Yüce Allah şöyle buyurmuştur: “O gün yer, başka bir arza, gökler başka göklere değiştirilir. Herkes kahhar, tek Allah’ın huzuruna çıkarlar.” (İbrahim 48) “O’nun yüzünden başka her şey helak olacaktır. Hüküm O’nundur ve O’na döndürüleceksiniz.” (Kasas 88)
Bil ki insan neden lezzet alıyor, nede rahat ediyorsa mutluluğu ondadır. Her şeyin lezzeti tab’ına (yaradılışı) göredir. Bir şeyin yaradılışının gereği, o şeyin ‘mâ hulika lehi’dir (ne için yaratılmış ise o). Eşya, yaratılmış bulunduğu gayeye kavuşmak ister. Çünkü ondan bir parçadır. Nasıl ki parçalar bütüne kavuşmak talebeder, nehirler denize ulaşmak isterse, her şey de böyle küllüne (bütününe) kavuşmak, onda fani olmak ister.
Gözün lezzeti, güzel şeylere bakmada, kulağın lezzeti makamları, güzel sesleri duymada, kalbin lezzeti yaratıldığı şeye nail olmada yani umuru (işleri) bilmededir. Kalbin gıdası bilgidir. Gıda sevilir ve istenir.
Bil ki insanlığın saadeti, Allah Teala’yı bilmededir. Çünkü bu, lezzetlerin ve rahatların en son mertebesidir. Lezzetlerin en bayağısı da sanatları bilmektir. Fakat yine de bu, çocukların oyunları bilmesinden daha tatlıdır. İlmi bilmek de oyunu bilmekten lezzetlidir. Sonra şeriat ilmini bilmek, diğer ilimleri öğrenmekten daha lezzetlidir. Tarikat ilmi de şeriat ilminden daha tatlıdır. Ama hakikat ilmini bilmek, hepsinden lezzetlidir. Çünkü hakikat ilmi, fiiller tevhidi, sıfatlar tevhidi ve zat tevhidine vakıf olarak Allah’ın sırlarına ermektir. Allah’ı bilmek ise elbette lezzetlerin ve rahatların sonudur. Bu,kalbin yani padişahın gıdasıdır. Diğerleri duyuların, organların, uzuvların ve hizmetçilerin gıdasıdır. Tabii padişahın gıdası ve lezzeti hizmetçilerin gıda ve lezzetinden daha üstündür.
Bil ki sen, kalb padişahının lezzetine, diğer duyuların lezzetinden vaz geçmedikçe ulaşamazsın. Zira yolcu birinci konaktan çıkmadan ikinci konağa ulaşamaz. Bütün konaklardan geçmeyince şühud kâbesine giremez. Hakikate kavuşan arifler tekrar dünya konaklarına döndükleri zaman artık yemek, içmek, cima etmek, bahçelerde gezip dolaşmak, dostları ve Allah’tan başkalarını ziyaret etmek, onlara mani teşkil etmez. Anla ve bil ki her duyunun ve uzvun kemali, ne için yaratılmış ise onun kemaline ve gayesine erişmesidir. Kalbin kemali, ne için yaratılmış ise onun kemaline ulaşmasıyla mümkün olur. Bu da Allah’ı, bütün fiillerinde, sıfatlarında ve zatında tevhid etmek ile mümkündür. İşte o zaman duyuların ve uzuvların lezzetleri başka lezzetlere, arş başka bir arza ve gökler, başka göklere değişir. “Tek ve kahredici Allah’ın huzuruna çıkarlar.” “O’nun yüzünden başka her şey helak olacaktır. Hüküm O’nundur ve O’na döndürüleceksiniz.” Hasılı, kalb kemaline ulaşırsa duyular ve uzuvlar da kemaline ulaşır; Allah ile işitir, Allah görür, Allah ile konuşur ve kul, sultanların sultanına ulaşır. O zaman iş ve devir tamam olur. Allah Teala bizi kendisine kavuşanlardan eyliye. “Allah gerçeği söyler, O yola iletir.”