik vehbidir. Yani Allah vergisidir. Güzelli i yaratan kim, bu güzelli i yaratmakla neyi amaçlamıştır? Buna bakmak gerekir. Allah dışında hiç bir şey gerçekten güzel de ildir,çünkü güzelli i kendili inden de ildir. Güzel, Cemal sıfatı ile kendisini yaratanın ona verdi i cazibe sebebiyle güzeldir. Dolayısıyla güzellerin, güzelli iyle gururlanması ve nazlanması boşunadır, onun gerçek sahibini göz ardı etme gafletidir. Kendisiyle övünülebilecek asıl güzellik kesbi olan, yani kendi eserimiz olan güzelliktir. Ruhun,huyun,niyetin ve davranışın güzelli i esas olmalıdır.
Güzeli gözler görür ve keşfeder. Bu sebeple güzeli bihakkın görecek göz gereklidir. Güzelin de eri ona kıymet hükmü takdir edenlerin verdi i de er kadardır. Bu ba lamda güzeller, kendilerini keşfeden ve yüceltenlere çok şey borçludurlar. Hz Ebu Bekir (r.a) Peygamber(s.a.v) Efendimize çok güzel oldu unu söylerken Ebu Cehil çok kötü oldu unu söyleyebilmesi bakıştaki farklılı a ve güzellikteki izafili e yerinde bir örnektir. Niyeti ve fikri güzel olmayan biri, güzelli in faydasını ve cinselli ini görür. Güzel gören güzel düşünür,güzel düşünen hayattan zevk alır. diyor bir düşünürümüz. Hayranlık uyandıran bir güzellik görüldü ünde maşallah denilmeli ve güzelin gerçek sahibi hatırlanmalıdır. Güzeli güzel görmek, iç güzelli i ile mümkündür. Güzeli arayanlar önce kendilerini güzelleştirmeli, güzeli görebilecek bir kalbe sahip olmalıdırlar. Zira gözler kalbin dışa açılan penceresidir. Yani bizler kalbimizle etrafı temaşa ederiz.Bir eşek leşinin yanından geçerken, etrafa yayılan pis kokunun etkisi ile her kes burnunu tuttu u halde Mevlana, Ne de güzel dişleri var. demiştir. O, başlangıçta güzel ve faydalı olan bir yaratı ın, bozuldu u halde bozulmayan bir yanını görebilmiştir.
Allahın tabii varlıkları bütünüyle güzeldir,faydalıdır ve bir hikmete binaen yaratılmıştır. Zira Allah boş işlerle u raşmaz. Allah yaparsa en iyisini ve en güzelini yapar. Da lar,ormanlar,nehirler,ovalar, sahiller ve denizler, bizim manzara resimlerinde ve belgesellerde gördü ümüzden daha güzeldir. Güzel manzaralı yerlere tatil beldelerinin yapılması, insanın tabii aleme,do al ortama ve temiz havaya olan özleminden başka bir şey de ildir. E er bir yerde bozukluk,kirlilik,ozon tabakasında delik vb düzensizlikler varsa insanın bilinçsizce kendi eliyle do al ortamı bozması dolayısı iledir. Allahın en mükemmel eseri olması dolayışı ile insan da özde güzel ve iyidir. Nitekim Allah Biz insanı en güzel surette yarattık. (95/et-Tin,4) buyuruyor. Her yaşın ayrı bir önemi,de eri ve güzelli i vardır. Olgun erkek;aklı, gücü, cesareti, duruşu, vakarı ve fedakarlı ı ile kişili ini güzelleştirir, otorite ve güvenlik alanları oluşturur. Olgun kadın, nezaketi, edep ve hayası, mahareti, şefkat ve merhameti ile oluşturdu u iç güzelli ini dış güzelli i ile bütünleştirerek sevginin kayna ı haline gelir. Gelişmekte olan çocu un güzelli i;neşe, sabır,hoşgörü, şefkat, merhamet, yardım ve sevgi duygularımızın kayna ıdır,yarınlara umutla bakmamızı sa lar. Yaşlıda ise, saygının,tecrübenin,bilgeli in ve olgunlu un en güzel örneklerini görürüz.
