Asım dı, şairdi, dertli bülbüldü,
Hak yolda inançla coşan bülbüldü.
Mümindi, İslama duyduğu aşkı,
Safahata mısra mısra döküldü.
Rıfkı KAYMAZ
Büyük insanlar; topluma, insanlığa hizmet sunan, yaşantısıyla örnek olan, hayırlı eserler üreten insanlardır.
Tarihi altın sayfalarla, muhteşem bir medeniyeti yansıtan milletimizin geçmişinde böylesi büyük insanlar, hemen her dönem eserleriyle varlıklarını gösterirler. Bu insanlar, Peygamberimizin insanların en hayırlısı insanlara en yararlı olanıdır hadisi ışığında insanlara yararlı hizmetler sunmayı kendilerine ilke edinmişlerdir.
Mehmet Akif Ersoy, yakın tarihimizde yaptığı hizmetleriyle, örnek yaşantısıyla, şiirleriyle milletimizin gönlünde taht kurmuş büyük ve hayırlı insanlardan biridir.
Osmanlı Devletinin son yıllarında, İstiklâl Savaşı döneminde, Meclisin açılışı, Cumhuriyetin kuruluş ve sonrasında, camide vaiz, kürsüde hatip, Mecliste milletvekili, toplumumuzun her kesiminde varlığını hissettiren bir gönül adamı, bir kahraman, bir örnek şahsiyet, ilim adamı, şair, hafız, Türkçeyle birlikte Arapça, Farsça ve Fransızcaya hakim bir edip, milletimizin değer ölçüleriyle dopdolu bir kahraman...
Osmanlı Devletinin çeşitli nedenlerle duraklamaya, ardından gerilemeye başladığı yıllarda, ardından İstiklâl Savaşı öncesinin karanlık günlerinde o, inancından aldığı güçle, sorumluluk duygusuyla milletimize sesleniyor, korkma! diyordu.
Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak
O benim milletimin yıldızıdır parlayacak
O benimdir o benim milletimindir ancak
O, inancından aldığı şuurla, bir sorumluluk duygusuyla:
Sahipsiz olan memleketin batması haktır
Sen sahip olursan bu vatan batmayacaktır diyerek milletimizi ümitsizlikten kurtarmaya çalışıyordu.
Akif,
İmandır o cevher ki, ilahi ne büyüktür
İmansız olan paslı yürek sinede yüktür
Allaha dayan, saye sarıl, hikmete ram ol;
Yol varsa budur bilmiyorum başka çıkar yol diyerek Allaha dayanarak, çalışarak ve hikmete ram olarak gerçek bir mümin tavrıyla,
İnmemiştir hele Kuran, bunu hakkıyla bilin
Ne mezarlıkta okunmak, ne de fal bakmak için diyerek Kurana sarılmıştır.
Ne irfandır veren ahlâka yükseklik, ne vicdandır
Fazilet hissi insanlarda Allah korkusundandır. diyen Akif, Allah korkusunu yüreğinde her an hissederek erdemli insan olmanın en güzel örneğini vermiştir.
O, gerçek Müslümanlığın büyük bir kahramanlık olduğunu:
Şahamet dini, gayret dini ancak Müslümanlıktır
Hakiki Müslümanlık en büyük kahramanlıktır diyerek dile getirmiştir.
Atiyi karanlık görerek azmi bırakmak
Alçak bir ölüm varsa eminim budur ancak
Yes öyle bir bataktır ki düşersen boğulursun
Ümmide sarıl sımsıkı, seyret ne olursun
İş bitti sebatın sonu yoktur deme, yılma
Ey milleti merhume sakın yese kapılma.
Ümitsizliğin İslâm inancıyla uyuşmadığını bilen Akif, iki günü birbirine eşit olan zarardadır hadisi ışığında milletimize çalışmayı, üretmeyi ve mutlu olmayı tavsiye eder.
Bütün dünya çalışırken Müslüman tembel olabilir mi?
Dünya koşuyorken yolun üstünde yatılmaz
Davranmayacak kimse bu meydana atılmaz.
Müslüman elbette çalışmalı, bir ölü olmaktan kurtulmalıdır.
Ey dipdiri meyyit, iki el bir baş içindir
Davransana... Eller de senin, baş da senindir!
Hüsrana rıza verme... Çalış... Azmi bırakma,
Kendin yanacaksan bile evladını yakma
Asırlarca süren uykudan uyanarak karanlıkları aydınlığa çevirmek gerekmektedir. Akif bu gerçeği:
Yıllarca, asırlarca süren uykudan artık
Silkin de muhitindeki zulmetleri yak, yık!
