- Üyelik Tarihi
- 16 May 2012
- Mesajlar
- 5,191
- Aldığı Beğeniler
- 11,197
- Konum
- Olduğum Yerden
- Takım
- Galatasaray
Hz. Mevlânâ’ya göre oruç ve ramazan
Hz. Mevlânâ’nın Mesnevî-i Şerîf’ini ve Dîvân-ı Kebîr’ini incelendiğimizde onun Ramazan ayı ve oruç ibadeti hakkındaki görüşlerini şöylece özetleyebiliriz:
“Oruç sevdası bambaşka bir sevdadır” diyen Mevlânâ orucu çok özlediğinden ve hasretle beklediğinden bahseder. Bazen ise orucu bir “ana” gibi görür.
Oruç ayı olan Ramazan’a neşeli olarak girilmeli; ona kavuşulduğu için Cenâb-ı Hakk’a şükredilip sevinilmelidir.
Oruç; kişide imanın ALLAH’ı sevmenin O’na bağlanmanın O’ndan sakınmanın haramdan kaçınmanın varlığına şahitlik eder.
Ramazan’da sadece yemek ve içmekten kaçınmak değil kötü söz söylemek ve kötü iş işlemekten de kaçınmakbunlara sabır göstermek gerekir.
Orucun bazı zorlukları varsa da yüzlerce çeşit hüneri de vardır. Oruç; şeytanı ve nefsi güçsüz ve etkisiz hâle getirir maddî ve manevî açıdan temizliği gerçekleştirir gönlü bedenî isteklerin tahakkümünden kurtarır nefsi kirlerinden arındırır ruhu özgürleştirir gönül gözünü açar manevî görüşü artırır sabrı öğretir bedenî hastalıklardan korunmanın yollarını öğretir insanın insanlığı olgunlaşır manevî rızıklara ulaştırır ALLAH’a yakınlaştırır.
Bu namaz oruç hacc ve cihad da inanışa tanıktır.
Bu zekât ‘hediye’ bu hasedi bırakma da ‘kendi sırrından haber verme’ dir.
İhsanda bulunmak doyurmak konuk davet etmek: “Ey ulular biz sizinleyiz size doğru bir özle inandık” demektir.
Hediyeler armağanlar sunulan şeyler: “Ben seninleyim; seni seviyorum” diye tanıklıktan ibarettir.
Kim bir mal veya afsun için çalışır uğraşırsa bu ne demektir? “İçimde bir cevherim var” demektir.
ALLAH’tan çekinmemden yahut cömertliğimden bir cevherim var ki bu zekatla oruç ikisine de şahittir.
Oruç der ki: “Bu helalden çekindi bil ki harama ulaşmasına artık imkân yok.”
Zekât der ki: “Kendi malını bile veriyor artık kendisiyle aynı dinde aynı yolda olandan nasıl çalar?”
Fakat bu işleri riya ve tezvirle yaparsa o iki tanık ALLAH’ın adalet mahkemesine kabul edilmez.
Avcı tane saçar ama acımasından değil avlanmak için.
Kedi de oruç ayında oruç tutar ama kendisini av avlamak için uyur gösterir.
Bu eğrilikten yüzlerce kavim kötü sanılmıştır. Bu kötü kişi cömert kişilerle oruç tutanların adını da kötüyü çıkarmıştır.
Fakat ALLAH’ın lütuf ve ihsanı o eğri işlerde bulunmakla beraber nihayet onu hepsinden de arıtır.
Rahmeti o kötülüğü aşmış ayın on dördüne bile vermediği ışığı vermiştir.
ALLAH onun çalışmasını bu kötülükle karışmadan yıkar; rahmeti onu bu hatadan arıtır.
Bu sûretle de ALLAH’ın yarlıgayıcılığı meydana çıkar bu miğfer kulun kelliğini örter.
Yağmur pis şeyleri arıtmak için gökten yağar.1
Sevgi (kulluk) düşünce ve mânâdan ibaret olsaydı bize oruç ve namaz lüzumlu olmazdı.
Bağlılık ve sevgiden bir eser olsun diye dostlar birbirine armağan sunarlar.
O armağanlar bağlılığın ve sevginin şahitleridir. Yani onlarda samimiyet ve beraberlik gizlidir.