Üstün bir zeka,ince bir ruh hali ile tasarlanmış,el eme i ve göz nuru ile inşa edilmiş mimari eserlerimiz, edebiyatımızın şaheserleri ve çeşitli sanat dallarında ortaya konan ölmez eserler, insani güzellikleri müşahhaslaştırma ve ebedileştirilme çabası olarak algılanmalıdır.
Dış güzellikler zamanla pörsür,matlaşır ve eskir.İç güzellikler ise e er güzelleşme çabası fasılasız devam ediyorsa zamanla daha da güzelleşir,zenginleşir ve fazilet abidesi haline gelir. Saygın bir insanın edeple bakışı,aydınlatıcı sohbeti, hikmetli işi ve örnek davranışı, iç güzelli in dışa taşmasıdır bizce. Allahın mükemmel eseri olan insan bizatihi çirkin olamaz, sonradan kendisine arız olan çirkin işler dolayısı ile tabiatı çirkinleşir.
Güzelli in İyilik ve Do rulukla İlişkisi:
Davranışlarda ve insani ilişkilerdeki güzelli e ve birine yardımcı olmaya iyilik denir. Kalbin beyinle işbirli i yaparak davranışları genel ahlaki kaidelere ve mantıki kurallara göre yönlendirmesi, ve do ru kabul edilen prensipleri benimsemesi ve uygulaması da do ruluktur. İyilik ve do rulu un anlamı güzel kadar izafi de ildir. Aklın yolu birdir. Saf ve temiz akıl her yerde ve her zaman iyi ve do ru olanı iyi ve do ru kabul eder. Her biri ayrı anlam alanına sahip olan güzellik,iyilik ve do rulu un işbirli inden mükemmel sonuçlar elde edilmektedir. Güzellik,iyilikle de er kazanır,do rulukla yücelir. İyilik, güzellikle daha verimli olur,do rulukla hakkaniyete uygun hale gelir. Do ruluk, güzellikle cezp edici olur, iyilikle kuvveti artar ve basiretli bir kararlarla isabet kaydeder. Bu sebeple birini yada ikisini tercih edip di erini bırakarak yapılan iş özürlü, sakat,nakıs ve kısırdır.
Güzellik,iyilik ve do rulu un bir araya gelerek oluşturdu u yeni semantik anlama Kuran-ı Kerimde maruf deniliyor. Maruf, aklın ve dinin iyi ve güzel gördü ü her şeydir. Bir şeye, do rulu un ölçüsü olan Kuran iyi ve güzel demişse artık o, do rulu u şüphesiz olan bir gerçeklik kazanır. Marufun tam Türkçe karşılı ı örf olsa da, yerleşik gelenek anlamındaki örf kelimesi, bizce marufu tam olarak karşılamıyor. Belki marufu hakikat kelimesi ile karşılayabiliriz. Bir araya geldi inde mükemmeli do uran, hakikatin inceliklerine nüfuz eden bu üçlü, tek başlarına kaldıklarında acaba halleri nice olur?
Do ruluktan ayrılmış,iyilik de erini yitirmiş sureta güzele hala güzel demeye devam edebilir miyiz? Güzelli ini istismar eden, bir çok kişiye umut vererek peşinden sürükleyen ve güzelli inden para kazanan bir kadının güzelli i kaç paradır? Yüzü güzel olandan kırk günde usanılır ama huyu güzel olandan kırk yılda usanılmaz. derler. İyi olmayanın güzelli i çürük meyveye benzer. Yanıltıcıdır ve kısa ömürlüdür. Yardımını güzelce yapmayan, yardım etti ini minnet altında bırakan,başa kakan, gösteriş yapan birinin yaptı ı gerçekte bir iyilik sayılabilir mi? Tembele iyilik yapmak do ru de ildir,iyi desinler diye iyi olmak da güzel de ildir.
