Yeniden Doğuş

SUUDİ ARABİSTAN

Resmi adi: Suudi Arabistan Kralligi

Baskenti: Riyad

Diger önemli sehirleri: Mekke, Medine, Cidde, Taif, Demmam, Dahran, Bureyde.

Yüzölçümü: 2.150.000 km2

Nüfusu: 23,000.000 (2000 tahmini). Nüfusun % 77.5'i sehirlerde yasamaktadir.

Nüfus artis hizi: % 3.9


Etnik yapi: Nüfusun % 94'ü Araptir. Kalan nüfusu da Güney Asyalilar, Türkistan Türkleri ve Huiler olusturmaktadir.

Dil: Resmi dil de konusulan dil de Arapça'dir.

Din: Resmi din Islâm'dir ve halkin % 99'u Müslümandir. Müslümanlarin çogu sünni ve büyük çogunlugu Hanbelidir. Az sayida da Sii vardir. Müslümanlarin disinda az sayida hiristiyan ve Dogu dinleri mensubu mevcuttur.

Cografi durumu: Ortadogu ülkelerinden sayilan ve Arap Yarimadasi'nin büyük bir kismini kaplayan Suudi Arabistan kuzeyden Ürdün ve Irak, kuzeydogudan Kuveyt, dogudan Basra Körfezi, Katar ve Birlesik Arap Emirlikleri, güneydogudan Umman, güneyden Yemen, batidan Kizildeniz'le çevrilidir. Topraklarinin % 1'i tarim alani, % 39'u otlak, kalani çöl ve kumsaldir. Suudi Arabistan'a sicak ve kurak bir iklim hâkimdir.

Yönetim sekli: Suudi Arabistan krallik rejimiyle yönetilmektedir. Kral oldukça genis yetkilere sahiptir. Yasama yetkisi de kralin elindedir. Anayasaya göre ülkede uygulanacak yasalarin seriata dayanmasi gerekir. Ancak pratikte bu konuda birçok pürüz mevcuttur. Anayasayi degistirme yetkisi kralin elindedir. Kral 1993'te 60 üyeli bir Danisma Meclisi olusturdu ve üyelerinin tamamini bizzat kendisi belirledi. Ancak bu meclisin yetkileri oldukça sinirlidir ve sadece kral istedigi zaman toplanmaktadir. Seriatin normalde bütün herkese karsi islemesi gerekirken Suudi Arabistan'da "siyade" denilen ve kralla onun çevresindeki kisilerin olusturdugu sinifin yargi dokunulmazligi vardir. Yönetim kadrosunu olusturanlarin büyük bir çogunlugu Suud ailesine mensuptur. Kendilerine "emir" denilen idari bölge yöneticilerinin tamami Suud ailesine mensuptur. Bütün üst kademe yöneticileri kral tarafindan tayin edilir. Onlar da kendi emirlerinde çalisacak kisileri tayin ederler. Dernek yöneticilerine varincaya kadar bütün yetkili kisiler tayinle belirlenir, hiçbir yerde seçim yoluna gidilmez. Yardim kuruluslari ve dernekleri kurma ve kurdurma yetkisi sadece devletin elindedir. Her ne amaçla olursa olsun toplanti ve tören için özel izin gerekir. Suudi Arabistan, BM, IKÖ (Islâm Konferansi Örgütü), Arap Birligi, Körfez Isbirligi Konseyi, OPEC (Petrol Ihraç Eden Ülkeler Teskilati), IMF (Uluslararasi Para Fonu), Islâm Kalkinma Bankasi gibi uluslararasi örgütlere üyedir.



