Yeniden Doğuş

MISIR

Resmi adi: Misir Arap Cumhuriyeti

Baskenti: Kahire (Nüfusu: 18 milyon)

Diger önemli sehirleri: Iskenderiye, Ismailiyye, Asyut, Cize, Port Said, Minye, Asvan, Süveys, Tanta, Dimyat.

Yüzölçümü: 998.774 km2

Nüfusu: 70 milyon (2000 tahmini). Nüfusun % 45'i sehirlerde yasamaktadir.

Km2 basina düsen insan sayisi: 57

Nüfus artis hizi: % 2.7

Etnik yapi: Misir halkinin yaklasik % 91'ini Araplar olusturmaktadir. Araplarin % 91.5'i Müslüman, kalani hiristiyandir. Ikinci önemli etnik unsur nüfusun % 7'sini olusturan Kiptilerdir. Kiptilerin tamami hiristiyandir. Kiptilerin kendilerine özel bir dilleri vardir. Ancak bugün artik Kiptice konusan kalmamistir ve Kiptiler de Arapça konusmaktadirlar. Kalan nüfusu Avrupali hiristiyan etnik unsurlarla, Nubiyali, Beja, Arnavut, Berberi gibi degisik kökenlerden gelen Müslüman etnik unsurlar olusturmaktadir.

Dil: Resmi dili Arapça'dir. Halkin tamamina yakini Arapça konusur. Bazi küçük etnik unsurlar kendi aralarinda mahalli dillerini konusurlar.

Din: Resmi din Islâm'dir. Halkin % 91'i Müslümandir. Kalan nüfusu kipti kökenli ortodoks hiristiyanlar (kiptiler diger ortodokslardan farkli bir inanca sahiptirler), Rum kökenli ortodokslar, Arap kökenli Maruni hiristiyanlar ve çesitli Avrupa ülkelerinden Misir'a yerlesmis olan katolik ve protestan hiristiyanlar olusturmaktadir. Müslümanlarin tamamina yakini sünni, çogunlugu safii, önemli bir kismi da hanefidir.



Cografi durumu: Kuzeydogu Afrika ülkelerinden olan Misir, kuzeyden Akdeniz, dogudan Kizildeniz ve Filistin, güneyden Sudan, batidan Libya ile çevrilidir. En yüksek yeri Sina yarimadasinda bulunan Katerina Dagi (2637 m.)'dir. En önemli akarsuyu Nil nehridir. Topraklarinin sadece % 4'ü tarim alani kalani çöldür. Tarima elverisli topraklarin önemli bir kismi Nil vadisinde bulunmaktadir. Akdeniz kiyisinda ve Nil'in Akdeniz'e döküldügü noktada bulunan baskent Kahire'de yillik sicaklik ortalamasi 21.9 derece, yillik yagis ortalamasi 42 mm.'dir.




Ekonomi: Misir ekonomisi tarim, hayvancilik ve turizme dayanir. Tarim daha çok Nil vadisinde yapilmaktadir. Tarim ürünlerinden ve hayvanciliktan elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 20'dir. Çalisan nüfusun % 40'i bu sektörlerde is görmektedir. Üretilen tarim ürünlerinin basinda pamuk gelir. Bunun yani sira tahil ve çesitli sebzeler de üretilmektedir. Balikçilik da yaygindir. Misir'da demir, fosfat, manganez, çinko ve altin cevheri gibi bazi madenler çikarilmaktadir. Maden gelirleri gayri safi yurtiçi hasilanin % 2'sini olusturur. Bir miktar da petrol üretilmektedir. Orman ürünlerinden de belli oranda yararlanilmaktadir. Misir tarihi eser yönünden oldukça zengin bir ülkedir. Kahire'deki Amr ibnu As, Hz. Hüseyin, Sultan Hasan, Ezher, Tulunoglu, Imam Safii, Mehmed Ali Pasa camileri ve piramitler basta gelen tarihi eserlerdendir. Kahire'de çok sayida antik ve Islâmi eserin sergilendigi müzeler mevcuttur. Bütün bu tarihi zenginlikler Misir'a çok sayida turist çekmektedir. Dis ticaretindeki açigin bir kismini turizm gelirleriyle kapatmaktadir.

Para birimi: Misir Cuneyhi.

Kisi basina düsen milli gelir: 650 dolar.

Sanayi: Sanayi kuruluslarinin basinda gida maddesi, mesrubat ve sigara üretimiyle ilgili kuruluslar gelmektedir. Bu nitelikteki sanayi kuruluslari tüm sanayi kuruluslarinin yaklasik % 28'ini olusturur. Ikinci sirada tekstil ve deri fabrikalariyla konfeksiyon atölyeleri gelir. Bu sektörlerle ilgili sanayi kuruluslari da tüm sanayi kuruluslarinin % 18'ini olusturmaktadir. Misir'da üretilen pamugun önemli bir kismi kendi fabrikalarinda islenmektedir. Bunun yani sira demir çelik, insaat, elektrik donanimi, bazi mekanik aletler üretimi, madeni ve toprak esya üretimi, kimya, mobilya, kâgit, ilaç, plastik vs. sektörleriyle ilgili sanayi kuruluslari da bulunmaktadir. Sanayi gelirlerinin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 20'dir. Çalisan nüfusun yaklasik % 13'ü sanayi sektöründe is görmektedir. Buna maden tesislerinde çalisanlar da dahildir.