Do ru her zaman ve her yerde do rudur ama her do ruyu her zaman ve her yerde yapmak ve söylemek do ru de ildir. Özellikle diplomaside en son söyleyece ini başta söyleyen biri do ruluk sayesinde elde edilecek iyili i ve faydayı tamamen kaybedebilir. Hatalarımızın yüzümüze söylenmesi güzel de ildir ama do rudur. Bu açıdan sadece do rulukta, isabetli olması şartıyla güzelli inden vazgeçilebilir. Çünkü iyilik gayesiyle do ru bir iş yapılmaktadır. Güzellik,iyilik saikiyle do runun do rulu undan ödün verilemez belki bir takım faydalar gözetilerek ertelenebilir. Do ruluk bir istikametse güzellik ve iyilik o istikameti takip eden bir araçtırlar. Do ruluk bir cevherse güzellik ve iyilik ona arız olan, do rulu un gücünü, hızını,etkisini ve faydasını artıran birer arazdırlar. O halde güzellik ve iyilik, bu üçünden umulan faydanın tahsili için do rulu un yanında yer almalı ve do ru güzergahta seyretmelidir.
Do ru yönde iyilik ve güzellikle yolculuk yapanların varacakları yer Cennet,bu dünyadaki kazançlar ise şeref ve izzettir.
Bir nesnenin şekli ve görüntüsü, bir eylemin oluşumu ve cereyanı görende be eni hissi oluşturuyorsa güzel diye sıfatlandırılır. Güzelin objesi dışarıda sıfatı içeridedir. Hoş,latif,zarif,tatlı,estetik vb sıfatlar güzellik kavramının tamamlayıcı unsurları olarak onun bihakkın tanınmasını temin eder. Güzel de, aşk,sevgi ve mutluluk gibi göreceli bir kavram oldu undan eskilerin deyişi ile etrafını cami a yarını mani(Fazla ve eksik ifadeye yer vermeden tam olarak tanımlama) bir tanımı yapılamaz.
Beşeri güzeller nazlı olur,çünkü güzel,güzelli inin de erini nazı ile artıraca ını zanneder. Fakat bilinmelidir ki fazla naz aşık usandırır. Aslında güzelin, bu güzelli ini kendi zatından bilmesi büyük bir yanılgıdır. Güzel ne yapmıştır da güzel olmuştur? Hangi eme in karşılı ında ona sahip olmuştur? Güzellik vehbidir. Yani Allah vergisidir. Güzelli i yaratan kim, bu güzelli i yaratmakla neyi amaçlamıştır? Buna bakmak gerekir. Allah dışında hiç bir şey gerçekten güzel de ildir,çünkü güzelli i kendili inden de ildir. Güzel, Cemal sıfatı ile kendisini yaratanın ona verdi i cazibe sebebiyle güzeldir. Dolayısıyla güzellerin, güzelli iyle gururlanması ve nazlanması boşunadır, onun gerçek sahibini göz ardı etme gafletidir. Kendisiyle övünülebilecek asıl güzellik kesbi olan, yani kendi eserimiz olan güzelliktir. Ruhun,huyun,niyetin ve davranışın güzelli i esas olmalıdır.