Ekonomi: Suudi Arabistan ekonomisi birinci derecede petrole dayanir. OPEC ülkeleri arasinda 1993'te gerçeklestirilen anlasmadan sonraki günlük petrol üretiminin 8 milyon varil olmasi kararlastirilmistir. Bu miktarla OPEC ülkeleri arasinda birinci sirayi almistir. Bu miktar OPEC ülkelerinin 24 milyon 520 bin varil olan günlük toplam petrol üretiminin üçte birine yakindir. Yilda ortalama 33 milyar m3 miktarinda da dogal gaz üretmektedir. Petrol ve dogal gazdan elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 35'tir. Suudi Arabistan hacdan da önemli miktarda gelir saglamaktadir. Suud yönetimi hacilardan ayakbasti parasi, özel hizmet parasi gibi çesitli vergiler almaktadir. Tarim son yillarda petrolden elde edilen gelirlerle nispeten gelistirilmistir. En çok üretilen tarim ürünlerinin basinda tahil ve çesitli sebzeler gelir. Son yillarda seraciligin yayginlastirilmasina çalisilmaktadir. Basta hurma ve üzüm olmak üzere bazi meyveler de yetistirilmektedir. Tarim ve hayvanciliktan elde edilen gelirin milli gelir içindeki payi % 6'dir.

Para birimi: Suudi Arabistan Riyali

Kisi basina düsen milli gelir: 7070 dolar

Sanayi: Suudi Arabistan'in sanayi kuruluslarinin basinda petrol aritma ve petrokimya tesisleri gelir. Üretime dayali sanayi pek gelismemistir. Ancak son yillarda bazi sanayi kollarinin olusturulmasi yolunda mesafe katedilmistir. Simdiye kadar kurulmus olan sanayi kuruluslari genellikle gida, mesrubat, sigara, tekstil, dericilik, konfeksiyon, mobilya, agaç isleri, kâgit ve kirtasiye malzemeleri imalati, plastik, çimento ve diger insaat malzemeleri üretimi, maden isleri, madeni ve toprak esya üretimi, büro malzemeleri ve çesitli mekanik ve elektrikli araçlar üretimi sektörleriyle ilgilidir

SUDAN

Resmi adi: Sudan Cumhuriyeti
Baskenti: Hartum

Diger önemli sehirleri: Umdurman, Port Sudan, Wadi Menadi, el-Ubeyyid, Kadarif, Nyala, Cuba, Atbara, Kassala.

Yüzölçümü: 2.505.813 km2

Nüfusu: 28 milyon (1999 tahmini)


Etnik yapi: Sudan'daki en büyük etnik unsur nüfusun yaklasik % 50'sini olusturan Sudan Araplaridir. Sudan Araplari Arapça konusmaktadirlar ve % 99'u Müslümandir. Ikinci etnik unsur nüfusun % 11.5'ini olusturan Dinkalardir. Genellikle güney bölgelerde yasayan Dinkalarin çogunlugu yerel dinlere mensup veya hiristiyandir. Bunlarin disinda kalan etnik unsurlarin basta gelenleri ve oranlari da söyledir: Bejalar (% 6,5), Nubalar (% 6), Nubiyeler (% 5), Hausalar (% 4), Azandeler (% 2.7), Beriler (% 2.5), Furlar (% 2), Fulaniler (% 1.5), Masalitler (% 1.1), Takaliler (% 0.9), Tamalar (% 0.5). Bularin disinda da oranlari % 0.5'ten daha az olan birçok etnik unsur bulunmaktadir.



Dil: Resmi dil Arapça'dir. Halkin büyük çogunlugu Arapça konusur. Bunun yani sira bazi yerel diller de konusulmaktadir.

Din: Resmi din Islam'dir. Halkin % 83'ü Müslüman, % 10'u yerel dinlerin mensubu, % 7'si hiristiyandir. Müslümanlarin tamami sünni ve çogunlugu safii, bir kismi da malikidir.

Cografi durum: Bir Dogu Afrika ülkesi olan Sudan kuzeyden Misir, kuzeydogudan Kizildeniz, dogudan Etyopya, güneyden Kenya, Uganda ve Zaire, batidan Orta Afrika Cumhuriyeti ve Çad, kuzeybatidan da Libya'yla çevrilidir.