O ihsanlar gönülde meydana gelen sevginin görünen şahitleridir.2
Oruca sarıl sabret; orucu terk etme her an Hak’tan rızkını bekle!3
Cihad ve oruç güçtür çetindir. Fakat bu güçlük ve çetinlik ALLAH’ın kulu kendinden uzaklaştırmasından daha iyidir.4
“İnsanın namaz kılmayı arzu edişi oruç tutuşu hep Hakk’ın kulunu kendine çekisindendir.”5
Oruç yüzünden bizim canımız dirilik elde edecektir!
Ramazan geldi; aşk ve iman padişahının sancağı erişti! Artık maddî yiyeceklerden elini çek! Çünkü göklerden manevî rızık geldi ve can sofrası kuruldu!
Can bedenin hantallığından kurtuldu; tabiatımızın isteklerinin eli bağlandı! Aşk ve iman ordusu geldi sapıklık ve imansızlık ordusunu kırdı geçirdi!
Bir bakıma oruç bizim kurtuluşumuzun kurbanı sayılır; bizim canımız onun yüzünden dirilik elde edecektir!
Mademki gönül evine misafir olarak can geldi onun uğruna bedenimizi tamamıyla kurban edelim.
Sabır hoş bir buluttur; ondan hikmet manevî lütuflar yağar! Bu sebeptendir ki Kur’ân-ı Kerim de bu sabır ayında nâzil olmuştur!
Bizi kötü işler günahlar işlemeye teşvik eden kirli nefsimiz arınmaya temizlenmeye muhtaçtı! Ramazan gelincegünah zindanının kapısı kırıldı; can nefsin esaretinden kurtuldu miraca çıktı sevgiliye kavuştu!
Bu mübarek ayda gönül de boş durmadı; ümitsizlik perdesini yırttı göklere uçtu! Can zaten bu kirli dünyaya mensup değildi meleklerdendi; onlara ulaştı!
Ramazan günlerinde sarkıtılan merhamet ipine sarıl da şu beden kuyusundaki hapisten kendini kurtar! Yusuf aleyhisselam kuyunun ağzına geldi seni çağırıyor; çabuk ol vakit geçirme!
İsa aleyhisselam isteklerden beden eşeğinin arzularından kurtulunca duası kabul edildi! Sen de nefsanî isteklerden temizlen elini yıka! Çünkü gökyüzünden manevî yemeklerle dolu sofra geldi!
Haydi elini ağzını yıka; ne yemek ye ne iç ne de söyle! Hakikate erdikleri Hakk’ı buldukları için susup duran ermişlere gelen mana sözlerini mana lokmalarını ancak Şems-i Tebrîzî’nin himmeti ile bulabilirsin!6
İSLÂM’IN binası beş direk üzerine kurulmuştur. ALLAH’a yemin ederim ki bu direklerin en büyüğü oruçtur.
Sen orucu şaşılacak acayip meziyetleri bulunan bir şey olarak bil! Oruç insana can bağışlar. Gönül lütfeder. Senşaşılacak bir şey görmek istersen oruca şaş!
Sen göklere çıkmak Mi’rac etmek sevdasındaysan şunu bil ki oruç senin önüne getirilmiş bir Arap atıdır.
Oruç can gözünün açılması için bedenleri kör eder. Senin gönül gözün kör de o yüzden kıldığın namazlar yaptığın ibadetler sana o aydınlığı vermiyor hakikati göstermiyor.
Oruç insan şeklindeki hayvanın hayvanlığını giderir. Bu yüzdendir ki oruç insanın insanlığını olgunlaştırmaya mahsustur.
Âşıkların hayatı beden matbahı yüzünden kararmıştı. İşte oruç o matbahları aydınlatmak için çıktı geldi.
Dünyada şeytanın karnını deşen bir bıçağa benzeyen oruçtan daha fazla şeytan öldürücü nefsin kanını dökücü bir şey var mı?
Padişahlar padişahının kapısında kendisine gizli özel bir vazife verilmiş çabucak faydalı olan kâr bağışlayan kim var?
Kim olacak?
Oruç!
Oruç özlem çekenlerin gönüllerini canlarını öyle tazeleştirir ki zavallı balığı bile su o kadar tazeleştirmez.
Nefis ile savaşa girişen mücahidin gönül maksadına ulaşma yolunda oruç yüz binlerce yardımcı canın yaşayışından daha da iyidir.