Güzeli gözler görür ve keşfeder. Bu sebeple güzeli bihakkın görecek göz gereklidir. Güzelin de eri ona kıymet hükmü takdir edenlerin verdi i de er kadardır. Bu ba lamda güzeller, kendilerini keşfeden ve yüceltenlere çok şey borçludurlar. Hz Ebu Bekir (r.a) Peygamber(s.a.v) Efendimize çok güzel oldu unu söylerken Ebu Cehil çok kötü oldu unu söyleyebilmesi bakıştaki farklılı a ve güzellikteki izafili e yerinde bir örnektir. Niyeti ve fikri güzel olmayan biri, güzelli in faydasını ve cinselli ini görür. Güzel gören güzel düşünür,güzel düşünen hayattan zevk alır. diyor bir düşünürümüz. Hayranlık uyandıran bir güzellik görüldü ünde maşallah denilmeli ve güzelin gerçek sahibi hatırlanmalıdır. Güzeli güzel görmek, iç güzelli i ile mümkündür. Güzeli arayanlar önce kendilerini güzelleştirmeli, güzeli görebilecek bir kalbe sahip olmalıdırlar. Zira gözler kalbin dışa açılan penceresidir. Yani bizler kalbimizle etrafı temaşa ederiz.Bir eşek leşinin yanından geçerken, etrafa yayılan pis kokunun etkisi ile her kes burnunu tuttu u halde Mevlana, Ne de güzel dişleri var. demiştir. O, başlangıçta güzel ve faydalı olan bir yaratı ın, bozuldu u halde bozulmayan bir yanını görebilmiştir.
Allahın tabii varlıkları bütünüyle güzeldir,faydalıdır ve bir hikmete binaen yaratılmıştır. Zira Allah boş işlerle u raşmaz. Allah yaparsa en iyisini ve en güzelini yapar. Da lar,ormanlar,nehirler,ovalar, sahiller ve denizler, bizim manzara resimlerinde ve belgesellerde gördü ümüzden daha güzeldir. Güzel manzaralı yerlere tatil beldelerinin yapılması, insanın tabii aleme,do al ortama ve temiz havaya olan özleminden başka bir şey de ildir. E er bir yerde bozukluk,kirlilik,ozon tabakasında delik vb düzensizlikler varsa insanın bilinçsizce kendi eliyle do al ortamı bozması dolayısı iledir. Allahın en mükemmel eseri olması dolayışı ile insan da özde güzel ve iyidir. Nitekim Allah Biz insanı en güzel surette yarattık. (95/et-Tin,4) buyuruyor. Her yaşın ayrı bir önemi,de eri ve güzelli i vardır. Olgun erkek;aklı, gücü, cesareti, duruşu, vakarı ve fedakarlı ı ile kişili ini güzelleştirir, otorite ve güvenlik alanları oluşturur. Olgun kadın, nezaketi, edep ve hayası, mahareti, şefkat ve merhameti ile oluşturdu u iç güzelli ini dış güzelli i ile bütünleştirerek sevginin kayna ı haline gelir. Gelişmekte olan çocu un güzelli i;neşe, sabır,hoşgörü, şefkat, merhamet, yardım ve sevgi duygularımızın kayna ıdır,yarınlara umutla bakmamızı sa lar. Yaşlıda ise, saygının,tecrübenin,bilgeli in ve olgunlu un en güzel örneklerini görürüz.
Üstün bir zeka,ince bir ruh hali ile tasarlanmış,el eme i ve göz nuru ile inşa edilmiş mimari eserlerimiz, edebiyatımızın şaheserleri ve çeşitli sanat dallarında ortaya konan ölmez eserler, insani güzellikleri müşahhaslaştırma ve ebedileştirilme çabası olarak algılanmalıdır.
Dış güzellikler zamanla pörsür,matlaşır ve eskir.İç güzellikler ise e er güzelleşme çabası fasılasız devam ediyorsa zamanla daha da güzelleşir,zenginleşir ve fazilet abidesi haline gelir. Saygın bir insanın edeple bakışı,aydınlatıcı sohbeti, hikmetli işi ve örnek davranışı, iç güzelli in dışa taşmasıdır bizce. Allahın mükemmel eseri olan insan bizatihi çirkin olamaz, sonradan kendisine arız olan çirkin işler dolayısı ile tabiatı çirkinleşir.
