Kalb kırmakSual: Kalb kırmanın dindeki önemi nedir?
CEVAP
İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Kalb Allahü teâlânın komşusudur. Allahü teâlâya kalbin yakın olduğu kadar hiçbir şey yakın değildir. Mümin olsun asi olsun hiçbir insanın kalbini incitmemelidir. Çünkü asi olan komşuyu da korumak lazımdır. Sakınınız sakınınız kalb kırmaktan pek sakınınız! Allahü teâlâyı en ziyade inciten küfürden sonra kalb kırmak gibi büyük günah yoktur. Çünkü Allahü teâlâya ulaşan şeylerin en yakın olanı kalbdir. İnsanların hepsi Allahü teâlânın köleleridir. Herhangi bir kimsenin kölesi dövülür incitilirse onun efendisi elbette gücenir. Her şeyin biricik Maliki sahibi olan efendinin şanını büyüklüğünü düşünmelidir. Onun mahlukları ancak izin verdiği emir eylediği kadar kullanılabilir. İzni ile kullanmak onları incitmek olmaz. Hatta onun emrini yapmak olur. (C.3 m.45)
Seyyid Abdülhakim Arvasi hazretlerinin vasiyetnamesinin son satırı ise şöyledir:
Hiç kimsenin kalbini incitmeyin.
Yunus Emre diyor ki:
Tevazu ile gelsin kimde erlik var ise.
Merdivenden iterler yüksekten bakar ise.
Kim ki yüksekte gezer er geç yolundan azar
Dış yüzüne o sızar içinde ne var ise.
Aksakallı bir koca hiç bilmez ki hal nice
Boşa gitmesin hacca bir gönül yıkar ise.
Gönül Çalab’ın tahtı Çalab gönüle baktı
İki cihan bedbahtı kim gönül yıkar ise.
Bir kez gönül yıktınsa kıldığın namaz değil
Yetmiş iki millet de yüzünü yumaz değil.
Yol odur doğru vara göz odur Hakkı göre
Er odur yerde dura üstten bakan göz değil.
Doğru yola gittinse er eteğin tuttunsa
Bir tek hayır ettinse biri bindir az değil.
Yunus sözleri çatar balını yağa katar
Çok kıymetli mal satar cevherdir o tuz değil
Dini anlatırken nelere dikkat etmeli
Sual: Dini konuları iyi bilen bir zat rastgele önüne gelene bir topluluk içinde “Sen yanlış yapıyorsun doğrusu şöyle” diyerek insanların kalbini kırıyor. “Sen kalb kırıyorsun” dediğimizde de “Birisinin hatasını görüp de doğruyu söylemeyen kâfir olur” diyor. Bu zatın yaptığı doğru mudur? Dini bilgileri anlatırken nelere dikkat etmek gerekir?
CEVAP
Kur’an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:
(Rabbinin yoluna hikmet ile güzel öğütlerle çağır! Onlarla en güzel şekilde tartış!) [Nahl 125]
Bildiğimiz iyi ve doğru şeyleri bilmeyenlere en güzel tarzda öğretmek gerekir. Çünkü ilmin zekatı bilmeyenlere ilmi öğretmekle ödenir. Emr-i maruf ve nehy-i münker yapan tavsiye ettiği iyi şeyleri kendi yapmalı kötü olarak bildirdiği şeyleri kendisi işlememelidir! İşlerse sözü tesirli olmaz. Kur’an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:
(İnsanlara iyiliği emreder de kendinizi unutur musunuz!) [Bekara 44]
Allahü teâlâ İsa aleyhisselama (Önce kendine nasihat et eğer kendin bu nasihati tutarsan kendin bunu yaparsan başkalarına da söyle! Kendin yapmazsan benden utan) buyurdu. (Şir’a)
O halde emr-i maruf yapan ilmi ile âmil olmalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(İsra gecesinde [Miraca çıktığım gece] ateşten makaslarla dudakları kesilen insanlar gördüm. Kim olduklarını sordum. Onlar da “İyiliği emreder kendimiz yapmazdık. Kötülükten nehyeder; fakat kendimiz sakınmazdık” diye cevap verdiler.) [İbni Hibban]
Bir kimsenin kusurunu emr-i maruf için de olsa herkesin önünde söylemek uygun değildir. Aksine kusurlarını gizlemek gerekir. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Kim arkadaşının aybını örterse Allahü teâlâ da kıyâmet günü onun aybını örter. Kim de müslüman arkadaşının aybını açığa vurursa Allahü teâlâ da onun aybını açığa vurur. Hatta evinde bile onu rezil eder.) [İbni Mace]
Birisine nasihat eder gibi konuşursak yaptığının yanlış olduğunu bildirirsek karşımızdakine (Sen cahilsin sen bu hususları bilmezsin) demiş oluruz. Böylece karşımızdakini üzmüş kalbini kırmış oluruz. Genelde kendini beğenen kibirli olan kalb kırar.
İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Hiçbir insanın kalbini incitmemelidir! Kalb kırmaktan pek sakınınız! Allahü teâlâyı en ziyade inciten küfürden sonra kalb kırmak gibi büyük günah yoktur.
Hadis-i şeriflerde de buyuruluyor ki:
(Bir müslümanı incitmek kalbini kırmak Kâbe’yi yetmiş kere yıkmaktan daha günahtır.) [R.Nasıhin]
(İnsanların en kötüsü insanlara zarar veren onları incitendir.) [İ.Ahlakı]
(Mümin Kâbe’den üstündür.) [İbni Mace]
(Emr-i maruf ve nehy-i münkeri ancak rıfk ve hilm sahibi fakihler yapar.) [İ.Gazali]
İyiliği tavsiye için üç şart lazımdır: İlim Akıl ve İhlas.
1- İlim sahibi olmalıdır. Anlatacağı iyiliğin iyi kötülüğün kötü olduğuna dair muteber kitaplardan delili bulunmalıdır! Sabretmesini bilmelidir! İlmi noksan olan tebliğ edeceğini kendisi bilmeyen ve kendi tatbik etmeyen başkalarına doğruyu nasıl öğretebilir? Tecrübesi de yoksa birçok yanlışlıklar yapar. Fayda yerine zarar verir.
2- Akıl sahibi olmalıdır. Bir kimsenin aklı az ise nakli anlamakta aciz ise ilmi de noksan olur. Ahmak hizmet ediyorum diye uygunsuz işler yapar. İlm-i siyaseti bilmeyen yumuşak söylemeyen insanları idare etme sanatından uzak olan kimse de fitneye sebep olur. Rıfk ile konuşmalıdır. Akıllı kimse rıfk ile konuşur. Rıfk yumuşaklık demektir. Katılığın tersidir. Sert ve kaba konuşan fitneye sebep olur. Hilm ile tatlılıkla söylemeli şefkatle muamele etmelidir.
3- İhlaslı olmalıdır! İhlas yoksa yaptığı işleri sırf Allah rızası için yapmıyorsa dünya menfaatleri için yapıyorsa o işin hayrı olmaz.
“Birisinin hatasını görüp de söylemeyen kâfir olur” sözü yanlıştır. İlim sahibi birine biri lüzumlu dini bir sual sorsa o da bunu bildiği halde hiçbir mazeret yokken gizlerse işte o zaman günah işlemiş olur. (Hatasını gördüğümüz herkese doğrusunu bildirmek gerekir) diye bir şey yoktur.
CEVAP
İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Kalb Allahü teâlânın komşusudur. Allahü teâlâya kalbin yakın olduğu kadar hiçbir şey yakın değildir. Mümin olsun asi olsun hiçbir insanın kalbini incitmemelidir. Çünkü asi olan komşuyu da korumak lazımdır. Sakınınız sakınınız kalb kırmaktan pek sakınınız! Allahü teâlâyı en ziyade inciten küfürden sonra kalb kırmak gibi büyük günah yoktur. Çünkü Allahü teâlâya ulaşan şeylerin en yakın olanı kalbdir. İnsanların hepsi Allahü teâlânın köleleridir. Herhangi bir kimsenin kölesi dövülür incitilirse onun efendisi elbette gücenir. Her şeyin biricik Maliki sahibi olan efendinin şanını büyüklüğünü düşünmelidir. Onun mahlukları ancak izin verdiği emir eylediği kadar kullanılabilir. İzni ile kullanmak onları incitmek olmaz. Hatta onun emrini yapmak olur. (C.3 m.45)
Seyyid Abdülhakim Arvasi hazretlerinin vasiyetnamesinin son satırı ise şöyledir:
Hiç kimsenin kalbini incitmeyin.
Yunus Emre diyor ki:
Tevazu ile gelsin kimde erlik var ise.
Merdivenden iterler yüksekten bakar ise.
Kim ki yüksekte gezer er geç yolundan azar
Dış yüzüne o sızar içinde ne var ise.
Aksakallı bir koca hiç bilmez ki hal nice
Boşa gitmesin hacca bir gönül yıkar ise.
Gönül Çalab’ın tahtı Çalab gönüle baktı
İki cihan bedbahtı kim gönül yıkar ise.
Bir kez gönül yıktınsa kıldığın namaz değil
Yetmiş iki millet de yüzünü yumaz değil.
Yol odur doğru vara göz odur Hakkı göre
Er odur yerde dura üstten bakan göz değil.
Doğru yola gittinse er eteğin tuttunsa
Bir tek hayır ettinse biri bindir az değil.
Yunus sözleri çatar balını yağa katar
Çok kıymetli mal satar cevherdir o tuz değil
Dini anlatırken nelere dikkat etmeli
Sual: Dini konuları iyi bilen bir zat rastgele önüne gelene bir topluluk içinde “Sen yanlış yapıyorsun doğrusu şöyle” diyerek insanların kalbini kırıyor. “Sen kalb kırıyorsun” dediğimizde de “Birisinin hatasını görüp de doğruyu söylemeyen kâfir olur” diyor. Bu zatın yaptığı doğru mudur? Dini bilgileri anlatırken nelere dikkat etmek gerekir?