İslam’ın binası şu beş direk üstüne kurulmuştur: “Kelime-i şahadet Zekât Hac Oruç Namaz.” ALLAH’a yemin ederim ki bu direklerin en kuvvetlisi en büyüğü oruçtur!
Cenâb-ı Hak bu beş direğin her birinde orucu orucun kaderini gizlemiştir. Zaten oruç kadir gecesi gibi gizlidir.
Midesine düşkün olan çok mide ağrısı çeker sızlanır durur. Zaten midesine düşkün olanların talihlerinde oruç yoktur.
Oruç ALLAH’ın has kullarına Hz. Süleyman’ın saltanatını bağışlayan bir yüzüktür yahut da taçtır. Onu ancak seçkin kullarının başlarına giydirir.
Oruçlunun gülüşü oruçsuzun secdedeki halinden iyidir. Çünkü oruç o Rahman’ın sofrasına oturtacaktır.
Sen farkında değilsin ama yemek yediğin vakit için pislikle dolar. Oruç hamama benzer. Seni maddî ve manevî kirliliklerden bütün kötülüklerden temizler.
Sen hiç bilgi nuruyla nurlanmış bir hayvan gördün mü? Beden de bir hayvandır. Hayvanın ardına düşüp de orucu bırakma!
Sen vahdet denizinden ayrı düşmüş bir damla gibisin. Sen aslına nasıl ulaşacaksın? İşte oruç sel gibi yağmur gibi seni alır denize ulaştırır.
Nefsinle savaşa girişince; “Ben orucu öyle ucuza satmam!” diye kendini yere at ellerini çırp ayaklarını vur diret!
Nefsin gönlüne musallat olmuş bir Rüstem’dir ama oruç onu gül yaprağı gibi tir tir titretir.
İçinde ab-ı hayatın gizlendiği bir karanlıktan bahsederler. Aklı başında olanlara o karanlık oruçtur.
Sen canının içinde Kur’an nurunu istiyorsan şunu bil ki oruç bütün Kur’an’ın tertemiz nurunun sırrıdır.
Gök sofralarının ruha mahsus sofraların başına tertemiz kişiler oturturlar. İşte oruç sana onlarla bir kaptan yemek yedirir.
Oruç seni gün gibi gönlü aydın canı saf bir hale kor. Sonra da padişahla buluşma bayram gününde varlığını kurban eder seni varlıktan ve benlikten kurtarır.
Oruç ayına girdiğin zaman o aya kavuştuğun için Hakk’a şükrederek sevinerek neşeli olarak gir! Çünkü Ramazanın gelişinden üzülenlere gamlılara oruç haramdır. Onlar oruca layık değillerdir.7
ORUÇ AYI GELDİ
Oruç ayı geldi. Hepinize kutlu olsun. Ey oruca yol arkadaşı olan dost olan kişi! Yolun uğurlu olsun hoş olsun.
Ben ayı görmek için dama çıkmıştım. Çünkü candan gönülden orucu özlemiştim onu hasretle bekliyordum.
Aya bakayım derken başımdan külahım düştü. Mübarek oruç padişahı benim aklımı başımdan aldı. Beni mest etti.
Ey Müslümanlar!
Ona gönül verdiğimden beri ben zaten mest olmuşum aklım başımda değil. Ah orucun ne de hoş bahtı varmış ne de güzel devleti varmış hali varmış.
Bu oruç ayında gizlenmiş eşsiz bir ay var. Hem de Türk gibi oruç çadırında gizlenmiş.
Bu mübarek ayda oruç harman yerine sıkıntısız neşeli gelen kişi o güzeller güzeli aya yol bulur.
Sıhhatli atlasa benzeyen yüzünü kim sarartırsa o orucun ipekli elbisesini giyer.
Bu ayda dualar kabul olur. Oruçlunun âhı gökleri deler geçer.
Oruç kuyusunda sabreden kişi Yusuf gibi aşk Mısır’ında sultan olur.
Ey sahura kalkan sahur yemeği yiyen kişi!
Az konuş hatta sus!
Sus da orucu anlayanlar oruçtan söz etsinler.
Gel ey Şemseddin ey Tebriz şehrinin avunduğu büyük insan!