Yönetim: 1989'da gerçeklestirilen askeri darbeden sonra ülke yönetiminde köklü degisiklikler gerçeklestirilmistir. Su anda parlamenter ve sivil bir hükümet is basindadir. 1989 darbesinin lideri Ömer Hasan Ahmed el-Besir halk oyuyla cumhurbaskanligina seçilmistir

Ellerine saglık kardeşim bizi bilgilendiriyorsun...

SURİYE

Resmi adi: Suriye Arap Cumhuriyeti

Baskenti: Sam (Dimesk)

Yüzölçümü: 185.180 km2

Nüfusu: 16.500.000 (1999 tahmini).

Etnik yapi: % 88 Arap, % 6 Kürt, % 2.8 Ermeni, % 1 Türk, % 1 Rum. Kalan nüfusu Süryâniler, Keldaniler, Nasturiler, Çerkezler ve Yahudiler olusturur.

Dil: Suriye'nin resmi dili Arapça'dir. Bunun yani sira Kürtçe, Türkçe gibi degisik etnik unsurlara ait diller de konusulmaktadir.

Din: Devletin resmi dini yoktur. Ancak halkin % 74'ü sünni Müslüman, % 11'i Nusayridir. Nusayriler ehli sünnet alimlerinin gulatu's-si'a (Siilerin taskinlari) dedikleri firkalardan olan ve Hz. Ali (r.a.)'in ilâh olduguna inanan bir kitledir. Hiristiyan inancindaki teslise (üçlemeye) benzer bir inanç sistemleri vardir. Lazkiye bölgesinde çogunlugu olustururlar. Nüfusun % 3'ü Dürzidir ve es-Suveyde (Cebelu Duruz) bölgesinde yogundurlar. % 0.8 oraninda ismaili vardir. Nüfusun % 10'a yakin bir kismi da hiristiyandir. Binde bir oraninda da yahudi mevcuttur. Bunlarin yani sira az sayida da yezidi bulunmaktadir.

Cografi durumu: Bir Ön Asya ülkesi olan Suriye kuzeyden Türkiye, dogudan Irak, güneyden Ürdün, batidan Lübnan ve Akdeniz'le çevrilidir. Önemli akarsulari Firat, Asi ve Habur irmaklaridir. Su kaynaklari bakimindan zengin sayilir. Topraklarinin % 33'ü tarima elverislidir ve bu arazinin de % 10'u suludur



Ekonomi: Suriye ekonomisi daha çok tarim ve hayvanciliga dayanir. Tarim ürünlerinden elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 27'dir. Çalisan nüfusun % 26'si tarim alaninda is görmektedir. Suriye ekonomisine önemli oranda katkisi olan petrol daha çok ABD sirketleri tarafindan çikarilmaktadir. Dogal gazin da ülke ekonomisine katkisi vardir. Petrol ve dogal gazin GSYH'daki payi % 14 oranindadir. Ayrica fosfat, demir, asfaltit gibi madenler de çikarilmaktadir.

Sanayi: Suriye'de hafif sanayinin bazi kollari gelistirilmistir. En yaygin sanayi kollari sunlardir: Tekstil, konfeksiyon, deri islemeciligi (bu üç sektördeki sanayi kuruluslari tüm sanayinin % 30'unu olusturur), seker, gida, mesrubat ve sigara üretimi (bu sektörlerle ilgili kuruluslar sanayinin % 24'ünü olusturur), agaç isleri, mobilya, kâgit, kimyasal maddeler ve boya, dayanikli tüketim maddeleri, çimento ve diger insaat malzemeleri, madeni ve toprak esya, mekanik makine, büro malzemeleri ve elektrik malzemeleri imalati. Sanayinin GSYH'daki payi % 6'dir. Çalisan nüfusun yaklasik % 14'ü sanayi sektöründe is görmektedir.

IRAK

Irak Hakkinda Genel Bilgiler
Resmi adi: Irak Cumhuriyeti

Baskenti: Bagdat (Nüfusu: 5.000.000)

Diger önemli sehirleri: Basra, Musul, Kerkük, Süleymaniye, Ramâdi, Necef, Hilla, Erbil, Ummu'l-Kasr, Kufe.