TUNUS

Resmi adi: Tunus Cumhuriyeti
Baskenti: Tunus (Nüfusu: 750.000)

Diger önemli sehirleri: Kayravan, Sus, Sefakis, Aryana, Binzart, Ettadhamen.

Yüzölçümü: 164.150 km2

Nüfusu: 10.500.000 (2000 tahmini). Nüfusun % 53'ü sehirlerde yasamaktadir. Ortalama ömür 67 yildir. Çocuk ölümlerinin orani binde 42'dir. Nüfusun % 40'ini 14 yasin altindakiler olusturmaktadir.

Km2 basina düsen insan sayisi: 64

Nüfus artis hizi: % 1.9

Etnik yapi: Tunus nüfusunun % 96.5'ini Araplar olusturmaktadir. Araplarin tamamina yakini Müslümandir. Bunun yani sira % 3 oraninda Berberiler vardir. Berberilerin tamami Müslümandir. Ayrica az sayida yahudi ve Avrupa kökenli hiristiyan bulunmaktadir.

Dil: Resmi dil Arapça'dir. Halkin çogunlugu Arapça'nin yani sira Fransizca'yi da konusabilmektedir.

Din: Resmi din Islâm'dir. Halkin % 99.3'ü Müslümandir. Kalan nüfusu hiristiyanlarla yahudiler olusturmaktadir. Müslümanlarin bir kismi Harici - Ibadi, kalani Sünnidir. Sünnilerin de çogunlugu maliki, az bir kismi Hanefidir. Hiristiyanlarin çogunlugu katolik, az bir kismi protestandir. Tunus yahudilerinin epey bir kismi Filistin topraklarina nakledildiginden veya ülkeyi terk ettiklerinden bu ülkedeki yahudi sayisi iyice azalmistir.

Cografi durumu: Kuzey Afrika ülkelerinden olan Tunus, kuzeyden ve dogudan Akdeniz, güneydogudan Libya, batidan Cezayir'le çevrilidir. Topraklarinin % 30'u tarim alani, % 18'i otlak, % 3'ü ormanlik ve çaliliktir. Tarima elverisli alanlar daha çok Akdeniz kiyisindaki Mecerda bölgesindedir. Bu bölge Mecerda irmagiyla sulanmaktadir. Güneyde Cezayir sinirina yakin bölgeler kum çölleriyle kaplidir. Ülkenin kuzeyinde Akdeniz iklimi, güneyde ise kurak step iklimi hâkimd



Yönetim sekli: Tunus'ta görünüste çok partili ancak gerçekte tek parti diktatörlügüne dayanan bir sistem hâkimdir. Çünkü seçim kanunu muhalefet partilerine 163 üyeli parlamentoda sadece 21 sandalyelik bir kontenjan tanimaktadir. Bu itibarla muhalif partilerin ittifak halinde bile iktidar partisinin herhangi bir uygulamasini engelleme imkânlari yoktur. Üstelik seçimler hükümetin gözetimi ve baskisi altinda gerçeklestiginden muhalefetteki partilerin kendilerini tanitmalarina firsat verilmedigi gibi insanlarin tercihlerini hür iradeleriyle yapmalarina da imkân taninmamaktadir. Örnegin Mart 1994 seçimlerinde oylarin % 97.73'ünü iktidar partisi aldi. Kanuna göre cumhurbaskaninin genel seçimle belirlenmesi gerekiyor. Ancak ülkenin bagimsizligini elde ettigi günden buyana hiçbir zaman adil ve dürüst bir baskanlik seçimi yapilmis degil. Eski diktatör Burgiba kendini ömür boyu cumhurbaskani seçtirmisti. Ancak Bin Ali darbesinden sonra onun bu sifati kaldirildi. Bin Ali ise cumhurbaskanligi seçimlerine hep rakipsiz girmektedir. Tunus, BM, IKÖ (Islâm Konferansi Örgütü), Arap Devletleri Birligi, Afrika Birligi Örgütü, IMF (Uluslararasi Para Fonu), Islâm Kalkinma Bankasi gibi uluslararasi örgütlere üyedir.



Taninmis Islâmi Hareket Önderleri: Rasid el-Gannusi: 1941'de Güney Tunus'ta dünyaya geldi. Ilkokul öncesinde Kur'an egitimi aldi. Sonra Arapça ve Fransizca egitim veren bir ilkokula devam etti. Ancak oglunun devam ettigi ilkokulda Fransizlarin kültürel asimilasyon politikasi uyguladiklarini gören babasi onu oradan alarak Zeytune Medresesi'ne verdi ve Gannusi bir süre bu medresede okudu. Bir dönem Misir diktatörü Cemal Abdunnasir'in fikirlerini benimseyen Nasircilik akimina ilgi gösterdi. 1963'te ögrenim için Misir'dan Tunus büyükelçiliginin baskisi dolayisiyla ayrilarak Suriye'ye geçti. Dimesk (Sam) Üniversitesi'nin Felsefe bölümünü bitirdikten sonra 1968'de yüksek lisans ögrenimi için Paris'e geçti. Ancak bu ögrenimini tamamlayamadan 1969'da Tunus'a döndü. Ayni yil Abdülfettah Moro'yla birlikte Islâmi Yönelis Hareketi'ni kurdu. Gannusi 1981'de kanuni örgütlenme hakki istediginden hareketin diger ileri gelenleriyle birlikte tutuklandi. 1984'te serbest birakildiysa da 9 Mart 1987'de tekrar tutuklandi ve Devlet Güvenlik Mahkemesi'nce ömür boyu hapis cezasina çarptirildi. Bin Ali'nin ülke yönetimini ele almasindan sonraki Ramazan bayraminda (18 Mayis 1988) serbest birakildi. Ancak 1990'da Bin Ali'nin baski uygulamalarinin artmasindan sonra Tunus'u terk etmek zorunda kaldi. Yönetim Gannusi'nin Tunus'a girmesine izin vermezken ailesinin de ülke disina çikmasini engellemektedir.