Oruç askerinin başkumandanı sensin.8
ORUÇ SEVDASI BAMBAŞKA BİR SEVDADIR
Artık ekmeğe karsı ağzını kapa tatlı oruç geldi. Şimdiye kadar yemenin içmenin hünerini gördün. Şimdi de orucun hünerini seyret!
Oruç Meryem oğlu İsa’ya zemzem oldu. Oruç yolculuğuna çıktı da dördüncü kat göğe yükseldi.
Kuşların kanat çırpmaları nerede meleklerin kanat çırpmaları nerede? Kuşlar yem için kanat çırparlar melekler ise oruca doğru uçarlar.
Orucun bazı zorlukları varsa da yüzlerce çeşit hüneri de vardır. Oruç sevdası bambaşka bir sevdadır.
Oruç çarşafa girmiş kendini gizlemiş bir güzeldir. Çarşafını aç da onu seyret; o ne kadar güzelmiş!
Boynunu inceltir ama seni ölümden emin eder. Mide dolgunluğu rahatsızlığı fazla yiyip içmeden meydana gelir. Oruç ise seni manen mest eder.
Otuz gün ramazan denizinde bir baştan bir başa bir uçtan bir uca yüzer durursun. Sonunda oruç incisi elde edersin.
Şeytanın bütün hileleri tedbirleri bütün okları oruç kalkanına çarpar kırılır.9
Oruç harmanından can BUĞDAYI satın al!
Oruç anası keremlerde bulundu çocuklarına geldi kavuştu. Çocuğum! Fırsatı kaçırma oruç ananı sıkıca tutbırakma!
Oruç anasının güzel yüzünü seyret! Onun lütuf sütünü em! Onun yurdunu yurt edin! Orucun kapısında otur!
Rıza çölüne bak ALLAH’ın ilkbaharını seyret! Oruç nergisleri ile dolu olan can cennetini müşahede et!
Ey gonca! Sen çok güçsüzsün. Gelişmemişsin. İpte oynayan bahar cambazı gibi sıçra oruç çemberinden geç!
Ey gül! Kanlara batmışsın hal böyle iken neden gönlün hoş neden gülüp duruyorsun? Yoksa Halil’in İshak’ı mısın kioruç hançerinden hoşlanıyorsun?
Neden ekmeğe asıksın? Bahar mevsiminde gençleşen dünyayı seyret! Oruç harmanından can buğdayı satın al!10
Ey gönül!
Oruçlu iken ALLAH’a misafirsin; sana gökyüzü sofrası yakışır!
Sen bu mübarek ayda cehennemin kapısını kapadın!
Böylece sen cennetten binlerce kapı açarsın!
Topraktan ateşten sudan rüzgârdan dikilmiş olan beden hırkasını çıkar at!
Can aşkın kapısına geldi de; “Beni affet; sen özürlerin canısın!” diye yalvardı!
“Ey aşk!” diye sızlandı.
“Bu ayda özrümüzü kabul et; hata ettik!”
Aşk da gülerek cana dedi ki:“Senin elini tuttum! Biliyorum ki sen elsizsin ayaksızsın!
Hekimim; ben sana perhize girmeni emrettim! Çünkü sen bu korkunun ve ümidin hastasısın!
Perhize gir de sana bir şerbet yapıp sunayım; onu içince sen hiç kendine gelmeyesin!”
Sustum; artık bunu aşk anlatsın!
Çünkü onun gözü canlara can katar!11
Ramazan ayında gereği gibi oruç tutarsan senin vücut toprağını altın ederler. Senin fani varlığını taş gibi ezerler de göğe sürme yaparlar. İftar vaktinde yediğin yemek lokmasının her biri birer mânâ incisi olur. Ramazan’da yemekteiçmekte kötü söz söylemekte kötü iş işlemekte sabırlı olduğun için bu sabır senin manevî görüşünü artırırgönlünün gözünü açar.12
Şaban KARAKÖSE
Eğitimci-Tasavvuf Araştırmacısı.