Yüzölçümü: 434.924 km2.

Nüfusu: 23.000.000 (1999 tahmini).

Km2 basina düsen insan sayisi: 44.7

Nüfus artis hizi: % 3.1
Etnik yapi: Irak halkinin % 77'si Arap, % 19'u Kürt, % 1.7'si Türk'tür. Bunlarin yani sira her birinin orani % 1'den daha az olan Farisiler (Iranlilar), Lurlar, Nasturiler ve Iber - Kafkas Çerkezleri yasamaktadir.

Dil: Resmi dil Arapça'dir. Halkin dörtte üçünden fazlasi Arapça konusur. Yukarida anilan etnik unsurlarin dilleri de konusulmaktadir.

Din: Resmi din Islâm'dir. Irak halkinin % 97'si Müslümandir. Müslümanlarin % 57'si Sii - Caferi, % 43'ü Sünnidir. Sünnilerin çogunlugu Safiidir. Ancak Hanefîlerin orani da Safiilerin oranindan çok az degildir. % 2 oraninda hiristiyan vardir. Hiristiyanlarin üçte ikiye yakini ortodoks, üçte bire yakini katolik az bir kismi da protestandir. % 0.7 oraninda Yezidi, % 0.2 oraninda Sabii, çok az sayida da yahudi mevcuttur.

Cografi durumu: Bir Ön Asya (Ortadogu) ülkesi olan Irak, kuzeyden Türkiye, dogudan Iran, güneydogudan Basra Körfezi ve Kuveyt, güneyden Suudi Arabistan, batidan da Ürdün ve Suriye ile çevrilidir. Topraklarinin % 13'ü tarim alani, % 10'u otlak, % 4'ü orman ve çaliliktir. Bölgelere göre degisiklik arz eden bir iklimi vardir.

Yönetim sekli: Irak'ta tek partili bir siyasi sistem hâkimdir. 22 Eylül 1968'den buyana yürürlükte olan anayasa devletin en üst yöneticisi olan devlet baskanina oldukça genis yetkiler tanimaktadir. Hükümet devlet baskani tarafindan olusturulur ve baskan istedigi zaman hükümeti veya herhangi bir üyesini degistirme yetkisine sahiptir. 250 üyeli, sinirli birtakim yetkilere sahip parlamentosu bulunmaktadir. BM, IKÖ (Islâm Konferansi Örgütü), Arap Devletleri Birligi, OPEC (Petrol Ihraç Eden Ülkeler Teskilati), IMF (Uluslararasi Para Fonu), Islâm Kalkinma Bankasi gibi uluslararasi örgütlere üyedir.



Ekonomi: Irak, petrol rezervi bakimindan dünyanin en zengin ülkeleri arasinda yer alir. 1993'deki mevcut petrol rezervi 100 milyar varildi. Dogal gaz ve petrokimya bakimindan da zengindir. 1993'teki dogal gaz rezervi de 3 trilyon 100 milyar m3'tü. Petrol ve dogal gaz gelirlerinin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 12'dir. Uluslararasi ambargo Irak'in petrol, dogal gaz ve petrokimya üretimini önemli oranda etkilemistir.

Irak tarim yönünden de iyi durumdadir. Tarim ve hayvanciliktan elde edilen gelirin milli gelir içindeki payi % 20'dir. Tarim sektöründe çalisanlar tüm çalisan nüfusun % 12'sini olusturmaktadir. Ancak uluslararasi ambargo tarimi olumsuz yönde etkilemistir.

Para birimi: Irak Dinari

Kisi basina düsen milli gelir: Körfez Savasi öncesinde 1950 dolardi.