CEVAP
Kur’an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:
(Rabbinin yoluna hikmet ile güzel öğütlerle çağır! Onlarla en güzel şekilde tartış!) [Nahl 125]
Bildiğimiz iyi ve doğru şeyleri bilmeyenlere en güzel tarzda öğretmek gerekir. Çünkü ilmin zekatı bilmeyenlere ilmi öğretmekle ödenir. Emr-i maruf ve nehy-i münker yapan tavsiye ettiği iyi şeyleri kendi yapmalı kötü olarak bildirdiği şeyleri kendisi işlememelidir! İşlerse sözü tesirli olmaz. Kur’an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:
(İnsanlara iyiliği emreder de kendinizi unutur musunuz!) [Bekara 44]
Allahü teâlâ İsa aleyhisselama (Önce kendine nasihat et eğer kendin bu nasihati tutarsan kendin bunu yaparsan başkalarına da söyle! Kendin yapmazsan benden utan) buyurdu. (Şir’a)
O halde emr-i maruf yapan ilmi ile âmil olmalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(İsra gecesinde [Miraca çıktığım gece] ateşten makaslarla dudakları kesilen insanlar gördüm. Kim olduklarını sordum. Onlar da “İyiliği emreder kendimiz yapmazdık. Kötülükten nehyeder; fakat kendimiz sakınmazdık” diye cevap verdiler.) [İbni Hibban]
Bir kimsenin kusurunu emr-i maruf için de olsa herkesin önünde söylemek uygun değildir. Aksine kusurlarını gizlemek gerekir. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Kim arkadaşının aybını örterse Allahü teâlâ da kıyâmet günü onun aybını örter. Kim de müslüman arkadaşının aybını açığa vurursa Allahü teâlâ da onun aybını açığa vurur. Hatta evinde bile onu rezil eder.) [İbni Mace]
Birisine nasihat eder gibi konuşursak yaptığının yanlış olduğunu bildirirsek karşımızdakine (Sen cahilsin sen bu hususları bilmezsin) demiş oluruz. Böylece karşımızdakini üzmüş kalbini kırmış oluruz. Genelde kendini beğenen kibirli olan kalb kırar.
İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Hiçbir insanın kalbini incitmemelidir! Kalb kırmaktan pek sakınınız! Allahü teâlâyı en ziyade inciten küfürden sonra kalb kırmak gibi büyük günah yoktur.
Hadis-i şeriflerde de buyuruluyor ki:
(Bir müslümanı incitmek kalbini kırmak Kâbe’yi yetmiş kere yıkmaktan daha günahtır.) [R.Nasıhin]
(İnsanların en kötüsü insanlara zarar veren onları incitendir.) [İ.Ahlakı]
(Mümin Kâbe’den üstündür.) [İbni Mace]
(Emr-i maruf ve nehy-i münkeri ancak rıfk ve hilm sahibi fakihler yapar.) [İ.Gazali]
İyiliği tavsiye için üç şart lazımdır: İlim Akıl ve İhlas.
1- İlim sahibi olmalıdır. Anlatacağı iyiliğin iyi kötülüğün kötü olduğuna dair muteber kitaplardan delili bulunmalıdır! Sabretmesini bilmelidir! İlmi noksan olan tebliğ edeceğini kendisi bilmeyen ve kendi tatbik etmeyen başkalarına doğruyu nasıl öğretebilir? Tecrübesi de yoksa birçok yanlışlıklar yapar. Fayda yerine zarar verir.
2- Akıl sahibi olmalıdır. Bir kimsenin aklı az ise nakli anlamakta aciz ise ilmi de noksan olur. Ahmak hizmet ediyorum diye uygunsuz işler yapar. İlm-i siyaseti bilmeyen yumuşak söylemeyen insanları idare etme sanatından uzak olan kimse de fitneye sebep olur. Rıfk ile konuşmalıdır. Akıllı kimse rıfk ile konuşur. Rıfk yumuşaklık demektir. Katılığın tersidir. Sert ve kaba konuşan fitneye sebep olur. Hilm ile tatlılıkla söylemeli şefkatle muamele etmelidir.
3- İhlaslı olmalıdır! İhlas yoksa yaptığı işleri sırf Allah rızası için yapmıyorsa dünya menfaatleri için yapıyorsa o işin hayrı olmaz.
“Birisinin hatasını görüp de söylemeyen kâfir olur” sözü yanlıştır. İlim sahibi birine biri lüzumlu dini bir sual sorsa o da bunu bildiği halde hiçbir mazeret yokken gizlerse işte o zaman günah işlemiş olur. (Hatasını gördüğümüz herkese doğrusunu bildirmek gerekir) diye bir şey yoktur.
![[KaYRa]](/data/avatars/m/9/9743.jpg?1591840747){kind=avatar}