Bir baksana a: Gökler uyanık, yer uyanıktır,
Dünya uyanıkken uyumak maskaralıktır.
Çalışmayan, kazanmayan, üretmeyen toplumda elbette kendisine saygın bir yer edinemez:
Kim kazanmazsa bu dünyada bir ekmek parası
Dostunun yüzkarası düşmanının maskarası
Akif, miskinliği adeta kendisine ilke edinmiş insanlara son bir kez daha şöyle haykırır:
Yer çalışsın, gök çalışsın, sen sıkılmazsan otur!
Bunların hakkında bilmem bir bahanen var mı? Dur!
Ey bütün dünya ve mafiha ayaktayken yatan!
Leş misin, davranmıyorsun? Bari Allahtan utan!
Toplum hayatında birlik ve beraberlik içinde yaşamak elbette bir ve beraber olarak, tek yürek halinde aynı duyguları paylaşmak ve yaşamakla mümkündür.
Girmeden tefrika bir millete düşman giremez
Toplu vurdukça yürekler, onu top sindiremez.
Toplum birlik ve beraberlikten uzaklaştığı ve sen ben kavgasına düştüğü gün, artık onun için kıyamet kopmuştur:
Sen ben desin efrat aradan vahdeti kaldır
Milletler için işte kıyamet o zamandır.
Mehmet Akif büyük kahramanlık olarak ifade ettiği Müslümanlığı gerçekten anlayıp ve yaşamak için gerçek eğitimi de şart koşar. Bir milletin yükselmesi ve geleceğini kurtarması için iki kudrete sahip olmak gerekir. Bunlar marifet (bilgi) ve fazilet (ahlâk)tır.
Çünkü milletlerin ikbali için evladım,
Marifet, bir de fazilet... İki kudret lazım
Çocuklarımıza ve gençlerimize çağın bütün ilimlerini öğretmek şarttır:
Evet ulumunu asrın şebaba öğretelim
Mukaddesata, fakat çokça ihtiram edelim.
Bu eğitimde eğiticilerin de vasıfları çok önemlidir: İman, edep, liyakat, vicdan...
Muallimim diyen olmak gerektir imanlı
Edepli, sonra liyakatli, sonra vicdanlı Edep, haya bir anlamda tahsilden de önce gelmelidir. Bilgili fakat insani değerlerden yoksun insanın toplumuna olumlu yönden faydası olabilir mi? Elbette hayır. Akif, böylesi bir öğrenciye:
Ne ibret! Yok mu bir bilsen kızarmak bilmeyen çehren
Bırak tahsili evladım, sen önce bir haya öğren.
Akif, bir zamanlar bütün dünyaya eşsiz bir örnek olan milletimiz ve tarihimizden ders alınması gerektiğini söyler ve inançlı, çalışkan, milletinin değer ölçüleriyle donanmış bir gençliği özler. Bu gençliğin adı: Asım dır.
Tarih, ibret ve ders alındığı taktirde bir anlam ifade eder:
Tarihi tekerrür diye tarif ediyorlar,
Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi?
Bu yazımızda Akifi, milletimizin hafızasında önemli yer etmiş mısralarından hareketle anmaya çalıştık.
Mehmet Akif, yedi kitaptan oluşan Safahatında milletimizin geçmişine uzanarak geleceğimize ışık tutan aydın bir ediptir.
Onun Safahatı; milletimizdir, tarihimizdir, geçmişimizdir, geleceğimizdir. Onu okumak, onu anlamak, ondan ders almak geleceğimizi kurmada elbette çok şey ifade edecektir. Akif, en yakın arkadaşı Fatih Gökmenin
Mum gibi yandı ciğer; çünkü vatan türküsünü
Hep geçen kapkara günlerde terennüm etti
Çıktı kırklar bir ağızdan dediler tarihin
İçimizden vatanın şairi Akif gitti. mısralarında da ifade ettiği gibi bugün aramızda değil. Onu millet olarak 1936 yılında ebediyete uğurladık. O, bugün bedenen değil ama eserleriyle, Safahatıyla, fikirleri ve düşünceleriyle önümüzü aydınlatan örnek bir şahsiyet olarak karşımızda.
Onu Safahatın mısraları arasında dolaştığımız bu yazımızla bir kere daha rahmetle anıyoruz.