Ekonomi: Tunus ekonomisi tarim, hayvancilik, balikçilik, madencilik ve turizme dayanir. Tarim ürünlerinden elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 14'tür. Çalisan nüfusun % 22'si tarim alaninda is görmektedir. En çok üretilen tarim ürünleri zeytin, tahil, seker pancari, turunçgiller, üzüm ve bunlarin disinda çesitli meyve ve sebzelerdir. Hayvancilik ve balikçiligin da ülke ekonomisine önemli katkisi olmaktadir. Tunus önemli miktarda fosfat, demir, çinko ve kursun rezervlerine sahiptir. Bunun yani sira bazi bölgelerde ham petrol ve dogal gaz da üretilmektedir. Maden, petrol ve dogal gaz gelirlerinin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 7'dir.

Para birimi: Tunus dinari

Gayri safi milli hasilasi: Yaklasik 15 milyar dolar. (Yillik safi artis: % 3.5)

Kisi basina düsen milli gelir: 1510 dolar.
Egitim: Tunus'ta ilk ögretim 6 yasindan baslayarak 6 yil sürer ve ücretsizdir. Ortaögretimin orta kismi 3, lise kismi 4 yildir. Ilkokul çagindaki çocuklarin % 95'i, ortaögrenim çagindakilerin % 24'ü bu ögretimlerden yararlanabilmektedir. Üniversite çagindaki gençlerden üniversiteye kayit yaptiranlarin orani % 6, 25 yasin üstündekiler arasinda yüksek ögrenim görmüs olanlarin orani % 3.4'tür. Okuma yazma bilenlerin orani ise % 66'dir. Din egitimi veren medreselerin tamami Burgiba döneminde kapatildi. Bin Ali buralarin açilmasina imkân verecegini vaad etti. Hatta Zeytune Medresesi'nin bazi bölümlerini açtirdi. Ancak daha sonra yeniden kapattirdi ve din egitimi veren resmi okul ve enstitüleri de siki bir denetime aldi.

FAS

Resmi adi: Magrib Kralligi

Baskenti: Rabat (Nüfusu: 1.000.000)

Diger önemli sehirleri: ed-Dâru'l-Beyza (Kazablanka), Fas, Merakes, Meknes, Ucda, Tanca, Tatvan, Agâdir, el-Cedide, Kenitra, Safi. ed-Dâru'l-Beyza (Kazablanka) ülkenin nüfusça en kalabalik sehridir.

Yüzölçümü: 724.730 km2. (Batili kaynaklarda Bati Sahra ayri bir ülke kabul edildiginden Fas'in yüzölçümü 458.730 km2 olarak gösterilmektedir. Bati Sahra hakkinda "Iç problemler" kismina bkz.)

Nüfusu: 32.000.000 (2000 tahmini). (Bunun yaklasik 300.000'i Bati Sahra'da kalani ülkenin diger bölgelerinde yasamaktadir.) Halkin % 45'i sehirlerde yasamaktadir.

Nüfus artis hizi: % 2.2

Etnik yapi: Fas nüfusunun % 55'ini Araplar olusturmaktadir. Ancak bazi kaynaklarda Fas Araplarinin çogunun Berberi kökenli olduklari ve bunlarin ana dillerini unutarak Araplastiklari ifade edilmektedir. Araplarin % 98.2'si Müslümandir. Ikinci etnik grup olan Berberilerin orani % 34'tür. Berberiler, Kuzeybati ve Bati Afrika ülkelerine yayilmis bir etnik topluluktur. Berberiler bu bölgenin yerlileri olarak bilinir. Bütün Berberilerin anladigi ortak bir dil yoktur. Ancak Berberi halklarinin konustugu birbirinden oldukça farkli lehçelerin tümüne birden Berberice denmektedir. Berberi lehçeleri içinde sadece Tuareg lehçesinin yazisi vardir. Diger lehçelerin yazisi yoktur. Berberiler kendilerine Imazighen derler. Berberi isminin Avrupalilar tarafindan bu halka verilmis ve barbar kelimesinden gelmis olmasi kuvvetli ihtimaldir. Berberiler arasinda kabile hiyerarsisi hâlâ devam etmektedir. Batili sömürgeci ülkeler Berberileri Islâm'dan uzaklastirarak Islâm öncesi hayatlarina döndürebilmek için çesitli hareketler baslattilar. Ancak bu hareketler pek fazla etkili olmadi. Fas'taki Berberilerin tamami Müslüman ve çogunlugu Malikidir. Üçüncü sirada gelen etnik unsur % 10'luk orana sahip olan Moorlardir. Moorlar Moritanya kökenlidirler. Kalan nüfusu da Ispanyollar basta olmak üzere Avrupali hiristiyan azinliklarla yahudi azinlik olusturmaktadir



Dil: Resmi dil Arapça'dir. Halkin geneli Arapça konusur. Bunun yani sira Berberice de konusulmaktadir.