1 Mesnevi cilt: V beyit no: 183-199
2 Mesnevî cilt: I beyit no: 2625-2628
3 Mesnevi cilt: V beyit no: 1749
4 Mesnevi cilt: VI beyit no: 1769
5 Divan-ı Kebir’den Seçmeler trc. Şefik Can cilt: I gazel no: 375
6 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: I gazel no: 459
7 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: II gazel no: 803
8 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1119
9 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1155
10 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1175
11 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1326
12 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: IV rubai no: 368
Hz. Mevlânâ’nın Mesnevî-i Şerîf’ini ve Dîvân-ı Kebîr’ini incelendiğimizde onun Ramazan ayı ve oruç ibadeti hakkındaki görüşlerini şöylece özetleyebiliriz:
“Oruç sevdası bambaşka bir sevdadır” diyen Mevlânâ orucu çok özlediğinden ve hasretle beklediğinden bahseder. Bazen ise orucu bir “ana” gibi görür.
Oruç ayı olan Ramazan’a neşeli olarak girilmeli; ona kavuşulduğu için Cenâb-ı Hakk’a şükredilip sevinilmelidir.
Oruç; kişide imanın ALLAH’ı sevmenin O’na bağlanmanın O’ndan sakınmanın haramdan kaçınmanın varlığına şahitlik eder.
Ramazan’da sadece yemek ve içmekten kaçınmak değil kötü söz söylemek ve kötü iş işlemekten de kaçınmakbunlara sabır göstermek gerekir.
Orucun bazı zorlukları varsa da yüzlerce çeşit hüneri de vardır. Oruç; şeytanı ve nefsi güçsüz ve etkisiz hâle getirir maddî ve manevî açıdan temizliği gerçekleştirir gönlü bedenî isteklerin tahakkümünden kurtarır nefsi kirlerinden arındırır ruhu özgürleştirir gönül gözünü açar manevî görüşü artırır sabrı öğretir bedenî hastalıklardan korunmanın yollarını öğretir insanın insanlığı olgunlaşır manevî rızıklara ulaştırır ALLAH’a yakınlaştırır.
Bu namaz oruç hacc ve cihad da inanışa tanıktır.
Bu zekât ‘hediye’ bu hasedi bırakma da ‘kendi sırrından haber verme’ dir.
İhsanda bulunmak doyurmak konuk davet etmek: “Ey ulular biz sizinleyiz size doğru bir özle inandık” demektir.
Hediyeler armağanlar sunulan şeyler: “Ben seninleyim; seni seviyorum” diye tanıklıktan ibarettir.
Kim bir mal veya afsun için çalışır uğraşırsa bu ne demektir? “İçimde bir cevherim var” demektir.
ALLAH’tan çekinmemden yahut cömertliğimden bir cevherim var ki bu zekatla oruç ikisine de şahittir.
Oruç der ki: “Bu helalden çekindi bil ki harama ulaşmasına artık imkân yok.”
Zekât der ki: “Kendi malını bile veriyor artık kendisiyle aynı dinde aynı yolda olandan nasıl çalar?”
Fakat bu işleri riya ve tezvirle yaparsa o iki tanık ALLAH’ın adalet mahkemesine kabul edilmez.
Avcı tane saçar ama acımasından değil avlanmak için.
Kedi de oruç ayında oruç tutar ama kendisini av avlamak için uyur gösterir.
Bu eğrilikten yüzlerce kavim kötü sanılmıştır. Bu kötü kişi cömert kişilerle oruç tutanların adını da kötüyü çıkarmıştır.
Fakat ALLAH’ın lütuf ve ihsanı o eğri işlerde bulunmakla beraber nihayet onu hepsinden de arıtır.
Rahmeti o kötülüğü aşmış ayın on dördüne bile vermediği ışığı vermiştir.
ALLAH onun çalışmasını bu kötülükle karışmadan yıkar; rahmeti onu bu hatadan arıtır.
Bu sûretle de ALLAH’ın yarlıgayıcılığı meydana çıkar bu miğfer kulun kelliğini örter.
Yağmur pis şeyleri arıtmak için gökten yağar.1
Sevgi (kulluk) düşünce ve mânâdan ibaret olsaydı bize oruç ve namaz lüzumlu olmazdı.
Bağlılık ve sevgiden bir eser olsun diye dostlar birbirine armağan sunarlar.
O armağanlar bağlılığın ve sevginin şahitleridir. Yani onlarda samimiyet ve beraberlik gizlidir.