Rıfkı Kaymaz
Hak yolda inançla coşan bülbüldü.
Mümindi, İslama duyduğu aşkı,
Safahata mısra mısra döküldü.
Rıfkı KAYMAZ
Büyük insanlar; topluma, insanlığa hizmet sunan, yaşantısıyla örnek olan, hayırlı eserler üreten insanlardır.
Tarihi altın sayfalarla, muhteşem bir medeniyeti yansıtan milletimizin geçmişinde böylesi büyük insanlar, hemen her dönem eserleriyle varlıklarını gösterirler. Bu insanlar, Peygamberimizin insanların en hayırlısı insanlara en yararlı olanıdır hadisi ışığında insanlara yararlı hizmetler sunmayı kendilerine ilke edinmişlerdir.
Mehmet Akif Ersoy, yakın tarihimizde yaptığı hizmetleriyle, örnek yaşantısıyla, şiirleriyle milletimizin gönlünde taht kurmuş büyük ve hayırlı insanlardan biridir.
Osmanlı Devletinin son yıllarında, İstiklâl Savaşı döneminde, Meclisin açılışı, Cumhuriyetin kuruluş ve sonrasında, camide vaiz, kürsüde hatip, Mecliste milletvekili, toplumumuzun her kesiminde varlığını hissettiren bir gönül adamı, bir kahraman, bir örnek şahsiyet, ilim adamı, şair, hafız, Türkçeyle birlikte Arapça, Farsça ve Fransızcaya hakim bir edip, milletimizin değer ölçüleriyle dopdolu bir kahraman...
Osmanlı Devletinin çeşitli nedenlerle duraklamaya, ardından gerilemeye başladığı yıllarda, ardından İstiklâl Savaşı öncesinin karanlık günlerinde o, inancından aldığı güçle, sorumluluk duygusuyla milletimize sesleniyor, korkma! diyordu.
Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak
O benim milletimin yıldızıdır parlayacak
O benimdir o benim milletimindir ancak
O, inancından aldığı şuurla, bir sorumluluk duygusuyla:
Sahipsiz olan memleketin batması haktır
Sen sahip olursan bu vatan batmayacaktır diyerek milletimizi ümitsizlikten kurtarmaya çalışıyordu.
Akif,
İmandır o cevher ki, ilahi ne büyüktür
İmansız olan paslı yürek sinede yüktür
Allaha dayan, saye sarıl, hikmete ram ol;
Yol varsa budur bilmiyorum başka çıkar yol diyerek Allaha dayanarak, çalışarak ve hikmete ram olarak gerçek bir mümin tavrıyla,
İnmemiştir hele Kuran, bunu hakkıyla bilin
Ne mezarlıkta okunmak, ne de fal bakmak için diyerek Kurana sarılmıştır.
Ne irfandır veren ahlâka yükseklik, ne vicdandır
Fazilet hissi insanlarda Allah korkusundandır. diyen Akif, Allah korkusunu yüreğinde her an hissederek erdemli insan olmanın en güzel örneğini vermiştir.
O, gerçek Müslümanlığın büyük bir kahramanlık olduğunu:
Şahamet dini, gayret dini ancak Müslümanlıktır
Hakiki Müslümanlık en büyük kahramanlıktır diyerek dile getirmiştir.
Atiyi karanlık görerek azmi bırakmak
Alçak bir ölüm varsa eminim budur ancak
Yes öyle bir bataktır ki düşersen boğulursun
Ümmide sarıl sımsıkı, seyret ne olursun
İş bitti sebatın sonu yoktur deme, yılma
Ey milleti merhume sakın yese kapılma.
Ümitsizliğin İslâm inancıyla uyuşmadığını bilen Akif, iki günü birbirine eşit olan zarardadır hadisi ışığında milletimize çalışmayı, üretmeyi ve mutlu olmayı tavsiye eder.
Bütün dünya çalışırken Müslüman tembel olabilir mi?
Dünya koşuyorken yolun üstünde yatılmaz
Davranmayacak kimse bu meydana atılmaz.
Müslüman elbette çalışmalı, bir ölü olmaktan kurtulmalıdır.
Ey dipdiri meyyit, iki el bir baş içindir
Davransana... Eller de senin, baş da senindir!
Hüsrana rıza verme... Çalış... Azmi bırakma,
Kendin yanacaksan bile evladını yakma
Asırlarca süren uykudan uyanarak karanlıkları aydınlığa çevirmek gerekmektedir. Akif bu gerçeği:
Yıllarca, asırlarca süren uykudan artık
Silkin de muhitindeki zulmetleri yak, yık!