Din: Resmi din Islâm'dir. Halkin % 98.7'si Müslümandir. Müslümanlarin büyük çogunlugu Maliki, az bir kismi Hanefidir. Çogu Avrupa asilli olan hiristiyanlarin orani % 1, yahudilerin orani da % 0.5'tir.

Cografi durumu: Kuzeybati Afrika ülkelerinden olan Fas, kuzeyden Akdeniz, dogudan Cezayir, güneyden Moritanya, batidan Atlas Okyanusu'yla çevrilidir. Fas'in en önemli siradag kütlesi olan Atlas daglari ülke topraklarini ikiye bölmektedir. En önemli akarsulari Ummu'r-Rebi'a, Muluya ve Sebu irmaklaridir. Topraklarinin % 19'u tarim alani, % 47'si otlak, % 12'si ormanlik ve çaliliktir.

Ekonomi: Fas ekonomisi daha çok tarima, madencilige ve turizm gelirlerine dayanir. Tarim ürünlerinden elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 16'dir. Çalisan nüfusun % 40'i tarim alaninda is görmektedir. Ürettigi tarim ürünlerinin basinda tahil, pamuk, ayçiçegi, seker kamisi, turunçgiller ve çesitli meyve ve sebzeler gelir.

Fas'in en önemli gelir kaynaklarindan biri fosfattir. Fosfat rezervi bakimindan dünyada birinci sirada gelmektedir. Ihracat gelirlerinin % 15'i fosfattan saglanmaktadir. Fosfat ve diger madenlerden elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 3'tür. Fas petrol ve dogal gaz rezervine de sahiptir. Ancak simdilik üretilen petrol iç ihtiyaci karsilamamaktadir.

Para birimi: Fas dirhemi

Kisi basina düsen milli gelir: 1030 dolar.

Sanayisi: Fas'ta sanayi nispeten iyi durumdadir. Bazi agir sanayi tesisleri kurulmustur. Bunlarin basinda motorlu araçlar ve araba lastigi üreten fabrikalar gelir. Ayrica petrol aritma tesisleri de bulunmaktadir. Diger sanayi kuruluslari kimyasal maddeler üretimi, dericilik, tekstil, konfeksiyon, mobilya, kâgit, kauçuk, plastik, insaat malzemeleri üretimi, metal isleri, elektrikli araç üretimi ve gida maddeleri üretimi üzerinedir. Sanayi kuruluslarinin % 80'i ülkenin nüfusça en kalabalik sehri olan ed-Dâru'l-Beyza'dadir. Sanayi gelirlerinin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 19'dur.

LÜBNAN

Resmi adi: Lübnan Cumhuriyeti

Baskenti: Beyrut

Diger önemli sehirleri: Trablussam, Sayda, Zahle, Sur, Nebatiye.

Yüzölçümü: 10.452 km2

Nüfusu: 3.300.000 (1999 tahmini)


Etnik yapi: Lübnan nüfusunun % 83'ünü Araplar olusturmaktadir. Lübnan Araplarinin % 63'ü Müslüman, % 8'i Dürzi, kalani ise Maruni hiristiyandir. % 11 oraninda Grek (Yunan asillilar) vardir. Greklerin % 59'u ortodoks, % 41'i katoliktir. % 5 oraninda Ermeni vardir. Ermenilerin tamami, Ermeni kilisesi mensubu (ortodoks) hiristiyandir. % 1 oraninda da Kürt vardir ve Kürtlerin tamami Müslümandir.

Dil: Resmi dil Arapça ve Fransizca'dir. Halkin geneli Arapça konusmaktadir. Arap olmayan ve yukarida zikredilen etnik unsurlarin dilleri de konusulur.

Din: Devletin resmi dini yoktur. Halkin % 59.5'i Müslümandir. Müslümanlarin % 60'i Sii, % 40'i Sünnidir. Yaklasik % 7 oraninda da Dürzi (Derezi) vardir ki bunlar da Müslümanlar arasinda gösterilmektedir. Ancak Dürzilerin inanç ilkeleri Islam'in inanç ilkelerinden çok uzaktir. Lübnan nüfusunun % 20'sini Maruni hiristiyanlar olusturur. Maruniler Arap katoliklerdir. Ancak bazi konularda diger katoliklerden ayrilmaktadirlar. Yaklasik % 5.5 oraninda Grek ortodoks, % 3.4 oraninda Grek katolik, % 3.4 oraninda da Ermeni ortodoks mevcuttur.

Cografi durumu: Ortadogu ülkelerinden sayilan ve bir Ön Asya ülkesi olan Lübnan kuzeyden ve dogudan Suriye, güneyden Filistin (Israil isgali altinda), batidan da Akdeniz ile çevrilidir.

Yönetim: Lübnan'da halen uygulamada olan devlet gelenegine göre cumhurbaskani hiristiyanlardan, basbakan Sünni Müslümanlardan, meclis baskani ise Sii Müslümanlardan seçilir. 128 üyeli parlamentoda hiristiyanlarla Müslümanlar yari yariya temsil edilmektedir. Ancak Dürziler ve Nusayriler de Müslümanlardan sayilmaktadir.

