Yeniden Doğuş

MEHTER DUASI


Allah Allah, Celilü'l - Cebbar,
Muinü's - Set tar Halıku'l - Leyli ve'n - Nehar, Layezal, Zülcelâl,
birdir Allah Anın birliğine, Resul - ü Enbiya
Peygamberimiz Cenab - ı Ahmed - i Mahmut - u Muhammed Mustafa ( Bütün
efrad elleri göğüste olduğu halde rükûa gelir gibi eğilirler ) Al-i
evladı-ı Resulü müçtebi imdadı-ı ruhaniyetine; bir cümle Âlem- İ
İslamın sıhhatü selametine, Ordularımızın devamı Muzafferiyetine Aziz
Devletimizin Beka-ü temadüsüne üçler, yediler, kırklar, göçenler demine
devranına " Hu diyelim Huuu" denildikten sonra bütün mehter takımı davul
ve zilleri şiddetle vurarak dokuz defa "Hu" çekerlerdi. Sonra da üç
defa kös vururlardı.
Eli kan kılıcı kan, sinesi üryan, ciğeri püryan, meydan-ı şahadette Allah
yoluna revan, Kahrımız Gazabımız düşmana ziyan!... Adüvden korkmadık
korkmayız hiç-bir zaman Kura-anda Zafer va-ad ediyor Hazreti Yezdan
Uğrun açık olsun ey Serdarı Mücahid, Hüda kılıcını keskin etsin. Ömrünü
gün gibi bedid! Fahri âlemi hoşnut etsin. Hak, gaza-i ekberin etsin
mübarek ve Sait.

Takımın içinden evvelce seçilmiş dik ve güzel sesli biri tiz perdeden:
"NasrünminAllahi ve fethün karib. Ve beşşiri! L müminin"
ayetini okur, üç defa "Allah" diyecek kadar dururdu.
Sonra bütün aletlerle beraber davullar ve kösler hafif vurarak devamlı
teramole yaptığı sırada hepbir ağızdan "Allah Allah"
deyince susarlar ve baş eğerek geriye döner ve dağılırlar.

MEHTER MÜZİĞİ


Mehter müziği klasik Türk müziğindeki makam ve usullerin kullanıldığı
teksesli bir müziktir. Peşrev, semai, nakış, cengi harbi, murabba,
kalenderi gibi formları vardır. Mehterhane'nin repertuarında bunlardan
başka serhat türküleri de yer almıştır. Buna karşılık, bazı mehter
peşrevleri de fasıl müziğinde çalınmıştır. Mehter müziğinde ahlâtı,
revani, saf gibi fasıl müziğinde hemen hemen hiç kullanılmamış usullere
yer verilmiş, bunların çoğu, o usulde bestelenmiş yapıtların form adı da
olmuştur.

Mehter müziğinin bestelerinin çoğunu Mehterhane'de görevli müzikçiler
yapmıştır. Günümüze ulaşan mehter melodilerinin en eskileri Nefiri
Behram, Emir-i Hac, Hasan Can ve II. Gazi Giray gibi 16. yüzyıl
bestecilerinin yapıtlarıdır. Notası bulunan yapıtların da büyük
çoğunluğu 17. yüzyıldan kalmıştır. Bu yüzden belli başlı bestecileri
Zurnazen Edirneli Dağı Ahmed Çelebi, Zurnazen başı İbrahim Ağa, Müstakim
Ağa, Ham mali ve Şah Murad'dır. Hızır Ağa da 18. yüzyılın en büyük
mehter bestecisidir. 16. ve 17. yüzyılın çoğu peşrev formunda olan
yapıtları Ali Ufki Bey'in ünlü derlemesi Mecmua-i Saz ü Söz ve
Kantemiroğlu Edvarı adıyla tanınan Kitabı İlmi'l-Musiki ala
Vechi'l-Hurufat aracılığıyla günümüze ulaşmıştır.

Mehter müziği bestecileri Osmanlı ordusuna cesaret ve coşku verici,
düşman askerini korkutucu melodiler yaratmaya özen göstermişlerdir.
Osmanlıların Avrupa'nın ortalarına kadar ilerlemesi, 17. yüzyılda mehter
müziğindeki birçok öğenin Avrupa müziğine de girmesine yol açmıştır.
Bunların başında kös, nakkare, çevgan, halile gibi belirsiz ses veren
vurmalı çalgıların kullanılması gelir. Ayrıca bazı batılı bestecilerin
yapıtlarında mehter müziğinden esinlenilmiş bölümler de vardır.

Mehter, sanılanın aksine sadece marş çalmaz. Kendi yapısına uygun kâr,
karçe, beste, semai, fasıl şarkıları, serhat ve Rumeli türküleri, peşrev
ve saz semaileri de mehterin repertuarı içinde yer alır.

KIYAFETLER


Saz başları kırmızı cübbe, kırmızı kavuk, kırmızı şalvar, sarı üç etek
ve sarı yemeni giyerler. Diğer sazlar koyu mavi cübbe, kavuk, şalvar ve
renkli üç etek ile kırmızı yemeni giyerler. Çevgânlar da saz başları
gibi giyinirler.