Güzelli in İyilik ve Do rulukla İlişkisi:
Davranışlarda ve insani ilişkilerdeki güzelli e ve birine yardımcı olmaya iyilik denir. Kalbin beyinle işbirli i yaparak davranışları genel ahlaki kaidelere ve mantıki kurallara göre yönlendirmesi, ve do ru kabul edilen prensipleri benimsemesi ve uygulaması da do ruluktur. İyilik ve do rulu un anlamı güzel kadar izafi de ildir. Aklın yolu birdir. Saf ve temiz akıl her yerde ve her zaman iyi ve do ru olanı iyi ve do ru kabul eder. Her biri ayrı anlam alanına sahip olan güzellik,iyilik ve do rulu un işbirli inden mükemmel sonuçlar elde edilmektedir. Güzellik,iyilikle de er kazanır,do rulukla yücelir. İyilik, güzellikle daha verimli olur,do rulukla hakkaniyete uygun hale gelir. Do ruluk, güzellikle cezp edici olur, iyilikle kuvveti artar ve basiretli bir kararlarla isabet kaydeder. Bu sebeple birini yada ikisini tercih edip di erini bırakarak yapılan iş özürlü, sakat,nakıs ve kısırdır.
Güzellik,iyilik ve do rulu un bir araya gelerek oluşturdu u yeni semantik anlama Kuran-ı Kerimde maruf deniliyor. Maruf, aklın ve dinin iyi ve güzel gördü ü her şeydir. Bir şeye, do rulu un ölçüsü olan Kuran iyi ve güzel demişse artık o, do rulu u şüphesiz olan bir gerçeklik kazanır. Marufun tam Türkçe karşılı ı örf olsa da, yerleşik gelenek anlamındaki örf kelimesi, bizce marufu tam olarak karşılamıyor. Belki marufu hakikat kelimesi ile karşılayabiliriz. Bir araya geldi inde mükemmeli do uran, hakikatin inceliklerine nüfuz eden bu üçlü, tek başlarına kaldıklarında acaba halleri nice olur?
Do ruluktan ayrılmış,iyilik de erini yitirmiş sureta güzele hala güzel demeye devam edebilir miyiz? Güzelli ini istismar eden, bir çok kişiye umut vererek peşinden sürükleyen ve güzelli inden para kazanan bir kadının güzelli i kaç paradır? Yüzü güzel olandan kırk günde usanılır ama huyu güzel olandan kırk yılda usanılmaz. derler. İyi olmayanın güzelli i çürük meyveye benzer. Yanıltıcıdır ve kısa ömürlüdür. Yardımını güzelce yapmayan, yardım etti ini minnet altında bırakan,başa kakan, gösteriş yapan birinin yaptı ı gerçekte bir iyilik sayılabilir mi? Tembele iyilik yapmak do ru de ildir,iyi desinler diye iyi olmak da güzel de ildir.
Do ru her zaman ve her yerde do rudur ama her do ruyu her zaman ve her yerde yapmak ve söylemek do ru de ildir. Özellikle diplomaside en son söyleyece ini başta söyleyen biri do ruluk sayesinde elde edilecek iyili i ve faydayı tamamen kaybedebilir. Hatalarımızın yüzümüze söylenmesi güzel de ildir ama do rudur. Bu açıdan sadece do rulukta, isabetli olması şartıyla güzelli inden vazgeçilebilir. Çünkü iyilik gayesiyle do ru bir iş yapılmaktadır. Güzellik,iyilik saikiyle do runun do rulu undan ödün verilemez belki bir takım faydalar gözetilerek ertelenebilir. Do ruluk bir istikametse güzellik ve iyilik o istikameti takip eden bir araçtırlar. Do ruluk bir cevherse güzellik ve iyilik ona arız olan, do rulu un gücünü, hızını,etkisini ve faydasını artıran birer arazdırlar. O halde güzellik ve iyilik, bu üçünden umulan faydanın tahsili için do rulu un yanında yer almalı ve do ru güzergahta seyretmelidir.
Do ru yönde iyilik ve güzellikle yolculuk yapanların varacakları yer Cennet,bu dünyadaki kazançlar ise şeref ve izzettir.