ENDONEZYA

Resmi adi: Endonezya Cumhuriyeti
Baskenti: Jakarta (Nüfusu: 12 milyon)

Yüzölçümü: 1.919.443 km2

Nüfusu: 215 milyon (1999 tahmini). Halkin % 31'i sehirlerde yasamaktadir.

Etnik yapi: Endonezya halki çok çesitli etnik unsurlardan meydana gelmektedir.

Din: Devlet, Islam, hiristiyanlik, hinduizm ve bazi küçük topluluklarin bagli oldugu tabiat dinlerini resmi din olarak kabul etmistir. Ancak halkin % 87'si Müslümandir. Müslümanlar genellikle sünni hanefidir. Geriye kalan nüfusun % 4.5'i hiristiyan, % 4.5'i brahmanist, % 1'i hinduist, % 0.8'i budist, digerleri de tabiat dinleri mensuplaridir. Hiristiyanlarin üçte bire yakini katolik digerleri protestandir.

Dil: Devletin resmi dili Bahasa Endonezya dilidir. Ancak halk arasinda 250'den fazla yöresel dil konusulmaktadir. Ingilizce de geçerli bir dildir.



Ekonomi: Endonezya'nin ekonomisi birinci derecede petrol ve dogal gaza dayanir. OPEC ülkeleri arasinda 1993'te gerçeklestirilen anlasmadan sonraki günlük petrol üretimi 1 milyon 330 bin varildir. 1993'teki petrol rezervi 8 milyar 350 milyon varil, dogal gaz rezervi de 1 trilyon 374 milyar m3 olarak tahmin ediliyordu. Petrol ve dogal gazdan elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 14'tür. Bununla birlikte halkin büyük çogunlugunun geçim kaynagi tarim, hayvancilik ve balikçiliktir. Bu sektörlerden elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 25'tir ve çalisan nüfusun % 55'i bu alanlarda is görmektedir.

Endonezya yerel kaynaklar bakimindan da zengin sayilir.

Kisi basina düsen milli gelir 610 dolardir.

Allah razı olsun kardeşim faydalı bilgiler inşallah devamı bekleriz.

PAKİSTAN

Resmi adi: Pakistan Islâm Cumhuriyeti
Baskenti: Islâmabad (Nüfusu: 500.000)

Diger önemli sehirleri: Karaçi (yaklasik 10 milyon), Lahor (yaklasik 5 milyon), Ravalpindi, Haydarabad, Multan, Pesaver.

Yüzölçümü: 879.811 km2.

Nüfusu: 155.000.000 (1999 tahmini).

Nüfus artis hizi: % 2.9


Etnik yapi: Pakistan degisik etnik unsurlarin bir arada yasadigi bir ülkedir. Bunlarin içinde en kalabalik olanlar nüfusun yaklasik % 60'ini olusturan Pencabilerdir. Pencabilerin bir kismi da Hindistan'da yasamaktadir. Hint - Iran dilleri grubuna dahil olan Pencap dilini konusurlar. % 99'a yakini Müslüman ve geneli sünni hanefidir. Onlardan sonra % 11 orana sahip olan Sindliler gelir. Sindlilerin de bir kismi Hindistan'da yasamaktadir. Sindçe konusurlar. % 93'ü Müslüman, onlarin da büyük çogunlugu sünni az bir kismi Ismailidir. Onlardan sonra gelenler % 9 orana sahip Pestunlardir. Onlardan sonra % 6.3 oranindaki Urdu dili konusan halklar gelir. Urduca konusanlar homojen bir etnik unsur degildir. Hindistan ve Banglades'e de yayilmislardir. % 85'i Müslümandir. Onlardan sonra gelen Jatlar % 6 orana sahiptirler. Çogunlugu Hindistan'da yasayan Jatlari Hint Yarimadasi'nin çingeneleri olarak nitelemek mümkündür. Pakistan'dakilerin tamamina yakini Müslümandir. Ardindan % 2.6 orandaki Beluciler gelir. Tamami Müslümandir. Bunlarin disinda kalan etnik unsurlarin hiçbirinin orani % 1'i bulmamaktadir. Bunlarin da belli baslilari sunlardir: Guceratiler, Holar, Kayastanlilar, Kuhistanlilar, Araplar, Farisiler, Hazaralar, Gucarlar, Kesmirliler ve Kizilbaslar.

Dil: Resmi dil Urduca ve Ingilizce'dir. Etnik unsurlarin dilleri de konusulmaktadir.

Din: Resmi din Islâm'dir. Halkin % 97'si Müslümandir. Müslümanlarin % 97.5'i sünni ve sünnilerin de büyük çogunlugu hanefidir. % 1.1'i Caferiye siasi, % 1.1'i de Ismailiyye siasidir. % 0.3 oraninda da Kadiyani vardir. Kadiyaniler Müslümanlardan sayilmakla birlikte bazi düsünceleri Islâm'in temel ilkelerine aykiridir. Bu yüzden ilim adamlarinin çogu onlari Islâm'in disinda görmektedir.

Cografi durumu: Güney Asya ülkelerinden olan Pakistan, kuzeyden Afganistan ve Çin, dogudan Çin, güneyden Hint Okyanusu (Umman Denizi), batidan Iran ile çevrilidir.

