- Üyelik Tarihi
- 30 Eki 2007
- Mesajlar
- 872
- Aldığı Beğeniler
- 9
- Takım
- Diğer
Medeniyet Kervaniyla Hakikate Yolculuk...
"Biz Allah iciniz ve O'na dönecegiz." (Bakara, 156) Her $eyi yaratan ve her $eye gücü yeten O degil mi? Herkesi varmasi gereken menzile götüren O degil mi? Hangi cografyada olursa olsun, insan olarak yaptiklarimizda O'ndan bir iz yok mu?
Din, medine (=$ehir) ve medeniyet kavramlari arasinda hem etimolojik yani kelimenin kökü acisindan, hem de semantik yani anlam acisindan ortak bir payda vardir. Kelime ve anlam tahlilleri ile okuyucuyu yormak istemedigimizden bu konuda belli noktalara vurgu yapmakla yetinecegiz.
Islam, ilahi kaynakli diger bütün dinler gibi, hem dindir, hem de medeniyettir. Bir dinin gercek din olmasi, her $eyin orijini olan hakikatten beslenmesi ölcüsündedir. Hakikati meydana getiren temel varlik Allah'tir. Ayni zamanda Allah (c.c.), varolu$un en derununda ve en görünenindedir. Dolayisiyla hakikat ve hakikatin formu olan din bir yönüyle, yeryüzünde insanla mücessem hale gelmektedir. Bu durumda insanin, Islam Medeniyeti'ni meydana getiren temel öge oldugu ortaya cikmaktadir.
Ilahi kaynakli her dinin bir medeniyeti vardir ve her medeniyet kendi ahlak, inanc ve sanat degerlerini yansitan $ehirler kurar. Bir $ehre baktiginizda, ona vurulmu$ mührün rengine göre medeniyetini ve tarihini anlayabilirsiniz. Bu yakla$imda dikkat etmemiz gereken nokta, bir medeniyetin en önemli göstergelerinden olan $ehirler, insan eli ile kuruldugundan, insan, dinden ve dolayisiyla hakikatten uzakla$tikca $ehirlerin ve medeniyetlerin renkleri de ya koyula$makta ya da acilmaktadir. Dünyanin neresinde ya$iyor ve hangi dini gelenege sahip olurlarsa olsunlar insanlar, dinlerin kaynagi olan hakikate dogru yakla$maya ba$ladikca da cemberin merkez noktasinda, tek bir ilke, tek bir duygu, tek bir varlik etrafinda toplanmi$ olacaklardir.
Bu merkezde farkli tarihi ve kültürel kimlige sahip insanlar bir araya geldiklerinde bilgi ve hikmet ali$veri$iyle ayni irfani payla$mazlar mi? Pergel metaforundan hareket edersek, sabit ayagin durdugu noktaya ula$manin sevinciyle bu insanlarin önceden -varsa- birbirlerine kar$i duyduklari kin, kiskanclik gibi duygulari kalir mi? Hakikatin tezahürlerinin bütününe veya parcaciklarinin bir kismina sahip olan bir medeniyeti, mimari yapisiyla, musikisiyle, insanlararasi ili$ki bicimiyle ya$ayan insanlar, medenile$mi$ olmanin verdigi huzur ve sükunet icerisinde iken, bu parcalarin özünde birle$mi$ olmanin co$kusuyla bari$ kavraminin derinligini idrak etmi$ olmazlar mi?
"Medeniyet dedigin tek di$i kalmi$ canavar." diyen Mehmet Akif, medeniyet kavraminin bütününe degil, insanin maddi zenginlik, di$ güzelligi ve azgin nefis arzulari icerisinde yüzüp hayvanla$masi $eklindeki acilimina kar$i cikmi$tir. Medeniyetin güzellikleri daha cok manevidir ve insanin ruhunda tecelli eder. Gönül zenginligi, ruh inceligi, farkli baki$ acisina sahip olmak, taklitcilikten uzak kalmak, ba$kalarinin ya$am hakkini taniyip kabul etmek ve dü$ene elini uzatip kaldirmak, bu güzelliklerden birkacidir.