Sanayi: Irak'in sanayi kuruluslarinin basinda petrol aritma ve petrokimya tesisleri gelir. Bunun yani sira gida maddesi, mesrubat, sigara, tekstil ürünü, giyim esyasi, mobilya, kâgit, kimyasal madde, plastik, çimento, tugla ve diger insaat malzemeleri, toprak esya, madeni esya ve büro malzemeleri üreten sanayi kuruluslari bulunmaktadir. Imalat sanayisinin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 10'dur. Çalisan nüfusun yaklasik % 11'i sanayi sektöründe is görmektedir. Buna petrol tesislerinde çalisanlar da dahildir. Uluslararasi ambargodan diger sektörler gibi sanayi sektörü de büyük ölçüde olumsuz yönde etkilenmistir

FİLİSTİN

Önemli sehirleri: Kudüs (Nüfusu: 550.000), Yafa, Hayfa, Gazze, Nablus, Eriha, Akka.
Yüzölçümü: 28.220 km2 (20,000 km2'lik kismi "yesil hat" içinde, kalan kismi bu hattin disinda yer almaktadir. "Yesil hat" içinde kalan bölge BM kararlarinda "Israil" olarak gösterilen bölgedir.

Nüfusu: 8 milyon 500 bin (2000 tahmini). Bu nüfusun 6 milyonu "yesil hat" içindeki bölgede, 1 milyonu Gazze'de, 1 milyon 500 bini Bati Yaka bölgesinde yasamaktadir. "Yesil hat" içindeki nüfusun yaklasik 1 milyonu Filistinli kalani yahudidir. "Yesil hat" içinde yasayan Filistinlilere "Israil vatandasi" sifati ve "Israil" kimligi verilmektedir. Gazze'deki yahudi yerlesim birimlerinde 5-6 bin kadar yahudi yasamaktadir. Kalan nüfusun tamami Müslümandir. Bati Yaka'daki yahudi yerlesim merkezlerinde 150 bin civarinda yahudi yasamaktadir. Kalani Filistinlidir. Filistinlilerin % 5'i hiristiyan, % 95'i Müslümandir. Nüfusun % 87'si sehirlerde yasamaktadir.
Km2 basina düsen insan sayisi: Genel ortalama: 300.

Ancak nüfus yogunlugu konusunda bölgeler arasinda büyük bir dengesizlik mevcuttur. Gazze'nin alani 400 km2 kadar oldugundan bu bölgede km2 basina düsen insan sayisi 2500'ü bulmaktadir. Bu bölgedeki nüfus yogunlugunun bu kadar fazla olmasinin sebebi 1948'de isgal edilmis topraklardaki Filistinlilerin birçogunun bu bölgeye göç etmeye zorlanmis olmasidir. Bu yüzden Gazze'deki nüfusun üçte ikisi mülteci kamplarinda yasamaktadir. Bati Yaka bölgesinde nüfus yogunlugu 200 civarindadir. "Yesil hat" içinde kalan bölgenin yaklasik 12 bin km2'lik bölümünü Nakab ve Eylat çölleri olusturur ve bu bölgelerde nüfus yogunlugu oldukça düsüktür. Bu yüzden bu topraklardaki 6 milyon nüfusun büyük çogunlugu 8 bin km2'lik alana yayilmistir. Dolayisiyla bu bölgede de ortalama nüfus yogunlugu 700 civarindadir.

Nüfus artis hizi: Genel ortalama: % 3.7

Yahudiler arasindaki dogal nüfus artis hizi % 2'nin altindadir. Yahudilerin nüfuslarinin artmasinin sebebi dünyanin degisik ülkelerindeki yahudi azinliklarin isgal altindaki Filistin topraklarina nakledilmesidir. Filistinlilerde ise dogal nüfus artis hizi Gazze'de % 4,3, Bati Yaka'da % 3,5 civarindadir.

Etnik yapi: 1948'de isgal edilmis olan topraklarda yasayanlarin % 82'si yahudi, % 18'i Filistinlidir. 1967'de isgal edilmis olan Bati Yaka'da ise nüfusun % 90'ini Filistinliler, % 10'unu yahudiler olusturur. (Dogu Kudüs'teki nüfus bu oranlamanin disindadir.) Filistinlilerin tamamina yakini Araptir, az sayida Çerkez vardir. Dünyanin degisik yörelerinden getirtilen yahudiler sürekli yenileri insa edilen yahudi yerlesim merkezlerine yerlestirildiginden, Filistinliler de göçe zorlandigindan etnik yogunluk devamli yahudilerin lehine degismektedir. Örnegin 1993'te "yesil hat" içinde kalan bölgede Filistinlilerin orani % 21'di. Bugün bu oran yaklasik % 18'e düstü.