Yönetim sekli: Ülke 14 Agustos 1973'te yürürlüge konan anayasayla yönetilmekte ve anayasa ülkedeki rejimi federal Islâm cumhuriyeti olarak tanimlamaktadir. Iki meclisli bir parlamenter sistemi vardir. Birinci meclis 87, ikinci meclis 217 üyeden olusur ve parlamenterler serbest genel seçimlerle belirlenir. BM, IKÖ (Islâm Konferansi Örgütü), Ingiliz Uluslar Toplulugu, Uluslararasi Para Fonu (IMF), Islâm Kalkinma Bankasi gibi uluslararasi örgütlere üyedir.



Siyasi partiler: Pakistan'da 30'dan fazla siyasi parti bulunmaktadir. Basta gelenleri sunlardir:

Pakistan Halk Partisi: Binazir Butto'nun liderligindeki bu parti Bati yanlisi laik bir anlayisi savunmaktadir.

Pakistan Islâmi Cephe Partisi: Ebu'l-Ala el-Mevdudi'nin kurmus oldugu Islâm Cemaati'nin siyasi tesekkülüdür. Genel baskani Kadi Hüseyin Ahmed'dir. (Islâmi Cemaat hakkinda "Islâmi hareket" kismina bkz.)

Islâmi Birlik Partisi: Nevaz Serif'in liderligindeki bu parti liberal ve muhafazakâr bir anlayisa sahiptir.

Islâm Alimleri Cemiyeti: Mevlânâ Fazlurrahman'in liderligindeki bu cemiyet geleneksel bir Islâmi siyasi anlayisa sahiptir.

Muhacir Ulusal Hareketi: Eltâf Hüseyin'in liderligindeki bu parti Pakistan'in kurulusundan sonra Hindistan'dan bu ülkeye göç eden ve kendilerine "muhacirler" denen kitleyi temsil ettigini ileri süren bir olusumdur.

Pakistan Milli Avam Partisi: Han Abdulveli Han'in liderligindeki bu parti sol çizgidedir.

Caferi Fakihi Hareketi: Pakistan'daki Sii cemaati temsil etmektedir.

Idari bölünüs: Bir baskent bölgesiyle 5 eyaletten ve 17 ilden meydana gelir. Eyaletler: Pencab (baskenti: Lahor), Sind (baskenti: Karaçi), Pathanistan (baskenti: Pesaver), Belucistan (baskenti: Keta), Azâd Kesmir (baskenti: Bati Kesmir).


Ekonomi: Ingilizler isgal dönemlerinde Müslümanlarin yogun olarak yasadigi bugünkü Pakistan topraklarini ihmal ettiklerinden Pakistan kurulusundan sonra ekonomik gelismesini bir bakima sifirdan baslatti. Bugünkü Pakistan'in ekonomisi büyük ölçüde tarim ve hayvanciliga dayanir. Bu sektörlerden elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 23'tür ve çalisan nüfusun % 44.5'i bu alanlarda is görmektedir. Basta gelen tarim ürünleri pirinç, tahil, jüt, çay, kauçuk ve çesitli meyve ve sebzelerdir. Tarim alanlari genellikle akarsu yataklarinda oldugundan sulu tarim yaygindir. Devlet de sulama teknolojisine agirlik vermektedir. Balikçilik da yaygindir. Pakistan'da az miktarda petrol ve önemli miktarda dogal gaz çikarilmaktadir. Yerel kaynaklardan elde edilen gelirlerin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 1'dir.

ÜRDÜN

Resmi adi: Ürdün Hasimi Kralligi

Baskenti: Amman (Nüfusu: 1.500.000)

Yüzölçümü: 90.740 km2.

Nüfusu: 5.500.000 (1998 tahmini).

Etnik yapi: % 98 Arap, % 1.2 Çerkez, % 0.7 Türk, az sayida da Kürt vardir. Araplarin önemli bir kismi Filistin asillidir.


Dil: Arapça.

Din: Resmi din Islam'dir. Halkin % 95'i Sünni Müslüman, % 5'i hiristiyandir. Ancak parlamentoda hiristiyanlara % 10 oraninda kontenjan taninmaktadir.

Cografi durumu: Bir Ortadogu ülkesi olan Ürdün, kuzeyden Suriye, dogudan Irak, güneyden Suudi Arabistan, güneybatidan Kizildeniz, batidan da Filistin ve Lut Gölü ile çevrilidir.

Yönetim sekli: Ürdün parlamenter sisteme dayali krallik rejimiyle yönetilmektedir. 1992'de çikarilan bir kanunla siyasi partilerin kurulmasina izin verildi. Üyeleri dört yilda bir gerçeklestirilen seçimlerle belirlenen 80 üyeli bir parlamentosu, 40 kisilik de bir senatosu (üst meclisi) var. Seçimler daha önce nispî temsil sistemine göre yapiliyordu. Ancak ülkede Islami hareketin güçlenmesi üzerine bu hareketin parlamentoda çogunlugu elde etmesine karsi bir tedbir olarak seçim kanunu degistirildi.