O ihsanlar gönülde meydana gelen sevginin görünen şahitleridir.2
Oruca sarıl sabret; orucu terk etme her an Hak’tan rızkını bekle!3
Cihad ve oruç güçtür çetindir. Fakat bu güçlük ve çetinlik ALLAH’ın kulu kendinden uzaklaştırmasından daha iyidir.4
“İnsanın namaz kılmayı arzu edişi oruç tutuşu hep Hakk’ın kulunu kendine çekisindendir.”5
Oruç yüzünden bizim canımız dirilik elde edecektir!
Ramazan geldi; aşk ve iman padişahının sancağı erişti! Artık maddî yiyeceklerden elini çek! Çünkü göklerden manevî rızık geldi ve can sofrası kuruldu!
Can bedenin hantallığından kurtuldu; tabiatımızın isteklerinin eli bağlandı! Aşk ve iman ordusu geldi sapıklık ve imansızlık ordusunu kırdı geçirdi!
Bir bakıma oruç bizim kurtuluşumuzun kurbanı sayılır; bizim canımız onun yüzünden dirilik elde edecektir!
Mademki gönül evine misafir olarak can geldi onun uğruna bedenimizi tamamıyla kurban edelim.
Sabır hoş bir buluttur; ondan hikmet manevî lütuflar yağar! Bu sebeptendir ki Kur’ân-ı Kerim de bu sabır ayında nâzil olmuştur!
Bizi kötü işler günahlar işlemeye teşvik eden kirli nefsimiz arınmaya temizlenmeye muhtaçtı! Ramazan gelincegünah zindanının kapısı kırıldı; can nefsin esaretinden kurtuldu miraca çıktı sevgiliye kavuştu!
Bu mübarek ayda gönül de boş durmadı; ümitsizlik perdesini yırttı göklere uçtu! Can zaten bu kirli dünyaya mensup değildi meleklerdendi; onlara ulaştı!
Ramazan günlerinde sarkıtılan merhamet ipine sarıl da şu beden kuyusundaki hapisten kendini kurtar! Yusuf aleyhisselam kuyunun ağzına geldi seni çağırıyor; çabuk ol vakit geçirme!
İsa aleyhisselam isteklerden beden eşeğinin arzularından kurtulunca duası kabul edildi! Sen de nefsanî isteklerden temizlen elini yıka! Çünkü gökyüzünden manevî yemeklerle dolu sofra geldi!
Haydi elini ağzını yıka; ne yemek ye ne iç ne de söyle! Hakikate erdikleri Hakk’ı buldukları için susup duran ermişlere gelen mana sözlerini mana lokmalarını ancak Şems-i Tebrîzî’nin himmeti ile bulabilirsin!6
İSLÂM’IN binası beş direk üzerine kurulmuştur. ALLAH’a yemin ederim ki bu direklerin en büyüğü oruçtur.
Sen orucu şaşılacak acayip meziyetleri bulunan bir şey olarak bil! Oruç insana can bağışlar. Gönül lütfeder. Senşaşılacak bir şey görmek istersen oruca şaş!
Sen göklere çıkmak Mi’rac etmek sevdasındaysan şunu bil ki oruç senin önüne getirilmiş bir Arap atıdır.
Oruç can gözünün açılması için bedenleri kör eder. Senin gönül gözün kör de o yüzden kıldığın namazlar yaptığın ibadetler sana o aydınlığı vermiyor hakikati göstermiyor.
Oruç insan şeklindeki hayvanın hayvanlığını giderir. Bu yüzdendir ki oruç insanın insanlığını olgunlaştırmaya mahsustur.
Âşıkların hayatı beden matbahı yüzünden kararmıştı. İşte oruç o matbahları aydınlatmak için çıktı geldi.
Dünyada şeytanın karnını deşen bir bıçağa benzeyen oruçtan daha fazla şeytan öldürücü nefsin kanını dökücü bir şey var mı?
Padişahlar padişahının kapısında kendisine gizli özel bir vazife verilmiş çabucak faydalı olan kâr bağışlayan kim var?
Kim olacak?
Oruç!
Oruç özlem çekenlerin gönüllerini canlarını öyle tazeleştirir ki zavallı balığı bile su o kadar tazeleştirmez.
Nefis ile savaşa girişen mücahidin gönül maksadına ulaşma yolunda oruç yüz binlerce yardımcı canın yaşayışından daha da iyidir.
İslam’ın binası şu beş direk üstüne kurulmuştur: “Kelime-i şahadet Zekât Hac Oruç Namaz.” ALLAH’a yemin ederim ki bu direklerin en kuvvetlisi en büyüğü oruçtur!