Dil: Yahudiler Ibranice, Filistinliler Arapça konusur.

Din: "Yesil hat" içindeki topraklarda yasayanlarin % 82'si yahudi, % 5'i hiristiyan, % 11'i Müslümandir. 1967'de isgal edilmis olan Dogu Kudüs ve Bati Yaka bölgelerinde ise nüfusun % 76'si Müslüman, % 17.5'i yahudi, yaklasik % 5.5'i hiristiyan, kalani da diger dinlere mensuptur. Müslümanlarin geneli sünni ve safiidir. Gazze'de 5-6 bin civarinda yahudi bulunmaktadir, kalan nüfus Müslümandir.

Cografi durumu: Ortadogu bölgesinde bulunan Filistin topraklari güneyden Lübnan, güneydogudan Suriye, dogudan Ürdün, kuzeyden Kizildeniz'in Akabe Körfezi, kuzeybatidan Misir, batidan Akdeniz ile çevrilidir. En önemli akarsulari Seria Nehri olarak da adlandirilan Ürdün Nehri'yle Yermük Nehri'dir. Israil isgali altindaki Filistin topraklariyla Ürdün topraklari arasinda sinir olusturan Ürdün irmaginin dogusu Dogu Yaka, batisi Bati Yaka olarak adlandirilir. Her iki yaka da tarima elverisli düzlüklerden olusmaktadir. Ürdün Irmagi batisi isgal altinda, dogusu Ürdün'ün elinde olan Lut gölüne akar. Ölü Deniz olarak da adlandirilan Lut gölü tuz ve fosfat bakimindan zengindir.

Yönetim sekli: Bugünkü Filistin topraklarinin üzerindeki yönetim bir siyonist isgal yönetimidir. Gazze ve Bati Yaka'nin bir bölümünde kurdurulan özerk yönetim ise isgal yönetimine bagli bir yerel yönetim niteligindedir. Özerk yönetim Gazze'nin yahudi yerlesim merkezlerinin disinda kalan kisminin tamaminda, Bati Yaka'nin ise sekiz vilayet merkeziyle kirsal bölgesinin bir kisminda söz sahibidir. Ancak vilayet merkezlerinden el-Halil'in % 20'lik kismi isgal yönetiminin kontrolüne birakilmistir. En son anlasmalarla birlikte verilen de dahil olmak üzere Bati Yaka bölgesinde özerk yönetimin kontrolüne verilen topraklar bu bölgenin % 41'ine tekabül etmektedir. Ancak bu topraklar bir bütünlük arz etmez. Birbirinden ayrilmis gettolar seklindedir. Dolayisiyla Filistinliler özerk yönetimin kontrolündeki bir bölgeden diger bölgeye geçerken dört ayri kontrol noktasindan geçmek zorunda kaliyorlar. Bunlardan ikisi özerk yönetimin ikisi de isgalci siyonistlerin kontrol noktalaridir. Özerk yönetim dis islerinde tamamen isgal yönetimine baglidir. Emniyet güçlerini sadece Filistinlilere karsi kullanma hakkina sahiptir. Örnegin kendi kontrolündeki bölgelere yahudi yerlesimciler girseler bile onlara karsi güvenlik güçlerini kullanma yetkisi yoktur. Bu bölgede oturan yahudi yerlesimcilere karsi özerk yönetime bagli emniyet güçlerinin kullanilmamasi imzalanan anlasmalarda sarta baglanmistir. Özerk yönetim ayni zamanda despotik bir baski rejimi sifati almistir. Filistinlilere baski ve zulümde isgalci siyonistlerden geri kalmamaktadir.