Islami Hareket: Ürdün'deki Islami cemaatler içerisinde en güçlü ve en yaygin olani Müslüman Kardesler'dir. Bu cemaat diger bütün Islami cemaatlerle iyi münasebetler kurmaya ve dayanisma içine girmeye çalismaktadir. Ürdün Müslüman Kardesler cemaatinin her alanda faaliyetleri var. Siyasi partiler yasasinin çikmasindan sonra Islami Çalisma Cephesi'nin kurulusuna öncülük etti. Müslüman Kardesler kültürel ve sosyal faaliyetlerin organizesi için Islam Merkezi Hayir Cemiyeti adli bir teskilat kurdu. Bu teskilat çesitli hayir faaliyetlerini, kültürel, sosyal ve egitime yönelik faaliyetleri organize ediyor. Teskilata bagli olarak Amman'da kurulan ve 1982 yilindan bu yana hizmet veren Islami Hastane üniversite hastanelerinden sonra ülkenin en büyük hastanesidir. Yine ayni teskilata bagli olarak anaokulundan üniversiteye çesitli seviyelerde 23 okul açilmis bulunuyor. Bunlarin basinda da Özel Zerka Üniversitesi gelmektedir. Müslüman Kardesler'in disinda kalan Islami cemaatlerin ileri gelenleri arasinda Hizbu't-Tahrir, Teblig Cemaati, selefiler ve çesitli tasavvufi tarikatlar var.
Hizbu't-Tahrir geçmiste bir süre Müslüman Kardesler içinde kalmis ancak daha sonra kendine özgü birtakim fikirlerinden dolayi bu cemaatten ayrilmis olan Takiyyuddin en-Nebhani'nin kurmus oldugu bir cemaat. Bu cemaat daha çok hilafet konusuna agirlik veriyor. Mevcut düzenle herhangi bir uzlasma içine girmeye ve parti yoluyla siyasi faaliyet yürütülmesine karsi çikiyor. Hatta ülkedeki yönetimle bir uzlasma anlami tasiyacagini ileri sürdügünden seçimlere katilmaya ve meclise girmeye de karsi çikiyor. Merkezi Pakistan'da bulunan Teblig Cemaati'nin Ürdün'de de küçük çapta bir çalismasi var. Ancak bu cemaat siyasete karismamayi prensip edindiginden Ürdün halki içinde bir etkinlik gösteremiyor.

Arap dünyasinin her tarafinda etkisini gösteren Selefilik hareketi Ürdün'de önemli oranda etkili. Selefiler sayica çok olmasalar da düsünceler üzerinde etkililer. Ürdün'de selefilik akiminin yayilmasinda en çok bu hareketin liderlerinden olan Nasiruddin el-Albani'nin çalismalari etkili oldu.

Tasavvufi tarikatlar içinde en yaygin olani Sazeliye tarikatidir.

Ürdün Islami Hareket'inin en çok sIkIntI çektigi alan yayin faaliyetleri alanidir. Yönetim bu konuda Islami hareketin önüne çesitli zorluklar çikariyor.

MALEZYA

Resmi adi: Malezya

Baskenti: Kuala Lumpur (Nüfusu: 800.000)

Diger önemli sehirleri: Ipoh, Pinang (George Town), Johor Baharu, Kelang, Kuala Terengganu, Port Kelang, Taiping, Kota Baharu, Seremban, Kuantan, Kuching, Kota Kinabalu,

Yüzölçümü: 330.434 km2.

Nüfusu: 22.500.000 (1999 tahmini). Nüfusun % 43'ü sehirlerde yasamaktadir.

Nüfus artis hizi: % 2.4


Etnik yapi: Malezya'da en kalabalik etnik kitle nüfusun % 49'unu olusturan Malaylardir. Malaylar Singapur, Endonezya, Tayland ve Madagaskar'a da yayilmislardir. Konustuklari Malayca Endonezya diline çok yakindir. Malezya'daki Malaylarin tamami Müslümandir. Ikinci büyük etnik unsur % 35 orana sahip olan Çinlilerdir. Çinlilerin içinde az sayida Müslüman vardir. Çogunlugu Budist, bir kismi hiristiyandir. % 10 oraninda da Hindistanli vardir. Hindistanlilarin da az bir kismi Müslüman, çogunlugu Hindudur. Çinliler ve Hindistanlilar Çin'den ve Hindistan'dan gelmis olan göçmenlerdir, Malezya'nin yerlisi degildirler. % 3.1 oraninda Cavali vardir. Cavalilarin tamami Müslümandir. Geriye kalan nüfusu su etnik unsurlar olusturur: Minangkabu (% 0.8), Sama (% 0.8), Melanau (% 0.4), Güney Asyali (% 0.35), Bugi (% 0.2), Kalabit, Hui, Molbog. Bu etnik unsurlarin büyük çogunlugu Müslüman, bir kismi da hiristiyan veya yerel dinlere mensuptur.

Dil: Resmi dil Malayca'dir. Ingilizce ve Arapça da geçerli dillerdir. Tamilce ve Çince basta olmak üzere çesitli etnik unsurlarin dilleri de konusulmaktadir.

Din: Resmi din Islâm'dir. Halkin % 55'i Müslümandir. Müslümanlar genellikle sünni ve hanefidirler. % 17 oraninda budist, % 11.6 konfüçyanist (Çin dini mensubu), % 7 oraninda hindu, % 6 oraninda hiristiyan vardir. Kalan nüfus ise degisik yerel dinlere mensuptur.