"Medeniyet, insani sadece fiziki ya da fizyolojik ihtiyaclarina cevap veren bir sistem olmakla kalmaz, ayni zamanda manevi, ahlaki, metafizik ve kültürel ihtiyaclarini da kar$ilamak amaci ta$ir. Insani bütün cepheleriyle ele alir." Görülmektedir ki "medeniyet, hayatimizin her safhasinda, duygularimiz, dü$üncelerimiz ve davrani$larimizla kar$ila$tigimiz bütüncül bir olaydir. Yani, her an, her hareketimiz medeniyetle ölcülür, medeniyetle tartilir ve medeniyetle degerlendirilir. Onunla degi$tirilir, onunla ya$ar, onunla devam eder ve onunla deger kazanir. Dü$üncelerimiz, duygularimiz, eserlerimiz, hayatimiz, hayat tarzimiz, ahlakimiz, hepsi medeniyet hadisesine dahildir." (S. Karakoc)
Maddeye $ekil veren, onun kokladigimiz veya hissettigimiz havasini olu$turan ruh, yani merkezdeki gerceklik ve fazilet bozulursa, Jean Izoulet'in de vurguladigi gibi, organizmadaki dayani$ma ve derin birlik yüzünden di$a ait gerceklikler ve faziletler de bozulmakta gecikmezler.
Bu bozulmanin önlenebilmesi icin, medeniyetin ic ve di$ güzellik unsurlarini birlikte ya$amaliyiz. Hepimizin ortak fitri gercekligimizde bulu$abilmemiz ve böylece bari$a ula$abilmemiz icin, birbirini tamamlayan $u dört boyutu hayatimiza kapsamli olarak uygulamamiz gerekmektedir: Gercegi yakalayabilmemiz icin zihinsel boyut; güzelligi idrak etmek ve onu ya$ayabilmek icin estetik boyut; iyiliklerimizi cogaltmak icin ahlaki boyut ve degi$ik dünyalar arasinda uyum ve düzeni saglamak icin ruhsal boyut. Hayatimizi bütün yönleriyle zenginle$tirecek sirlar, i$te bu boyutlarda gizlidir.
Bahsettigimiz boyutlar arasi ili$kiler nasil düzenlenecektir? Cevabini Muhammed Ikbal veriyor: öncelikle a$kla! Yüce Yaratici'ya, Yüce Peygamberine ve bütün peygamberlerine, Müslümanlara ve Sevgili Yunus'un da dedigi gibi O'nun yaratmasindan ötürü bütün yaratilmi$lara duyacagimiz a$kla! Böylece bizler sadece insanlarla degil, yaratilmi$ olan her $eyle, hayvanat ile, nebatat ile de bari$ ve uyum icerisinde ya$ayacagiz. Bizim gibi her varligin a$ktan nasibi oldugunu idrak etmek, her varliga saygi duymanin önemli bir basamagidir. Bu hakikat merdiveninin sonsuz basamaklarinda yol alan kutlu a$iklar kervanina katilip adim adim yükselirken, kervanda yer alan diger insanlarla kayna$mi$ olmaz miyiz? I$te bu birle$meden, birbirine kayna$mi$ benlerin ortak ruhu olan medeniyet ne$et etmektedir. Diyebiliriz ki gercek medeniyet, farkli cografyalarda ya$ayan inancli insanlarin birbirlerine sevgi ve saygi icerisinde olu$turduklari büyük bir platformdur.
Medeniyetler arasi etkile$imin en bariz örneklerini tarihimizde sIkca bulabiliriz. Mesela Islam klasiklerinin, Rönesans sonrasi Bati sanat ve edebiyatinda derin izler biraktigi bilinmektedir. Karakoc'un tespitlerine ve öngörülerine göre Dante, Mearri ve Ibn Arabi'den etkilenmi$tir. Louis Gillet de Dante'nin bütün dogu nakillerini cok iyi bildigini söylemektedir. La Fontaine'in masallarinda Kelile ve Dimne, Gülistan, Bostan ve benzeri eserlerin etkisi vardir. Romeo ve Juliet, Leyla ile Mecnun'un batiya uyarlanmi$ bir türüdür. Faust'da Salaman ile Absal'in izlerine rastlanir. Yine Karakoc'a göre, klasik müzigimizin klasik Bati müzigi üzerindeki etkileri, süsleme sanatlarindaki Islam medeniyeti etkisi ve nihayet soyut, nonfigüratif resme Islam sanatlarinin etkisi hemen görülecek kadar bellidir.