Cenâb-ı Hak bu beş direğin her birinde orucu orucun kaderini gizlemiştir. Zaten oruç kadir gecesi gibi gizlidir.
Midesine düşkün olan çok mide ağrısı çeker sızlanır durur. Zaten midesine düşkün olanların talihlerinde oruç yoktur.
Oruç ALLAH’ın has kullarına Hz. Süleyman’ın saltanatını bağışlayan bir yüzüktür yahut da taçtır. Onu ancak seçkin kullarının başlarına giydirir.
Oruçlunun gülüşü oruçsuzun secdedeki halinden iyidir. Çünkü oruç o Rahman’ın sofrasına oturtacaktır.
Sen farkında değilsin ama yemek yediğin vakit için pislikle dolar. Oruç hamama benzer. Seni maddî ve manevî kirliliklerden bütün kötülüklerden temizler.
Sen hiç bilgi nuruyla nurlanmış bir hayvan gördün mü? Beden de bir hayvandır. Hayvanın ardına düşüp de orucu bırakma!
Sen vahdet denizinden ayrı düşmüş bir damla gibisin. Sen aslına nasıl ulaşacaksın? İşte oruç sel gibi yağmur gibi seni alır denize ulaştırır.
Nefsinle savaşa girişince; “Ben orucu öyle ucuza satmam!” diye kendini yere at ellerini çırp ayaklarını vur diret!
Nefsin gönlüne musallat olmuş bir Rüstem’dir ama oruç onu gül yaprağı gibi tir tir titretir.
İçinde ab-ı hayatın gizlendiği bir karanlıktan bahsederler. Aklı başında olanlara o karanlık oruçtur.
Sen canının içinde Kur’an nurunu istiyorsan şunu bil ki oruç bütün Kur’an’ın tertemiz nurunun sırrıdır.
Gök sofralarının ruha mahsus sofraların başına tertemiz kişiler oturturlar. İşte oruç sana onlarla bir kaptan yemek yedirir.
Oruç seni gün gibi gönlü aydın canı saf bir hale kor. Sonra da padişahla buluşma bayram gününde varlığını kurban eder seni varlıktan ve benlikten kurtarır.
Oruç ayına girdiğin zaman o aya kavuştuğun için Hakk’a şükrederek sevinerek neşeli olarak gir! Çünkü Ramazanın gelişinden üzülenlere gamlılara oruç haramdır. Onlar oruca layık değillerdir.7
ORUÇ AYI GELDİ
Oruç ayı geldi. Hepinize kutlu olsun. Ey oruca yol arkadaşı olan dost olan kişi! Yolun uğurlu olsun hoş olsun.
Ben ayı görmek için dama çıkmıştım. Çünkü candan gönülden orucu özlemiştim onu hasretle bekliyordum.
Aya bakayım derken başımdan külahım düştü. Mübarek oruç padişahı benim aklımı başımdan aldı. Beni mest etti.
Ey Müslümanlar!
Ona gönül verdiğimden beri ben zaten mest olmuşum aklım başımda değil. Ah orucun ne de hoş bahtı varmış ne de güzel devleti varmış hali varmış.
Bu oruç ayında gizlenmiş eşsiz bir ay var. Hem de Türk gibi oruç çadırında gizlenmiş.
Bu mübarek ayda oruç harman yerine sıkıntısız neşeli gelen kişi o güzeller güzeli aya yol bulur.
Sıhhatli atlasa benzeyen yüzünü kim sarartırsa o orucun ipekli elbisesini giyer.
Bu ayda dualar kabul olur. Oruçlunun âhı gökleri deler geçer.
Oruç kuyusunda sabreden kişi Yusuf gibi aşk Mısır’ında sultan olur.
Ey sahura kalkan sahur yemeği yiyen kişi!
Az konuş hatta sus!
Sus da orucu anlayanlar oruçtan söz etsinler.
Gel ey Şemseddin ey Tebriz şehrinin avunduğu büyük insan!
Oruç askerinin başkumandanı sensin.8
ORUÇ SEVDASI BAMBAŞKA BİR SEVDADIR
Artık ekmeğe karsı ağzını kapa tatlı oruç geldi. Şimdiye kadar yemenin içmenin hünerini gördün. Şimdi de orucun hünerini seyret!