Cografi durumu: Güneydogu Asya ülkelerinden olan Malezya, kuzeyden Tayland, Güney Çin Denizi ve Brunei, dogudan Selebes Gölü, güneyden Endonezya, Singapur ve Malakka Bogazi, batidan Hint Okyanusu'yla bitisik olan Andaman Denizi'yle çevrilidir. Akarsu bakimindan oldukça zengindir. En önemli akarsulari Rejang, Ketantan, Sai Perak ve Sai Rompin irmaklaridir. Malezya topraklari iki büyük kara parçasiyla bunlarin arasindaki Güney Çin Denizi içinde yer alan adalardan meydana gelir. Iki büyük kara parçasi Bati Malezya ve Dogu Malezya'dir. Bati Malezya bir yarimada seklindedir ve ince bir kara baglantisiyla simdiki adi Tayland olan Siyam'a baglidir. Dogu Malezya, büyük bir kismi Endonezya hâkimiyetinde olan Borneo adasinin içindedir. Topraklarinin % 30'u tarim alani, % 61'i ormandir. Malezya'da bol yagmurlu ve tropikal bir iklim hâkimdir. Dogu Malezya, Bati Malezya'dan daha yagislidir.

Yönetim sekli: Malezya krallikla yönetilen ve çok partili demokratik sisteme dayali bir konfederasyondur. Konfederasyonu olusturan federal eyaletler de krallikla yönetilir. Bati Malezya'da bulunan eyaletlerin krallarindan biri dört yilligina genel kral yani "yüce baskan" seçilir. Ülke 31 Agustos 1957'de yürürlüge konan anayasayla yönetilmektedir. Iki meclisli bir parlamenter sistem uygulanmaktadir. Birinci meclis 69, ikinci meclis 180 üyeden olusur. Bu meclislerin üyeleri serbest genel seçimlerle belirlenir. Malezya, BM, IKÖ (Islâm Konferansi Örgütü), Asya Pasifik Ekonomik Isbirligi, Ingiliz Milletler Toplulugu (Commonwealth), Uluslararasi Para Fonu (IMF), Islâm Kalkinma Bankasi gibi uluslararasi örgütlere üyedir.

Ekonomi: Malezya ekonomisi birinci derecede tarim ve hayvanciliga dayanir. Ürettigi tarim ürünlerinin basinda pirinç, kauçuk, palmiye tohumu, ananas, kakao ve çesitli meyve ve sebzeler gelir. Uzun bir sahile sahip olmasi itibariyle balikçilik da yaygindir. Orman ürünleri de ekonomiye önemli katki saglamaktadir. Yerel kaynaklarca da zengindir. En çok kalay rezervine sahiptir. Ancak maden rezervleri sömürge döneminde Ingilizler tarafindan azaltilmistir. 1970'lerden buyana petrol ve dogal gaz da üretilmekte ve ihraç edilmektedir

CEZAYİR

Resmi adi: Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti
Baskenti: Cezayir (Nüfusu: 2 milyon)

Yüzölçümü: 2.381.741 km2 (Bunun % 84'ü genellikle çöl ve vahalardir. Buralarda nüfus yogunlugu çok düsüktür)

Nüfusu: 32.000.000 (1999 tahmini)

Etnik yapi: % 78 Arap, % 20 Berberi, % 1'e yakin Fransiz, % 1'den daha az oranda yahudi bulunmaktadir. Az sayida da Osmanli döneminden kalma Türkler vardir.


Dil: Su anki resmi dili Arapça'dir. Ancak yakin zamana kadar resmiyette Fransizca birinci sirada geliyordu. Halkinin % 90'dan fazlasi Fransizca'yi bilir. Berberiler kendi etnik dillerini konusurlar. Ancak Berberice bir egitim ve kültür dili olarak kullanilmamaktadir.

Din: Resmi din Islam'dir. Halkin % 99'a yakini Müslümandir. Kalan nüfusu katolik hiristiyanlar ve az sayidaki yahudiler olusturur. Müslümanlarin büyük çogunlugu Sünnidir. Sünnilerin de geneli Maliki, az bir kismi Hanefidir. % 0.5 oraninda da Ibadiler bulunmaktadir. Ibadiler haricilerin hayatta kalan tek kollaridir.

Cografi durumu: Bir kuzeybati Afrika (Magrib) ülkesi olan Cezayir kuzeyden Akdeniz, dogudan Tunus ve Libya, güneydogudan Nijer, güneybatidan Mali ve Moritanya, batidan Fas ile çevrilidir. Topraklarinin % 16'si tarima elverislidir. Bu nitelikteki topraklarin büyük bir kismi ve illerin 31'i Akdeniz ikliminin etkisinde olan ve ülke topraklarinin sadece % 16'sini olusturan Kuzey Cezayir'dedir. Sahil uzunlugu yaklasik 1.000 km'yi bulmaktadir. Ülkenin en büyük sehirleri de kiyi seridindedir. Kuzeyde Akdeniz iklimi, güneyde çöl iklimi hakimdir.

Yönetim sekli: Cezayir'de her ne kadar ara sira seçimler yapiliyorsa da halen, 16 Ocak 1992'de yönetime el koyan askeri cunta isbasindadir. Sivil yönetim her bakimdan askeri cuntanin kontrolünde ve güdümündedir.