Biz hizla, hem yüzeyden hem de yüzeye göre devinimi cok daha güclü bir bicimde derinden akan bir nehrin icindeyiz. "nsanoglu, gelecegi repertuarda, gecmi$i kimlik dosyasinda tutan ve gölgeyi gecmi$ten, i$igi gelecekten alan bir $imdiki zamanla hayatini ta$ ta$ ören bir kader mimaridir." Bir ba$ka ifadeyle insan, gecmi$ ile gelecek arasinda adeta bir köprü gibi durmakta ve sadece kendi cografyasina degil, bütün insanliga hitap edecek bir tarih olgusu icerisinde misyonunu yerine getirmektedir.
Dünyanin degi$ik yerlerinde kadim medeniyetlerden beslenen bu insanlarin her biri hissettigini, dü$ündügünü, yapip ettigini, herkesin faydalanabilmesi icin ayni masaya koydugunu bir dü$ünün! Masanin etrafinda oturan bizler, bu muhte$em maddi ve manevi zenginlik deryasinda co$kuyla kendimizden gecebiliriz. Ayni zamanda bizlere ula$an bilgi, kültür ve irfan birikimlerinden dolayi ilgili ki$ilere müte$ekkir ve minnettar kalabiliriz.
Hepimiz Allah'a gidiyoruz... Medeniyet kervani icerisinde bir nefer olarak o yüce makama dogru yükselirken, etrafimizdakilerle veya arkadan gelecek olanlarla tecrübelerimizi payla$mak, insan icin en soylu davrani$lardan biridir. Ortaya koydugumuz deger, hakikatin bir yansimasi ise mutlaka bir takipcisi olacaktir. Takipcilerin sayilarinin artmasini arzu etmeli ve cennet misali engin huzur ve bari$ deryasinda sonsuzluga kanat acmaliyiz.
Ahmet Albayrak
"Biz Allah iciniz ve O'na dönecegiz." (Bakara, 156) Her $eyi yaratan ve her $eye gücü yeten O degil mi? Herkesi varmasi gereken menzile götüren O degil mi? Hangi cografyada olursa olsun, insan olarak yaptiklarimizda O'ndan bir iz yok mu?
Din, medine (=$ehir) ve medeniyet kavramlari arasinda hem etimolojik yani kelimenin kökü acisindan, hem de semantik yani anlam acisindan ortak bir payda vardir. Kelime ve anlam tahlilleri ile okuyucuyu yormak istemedigimizden bu konuda belli noktalara vurgu yapmakla yetinecegiz.
Islam, ilahi kaynakli diger bütün dinler gibi, hem dindir, hem de medeniyettir. Bir dinin gercek din olmasi, her $eyin orijini olan hakikatten beslenmesi ölcüsündedir. Hakikati meydana getiren temel varlik Allah'tir. Ayni zamanda Allah (c.c.), varolu$un en derununda ve en görünenindedir. Dolayisiyla hakikat ve hakikatin formu olan din bir yönüyle, yeryüzünde insanla mücessem hale gelmektedir. Bu durumda insanin, Islam Medeniyeti'ni meydana getiren temel öge oldugu ortaya cikmaktadir.
Ilahi kaynakli her dinin bir medeniyeti vardir ve her medeniyet kendi ahlak, inanc ve sanat degerlerini yansitan $ehirler kurar. Bir $ehre baktiginizda, ona vurulmu$ mührün rengine göre medeniyetini ve tarihini anlayabilirsiniz. Bu yakla$imda dikkat etmemiz gereken nokta, bir medeniyetin en önemli göstergelerinden olan $ehirler, insan eli ile kuruldugundan, insan, dinden ve dolayisiyla hakikatten uzakla$tikca $ehirlerin ve medeniyetlerin renkleri de ya koyula$makta ya da acilmaktadir. Dünyanin neresinde ya$iyor ve hangi dini gelenege sahip olurlarsa olsunlar insanlar, dinlerin kaynagi olan hakikate dogru yakla$maya ba$ladikca da cemberin merkez noktasinda, tek bir ilke, tek bir duygu, tek bir varlik etrafinda toplanmi$ olacaklardir.