Oruç Meryem oğlu İsa’ya zemzem oldu. Oruç yolculuğuna çıktı da dördüncü kat göğe yükseldi.
Kuşların kanat çırpmaları nerede meleklerin kanat çırpmaları nerede? Kuşlar yem için kanat çırparlar melekler ise oruca doğru uçarlar.
Orucun bazı zorlukları varsa da yüzlerce çeşit hüneri de vardır. Oruç sevdası bambaşka bir sevdadır.
Oruç çarşafa girmiş kendini gizlemiş bir güzeldir. Çarşafını aç da onu seyret; o ne kadar güzelmiş!
Boynunu inceltir ama seni ölümden emin eder. Mide dolgunluğu rahatsızlığı fazla yiyip içmeden meydana gelir. Oruç ise seni manen mest eder.
Otuz gün ramazan denizinde bir baştan bir başa bir uçtan bir uca yüzer durursun. Sonunda oruç incisi elde edersin.
Şeytanın bütün hileleri tedbirleri bütün okları oruç kalkanına çarpar kırılır.9
Oruç harmanından can BUĞDAYI satın al!
Oruç anası keremlerde bulundu çocuklarına geldi kavuştu. Çocuğum! Fırsatı kaçırma oruç ananı sıkıca tutbırakma!
Oruç anasının güzel yüzünü seyret! Onun lütuf sütünü em! Onun yurdunu yurt edin! Orucun kapısında otur!
Rıza çölüne bak ALLAH’ın ilkbaharını seyret! Oruç nergisleri ile dolu olan can cennetini müşahede et!
Ey gonca! Sen çok güçsüzsün. Gelişmemişsin. İpte oynayan bahar cambazı gibi sıçra oruç çemberinden geç!
Ey gül! Kanlara batmışsın hal böyle iken neden gönlün hoş neden gülüp duruyorsun? Yoksa Halil’in İshak’ı mısın kioruç hançerinden hoşlanıyorsun?
Neden ekmeğe asıksın? Bahar mevsiminde gençleşen dünyayı seyret! Oruç harmanından can buğdayı satın al!10
Ey gönül!
Oruçlu iken ALLAH’a misafirsin; sana gökyüzü sofrası yakışır!
Sen bu mübarek ayda cehennemin kapısını kapadın!
Böylece sen cennetten binlerce kapı açarsın!
Topraktan ateşten sudan rüzgârdan dikilmiş olan beden hırkasını çıkar at!
Can aşkın kapısına geldi de; “Beni affet; sen özürlerin canısın!” diye yalvardı!
“Ey aşk!” diye sızlandı.
“Bu ayda özrümüzü kabul et; hata ettik!”
Aşk da gülerek cana dedi ki:“Senin elini tuttum! Biliyorum ki sen elsizsin ayaksızsın!
Hekimim; ben sana perhize girmeni emrettim! Çünkü sen bu korkunun ve ümidin hastasısın!
Perhize gir de sana bir şerbet yapıp sunayım; onu içince sen hiç kendine gelmeyesin!”
Sustum; artık bunu aşk anlatsın!
Çünkü onun gözü canlara can katar!11
Ramazan ayında gereği gibi oruç tutarsan senin vücut toprağını altın ederler. Senin fani varlığını taş gibi ezerler de göğe sürme yaparlar. İftar vaktinde yediğin yemek lokmasının her biri birer mânâ incisi olur. Ramazan’da yemekteiçmekte kötü söz söylemekte kötü iş işlemekte sabırlı olduğun için bu sabır senin manevî görüşünü artırırgönlünün gözünü açar.12
Şaban KARAKÖSE
Eğitimci-Tasavvuf Araştırmacısı.
1 Mesnevi cilt: V beyit no: 183-199
2 Mesnevî cilt: I beyit no: 2625-2628
3 Mesnevi cilt: V beyit no: 1749
4 Mesnevi cilt: VI beyit no: 1769
5 Divan-ı Kebir’den Seçmeler trc. Şefik Can cilt: I gazel no: 375
6 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: I gazel no: 459
7 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: II gazel no: 803
8 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1119
9 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1155
10 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1175
11 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: III gazel no: 1326
12 Divan-ı Kebir’den Seçmeler cilt: IV rubai no: 368
