- Seni kaç yaşında evlendirdiler Mirinaz Ane?
15 yaşında evlendim, 11 çocuk var. Ölen kızımla 12. Bak bu da benim anamdır.
- Kaç torunun var anacığım?
Peh ne bileyim ben, vardır bir sürü.
- Onları da everecek misiniz, gencecik, hiç sesinizi çıkarmayacak mısınız, siz bu kadar çekmişsiniz, "bari onlar çekmesin" demeyecek misiniz?
He ya çok çektik kızım, hala çekeriz. Ama kadere karşı konur mu kızım. Torunlarım da ne yapsın kaderlerini bekliyor. Babası evleneceksin dedi mi, evlenecek. Hepimiz öyle evlendik kızım, yine bunlar genç 'istemem' diyorlar, sopa mopa dinlemiyorlar. Biz onu da diyemedik. Ama yine de kapı çalındı mı gideceksin kızım. Töremiz bu.
- Gitmemek için intihar edenler de var ama. Töreye ölümüyle isyan edenler, yine de tınmıyor mu, töre uygulayıcılarınız? (Burada adı yine bende saklı 16 yaşında biri alıyor sözü.)
Benim dayımın kızıydı. Zorla verdiler. Bir çocuğu seviyordu çok, çocuk da onu. Ama berdeli vardı. Verdikleri çocuğun ailesinden, kız almışlardı daha önce. Verdiler, benle yaşıttı. 14'tü o zaman. Hemen çocuğu oldu. Kucağında bebesi, çeşmenin orada sevdiği çocuğa rastlamış. Çocuk, "Bebek yakışmamıştır sana" demiş. Bana anlatmıştı, iki gün sonra da öldürdü kendini. "Bir kere seni seviyorum diyemedim, belki kaçırdı beni desem."
- Bir şey soracağım kızma ama, sen hiç seni seviyorum dedin mi birine?
Tövbe demedim. Onu sen de bizim yerimize, sevdiğine varırsan.
Bir "seni seviyorum" borcum var Üçtepe köyünün kadınlarına. Hiç düşünmüş müydünüz, "seni seviyorum" diyebilmenin özgürlüklerin en büyüğü olduğunu. Öyleymiş, onların yerine de söyleyin.
Kilimin dili olsa
Bir meslek kazanmaları, aile bütçelerine destek olmaları amacıyla Muş Valiliği tarafından açılan Muş Özel İdare Halıcılık Okulu'ndaki, kilim hocalarına soruyorum, kızlara soramadıklarımı; ne anlatıyorlar kilimlerinde?..
"Hep aynı şeyleri anlatırlar, zaten bu kilimler doğuya özgüdür. Van kilimleri denir, ama duygular, dertler ortak. Çağlardır aynı. Bakın hep kuşlar var. Kuş özgürlük demek çünkü. Mezar taşları şunlar. Şu ortadaki baklava biçiminde sınırlanmış bölgeyse aşiretin sınırlarıdır. Kavuşamadıklarını özlediklerini, o sınırın dışına döker. Su çatallı şekiller, mezar taşlarıdır. Yılan düşmanı, çiçek mutluluğu anlatır. Dikkat ederseniz, içinde bulundukları aşireti, köyü anlatan baklavanın içinde hep koyu renkler, yani karamsarlık. Çiçekler, aşkı, sevgiyi anlatan renkler, özgürlüğü anlatan kuşlar hep o sınırın dışında."
-Hangi renk aşkın rengi?
Kırmızı aşkın rengi. Sarı ayrılık. Yeşil de çok azdır kilimlerde, muradına ermektir yeşil.
15 yaşında evlendim, 11 çocuk var. Ölen kızımla 12. Bak bu da benim anamdır.
- Kaç torunun var anacığım?
Peh ne bileyim ben, vardır bir sürü.
- Onları da everecek misiniz, gencecik, hiç sesinizi çıkarmayacak mısınız, siz bu kadar çekmişsiniz, "bari onlar çekmesin" demeyecek misiniz?
He ya çok çektik kızım, hala çekeriz. Ama kadere karşı konur mu kızım. Torunlarım da ne yapsın kaderlerini bekliyor. Babası evleneceksin dedi mi, evlenecek. Hepimiz öyle evlendik kızım, yine bunlar genç 'istemem' diyorlar, sopa mopa dinlemiyorlar. Biz onu da diyemedik. Ama yine de kapı çalındı mı gideceksin kızım. Töremiz bu.
- Gitmemek için intihar edenler de var ama. Töreye ölümüyle isyan edenler, yine de tınmıyor mu, töre uygulayıcılarınız? (Burada adı yine bende saklı 16 yaşında biri alıyor sözü.)
Benim dayımın kızıydı. Zorla verdiler. Bir çocuğu seviyordu çok, çocuk da onu. Ama berdeli vardı. Verdikleri çocuğun ailesinden, kız almışlardı daha önce. Verdiler, benle yaşıttı. 14'tü o zaman. Hemen çocuğu oldu. Kucağında bebesi, çeşmenin orada sevdiği çocuğa rastlamış. Çocuk, "Bebek yakışmamıştır sana" demiş. Bana anlatmıştı, iki gün sonra da öldürdü kendini. "Bir kere seni seviyorum diyemedim, belki kaçırdı beni desem."
- Bir şey soracağım kızma ama, sen hiç seni seviyorum dedin mi birine?
Tövbe demedim. Onu sen de bizim yerimize, sevdiğine varırsan.
Bir "seni seviyorum" borcum var Üçtepe köyünün kadınlarına. Hiç düşünmüş müydünüz, "seni seviyorum" diyebilmenin özgürlüklerin en büyüğü olduğunu. Öyleymiş, onların yerine de söyleyin.
Kilimin dili olsa
Bir meslek kazanmaları, aile bütçelerine destek olmaları amacıyla Muş Valiliği tarafından açılan Muş Özel İdare Halıcılık Okulu'ndaki, kilim hocalarına soruyorum, kızlara soramadıklarımı; ne anlatıyorlar kilimlerinde?..
"Hep aynı şeyleri anlatırlar, zaten bu kilimler doğuya özgüdür. Van kilimleri denir, ama duygular, dertler ortak. Çağlardır aynı. Bakın hep kuşlar var. Kuş özgürlük demek çünkü. Mezar taşları şunlar. Şu ortadaki baklava biçiminde sınırlanmış bölgeyse aşiretin sınırlarıdır. Kavuşamadıklarını özlediklerini, o sınırın dışına döker. Su çatallı şekiller, mezar taşlarıdır. Yılan düşmanı, çiçek mutluluğu anlatır. Dikkat ederseniz, içinde bulundukları aşireti, köyü anlatan baklavanın içinde hep koyu renkler, yani karamsarlık. Çiçekler, aşkı, sevgiyi anlatan renkler, özgürlüğü anlatan kuşlar hep o sınırın dışında."
-Hangi renk aşkın rengi?
Kırmızı aşkın rengi. Sarı ayrılık. Yeşil de çok azdır kilimlerde, muradına ermektir yeşil.
sağol....Allah cc yardımcıları olsun