Bu merkezde farkli tarihi ve kültürel kimlige sahip insanlar bir araya geldiklerinde bilgi ve hikmet ali$veri$iyle ayni irfani payla$mazlar mi? Pergel metaforundan hareket edersek, sabit ayagin durdugu noktaya ula$manin sevinciyle bu insanlarin önceden -varsa- birbirlerine kar$i duyduklari kin, kiskanclik gibi duygulari kalir mi? Hakikatin tezahürlerinin bütününe veya parcaciklarinin bir kismina sahip olan bir medeniyeti, mimari yapisiyla, musikisiyle, insanlararasi ili$ki bicimiyle ya$ayan insanlar, medenile$mi$ olmanin verdigi huzur ve sükunet icerisinde iken, bu parcalarin özünde birle$mi$ olmanin co$kusuyla bari$ kavraminin derinligini idrak etmi$ olmazlar mi?
"Medeniyet dedigin tek di$i kalmi$ canavar." diyen Mehmet Akif, medeniyet kavraminin bütününe degil, insanin maddi zenginlik, di$ güzelligi ve azgin nefis arzulari icerisinde yüzüp hayvanla$masi $eklindeki acilimina kar$i cikmi$tir. Medeniyetin güzellikleri daha cok manevidir ve insanin ruhunda tecelli eder. Gönül zenginligi, ruh inceligi, farkli baki$ acisina sahip olmak, taklitcilikten uzak kalmak, ba$kalarinin ya$am hakkini taniyip kabul etmek ve dü$ene elini uzatip kaldirmak, bu güzelliklerden birkacidir.
"Medeniyet, insani sadece fiziki ya da fizyolojik ihtiyaclarina cevap veren bir sistem olmakla kalmaz, ayni zamanda manevi, ahlaki, metafizik ve kültürel ihtiyaclarini da kar$ilamak amaci ta$ir. Insani bütün cepheleriyle ele alir." Görülmektedir ki "medeniyet, hayatimizin her safhasinda, duygularimiz, dü$üncelerimiz ve davrani$larimizla kar$ila$tigimiz bütüncül bir olaydir. Yani, her an, her hareketimiz medeniyetle ölcülür, medeniyetle tartilir ve medeniyetle degerlendirilir. Onunla degi$tirilir, onunla ya$ar, onunla devam eder ve onunla deger kazanir. Dü$üncelerimiz, duygularimiz, eserlerimiz, hayatimiz, hayat tarzimiz, ahlakimiz, hepsi medeniyet hadisesine dahildir." (S. Karakoc)
Maddeye $ekil veren, onun kokladigimiz veya hissettigimiz havasini olu$turan ruh, yani merkezdeki gerceklik ve fazilet bozulursa, Jean Izoulet'in de vurguladigi gibi, organizmadaki dayani$ma ve derin birlik yüzünden di$a ait gerceklikler ve faziletler de bozulmakta gecikmezler.
Bu bozulmanin önlenebilmesi icin, medeniyetin ic ve di$ güzellik unsurlarini birlikte ya$amaliyiz. Hepimizin ortak fitri gercekligimizde bulu$abilmemiz ve böylece bari$a ula$abilmemiz icin, birbirini tamamlayan $u dört boyutu hayatimiza kapsamli olarak uygulamamiz gerekmektedir: Gercegi yakalayabilmemiz icin zihinsel boyut; güzelligi idrak etmek ve onu ya$ayabilmek icin estetik boyut; iyiliklerimizi cogaltmak icin ahlaki boyut ve degi$ik dünyalar arasinda uyum ve düzeni saglamak icin ruhsal boyut. Hayatimizi bütün yönleriyle zenginle$tirecek sirlar, i$te bu boyutlarda gizlidir.