Bir baksana a: Gökler uyanık, yer uyanıktır,
Dünya uyanıkken uyumak maskaralıktır.
Çalışmayan, kazanmayan, üretmeyen toplumda elbette kendisine saygın bir yer edinemez:
Kim kazanmazsa bu dünyada bir ekmek parası
Dostunun yüzkarası düşmanının maskarası
Akif, miskinliği adeta kendisine ilke edinmiş insanlara son bir kez daha şöyle haykırır:
Yer çalışsın, gök çalışsın, sen sıkılmazsan otur!
Bunların hakkında bilmem bir bahanen var mı? Dur!
Ey bütün dünya ve mafiha ayaktayken yatan!
Leş misin, davranmıyorsun? Bari Allahtan utan!
Toplum hayatında birlik ve beraberlik içinde yaşamak elbette bir ve beraber olarak, tek yürek halinde aynı duyguları paylaşmak ve yaşamakla mümkündür.
Girmeden tefrika bir millete düşman giremez
Toplu vurdukça yürekler, onu top sindiremez.
Toplum birlik ve beraberlikten uzaklaştığı ve sen ben kavgasına düştüğü gün, artık onun için kıyamet kopmuştur:
Sen ben desin efrat aradan vahdeti kaldır
Milletler için işte kıyamet o zamandır.
Mehmet Akif büyük kahramanlık olarak ifade ettiği Müslümanlığı gerçekten anlayıp ve yaşamak için gerçek eğitimi de şart koşar. Bir milletin yükselmesi ve geleceğini kurtarması için iki kudrete sahip olmak gerekir. Bunlar marifet (bilgi) ve fazilet (ahlâk)tır.
Çünkü milletlerin ikbali için evladım,
Marifet, bir de fazilet... İki kudret lazım
Çocuklarımıza ve gençlerimize çağın bütün ilimlerini öğretmek şarttır:
Evet ulumunu asrın şebaba öğretelim
Mukaddesata, fakat çokça ihtiram edelim.
Bu eğitimde eğiticilerin de vasıfları çok önemlidir: İman, edep, liyakat, vicdan...
Muallimim diyen olmak gerektir imanlı
Edepli, sonra liyakatli, sonra vicdanlı Edep, haya bir anlamda tahsilden de önce gelmelidir. Bilgili fakat insani değerlerden yoksun insanın toplumuna olumlu yönden faydası olabilir mi? Elbette hayır. Akif, böylesi bir öğrenciye:
Ne ibret! Yok mu bir bilsen kızarmak bilmeyen çehren
Bırak tahsili evladım, sen önce bir haya öğren.
Akif, bir zamanlar bütün dünyaya eşsiz bir örnek olan milletimiz ve tarihimizden ders alınması gerektiğini söyler ve inançlı, çalışkan, milletinin değer ölçüleriyle donanmış bir gençliği özler. Bu gençliğin adı: Asım dır.
Tarih, ibret ve ders alındığı taktirde bir anlam ifade eder:
Tarihi tekerrür diye tarif ediyorlar,
Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi?
Bu yazımızda Akifi, milletimizin hafızasında önemli yer etmiş mısralarından hareketle anmaya çalıştık.
Mehmet Akif, yedi kitaptan oluşan Safahatında milletimizin geçmişine uzanarak geleceğimize ışık tutan aydın bir ediptir.
Onun Safahatı; milletimizdir, tarihimizdir, geçmişimizdir, geleceğimizdir. Onu okumak, onu anlamak, ondan ders almak geleceğimizi kurmada elbette çok şey ifade edecektir. Akif, en yakın arkadaşı Fatih Gökmenin
Mum gibi yandı ciğer; çünkü vatan türküsünü
Hep geçen kapkara günlerde terennüm etti
Çıktı kırklar bir ağızdan dediler tarihin
İçimizden vatanın şairi Akif gitti. mısralarında da ifade ettiği gibi bugün aramızda değil. Onu millet olarak 1936 yılında ebediyete uğurladık. O, bugün bedenen değil ama eserleriyle, Safahatıyla, fikirleri ve düşünceleriyle önümüzü aydınlatan örnek bir şahsiyet olarak karşımızda.
Onu Safahatın mısraları arasında dolaştığımız bu yazımızla bir kere daha rahmetle anıyoruz.
Rıfkı Kaymaz