Bahsettigimiz boyutlar arasi ili$kiler nasil düzenlenecektir? Cevabini Muhammed Ikbal veriyor: öncelikle a$kla! Yüce Yaratici'ya, Yüce Peygamberine ve bütün peygamberlerine, Müslümanlara ve Sevgili Yunus'un da dedigi gibi O'nun yaratmasindan ötürü bütün yaratilmi$lara duyacagimiz a$kla! Böylece bizler sadece insanlarla degil, yaratilmi$ olan her $eyle, hayvanat ile, nebatat ile de bari$ ve uyum icerisinde ya$ayacagiz. Bizim gibi her varligin a$ktan nasibi oldugunu idrak etmek, her varliga saygi duymanin önemli bir basamagidir. Bu hakikat merdiveninin sonsuz basamaklarinda yol alan kutlu a$iklar kervanina katilip adim adim yükselirken, kervanda yer alan diger insanlarla kayna$mi$ olmaz miyiz? I$te bu birle$meden, birbirine kayna$mi$ benlerin ortak ruhu olan medeniyet ne$et etmektedir. Diyebiliriz ki gercek medeniyet, farkli cografyalarda ya$ayan inancli insanlarin birbirlerine sevgi ve saygi icerisinde olu$turduklari büyük bir platformdur.
Medeniyetler arasi etkile$imin en bariz örneklerini tarihimizde sIkca bulabiliriz. Mesela Islam klasiklerinin, Rönesans sonrasi Bati sanat ve edebiyatinda derin izler biraktigi bilinmektedir. Karakoc'un tespitlerine ve öngörülerine göre Dante, Mearri ve Ibn Arabi'den etkilenmi$tir. Louis Gillet de Dante'nin bütün dogu nakillerini cok iyi bildigini söylemektedir. La Fontaine'in masallarinda Kelile ve Dimne, Gülistan, Bostan ve benzeri eserlerin etkisi vardir. Romeo ve Juliet, Leyla ile Mecnun'un batiya uyarlanmi$ bir türüdür. Faust'da Salaman ile Absal'in izlerine rastlanir. Yine Karakoc'a göre, klasik müzigimizin klasik Bati müzigi üzerindeki etkileri, süsleme sanatlarindaki Islam medeniyeti etkisi ve nihayet soyut, nonfigüratif resme Islam sanatlarinin etkisi hemen görülecek kadar bellidir.
Biz hizla, hem yüzeyden hem de yüzeye göre devinimi cok daha güclü bir bicimde derinden akan bir nehrin icindeyiz. "nsanoglu, gelecegi repertuarda, gecmi$i kimlik dosyasinda tutan ve gölgeyi gecmi$ten, i$igi gelecekten alan bir $imdiki zamanla hayatini ta$ ta$ ören bir kader mimaridir." Bir ba$ka ifadeyle insan, gecmi$ ile gelecek arasinda adeta bir köprü gibi durmakta ve sadece kendi cografyasina degil, bütün insanliga hitap edecek bir tarih olgusu icerisinde misyonunu yerine getirmektedir.
Dünyanin degi$ik yerlerinde kadim medeniyetlerden beslenen bu insanlarin her biri hissettigini, dü$ündügünü, yapip ettigini, herkesin faydalanabilmesi icin ayni masaya koydugunu bir dü$ünün! Masanin etrafinda oturan bizler, bu muhte$em maddi ve manevi zenginlik deryasinda co$kuyla kendimizden gecebiliriz. Ayni zamanda bizlere ula$an bilgi, kültür ve irfan birikimlerinden dolayi ilgili ki$ilere müte$ekkir ve minnettar kalabiliriz.
Hepimiz Allah'a gidiyoruz... Medeniyet kervani icerisinde bir nefer olarak o yüce makama dogru yükselirken, etrafimizdakilerle veya arkadan gelecek olanlarla tecrübelerimizi payla$mak, insan icin en soylu davrani$lardan biridir. Ortaya koydugumuz deger, hakikatin bir yansimasi ise mutlaka bir takipcisi olacaktir. Takipcilerin sayilarinin artmasini arzu etmeli ve cennet misali engin huzur ve bari$ deryasinda sonsuzluga kanat acmaliyiz.
Ahmet Albayrak
