MEZHEP İMAMLARI VE TASAVVUFLA İLGİLERİ
SORU:
Dört büyük mezhebin kurucusu bulunan imamların bizzat kendiler,çağdaşı olan şeyhlerden tarikat almişlar mı?Ferdi veye toplu zikir meclislerinde onlarla birarada bulunmuşlarmı?Teveccüh ve mukabele ile yapılan niyaz merasimlerinde katılmışlar mı?Tasavvuf ve tarikat büyüklerine karşi mutavazi bir tavır takınıp onlarla karşı saygı ve hürmet göstermişler midir?
CEVAP:
Mezkur imamların hepsi de bir şeyhe intisab etmişler ve ondan ma'nen feyz almişlardır.Nitekim imam-ı azam Hazretleri,vefatlarında iki sene önce kendi öğrencilerinden birine intisab ederek tarikat almiş,vefat ederken de son iki senem olmasaydı helak olurdum buyurmuştur.(Mektubat-ı Rabbani)
İmam-ı Şafi'i hazretleri ise aslen ümmi,fakat gönlü ilm-i ledünni ile dolu şeyban-i Ra'i gibi bir zatın önünde anasını dizi dibinde oturan bir çocuk gibi mütevazi bir tavır içinde bulunur ve teveccüh için beklerdi.Hatta İmam-ı hanbeli hazretleri:
Ya imam-ı Şafi'i! Şeyba-i Ra'i gibi bir ümmiye karşi niçin bu kadar tevazu gösteriyorsunuz.? diye sorduğunda O:
Ya imam-ı hanbeli'Bizim ilim ve iman konusundaki sözlerimiz bir zatta fi'len yaşanilan bir hal ve davraniş şeklinde tezahür etmiştir"
diye cevap vermiştir.hatta imam- hanbeli,imthan etmek v ilmi seviyesini ölçmek maksadı ile Şeyba'i Ra'i hazretlerine fıkhın en çertefil mselesinden bir kac soru sormuş aldığı pekince ve nükte dolu cevap karşisinda hayret etmekden kendini alamamiş ve düşüp bayılmıştır.Bu hasdisiden sonra İmam-ı Şafi'i ile birlikte zikir ve sohbet meclislerinde katılmışlar,diğer alim ve öğrencilerine de suffiye meclislerine devam etmelerini tavsiye buyurmuşlardır.
İmam-ı Azam Ebu hanife rahmatullah aleyh!in vefatrından iki sene önce suffiye yolunu benimseyerek talebelrinden birine intisab edib ondan tarikat aldığı,vefatı esnasında da"Ömrümün son iki senesi olmasaydı Numan helak olurdu"sözleriyle de bunu vecizeleştirdiği ve ölümsüzleştirdiği bilinmelidir(mektubat-ı Rabbani)
imam-ı azam hazretleri hadis -i şerifde de işaret edildiği üzere ,abdest suyuyla birlikte akan günahın ncasetini keşfen gördüğünden,abdest alımında kullanılmış artık suyun tekrar abdest almak için kullanılamayacağına hükmetmiştir.(Şa'rani Mizanü'l-kübra)
İmam-i Şarani Tabakatında İmam-ı Şafi'i ile Ahmed b.hanbelin suffiye meclislerine devam etme ve onların zikir ile sohbetinde bulunma konusunda itina gösterdikleri,kendilerine;zikir ve sohbettten başka meşgaleleri bulıunmayan
sufilerle niçin haşir-neşir oluyosunuz ?denildiğinde de "Takva ,zikir,muhabbet ve marifetten meydana gelen dini hayatın ana sermayesi sufilerin nezdinde bulunmaktadır"cevabını verdiklerini nakletmektedir.
İmam-ı Şafi'i hazretleri,Şeyba'i Ra'i nin huzurunda anasının önünde diz çöken çocuğun duruş ve oturuşu gibi saygılı bir tavır içinde bulunurdu.İmam-ı Ahmed b.Hanbel İmam-ı Şafinin yanında otururken bir gün Şeyba!i Ra'i çıka geldi. Ahmed b. Hanbel:"Bu zat zahiri ilimlerdeki eksikliğine rağmen hala batın ilmini elde etmeye çalişiyor,bu yüzden kendisine fıkhi birkaç mesele sormak istiyom"deyince İmam-ı Şafi'i "Bunu yapma" dediyse de İmam-ı Ahmed b. Hanbel kendisini alamayarak Şeyba'i Ra'i ye:
"Beş vakit namazdan birini kazaya bırakıp,bilahere kaza edeceği zaman da bu vaktin hangisi olduğunu unutan bir kimse hakkında ne dersin?Böyle bir kimse ne yapmalı ve nasil davranmalıdır?diye sordu.O'nun:"Allah 'dan gafil ve habersiz olarak yaşayan böyle bir kimse bu halinden vazgeçinceye ve gafleti unutuncaya kadar cezalandırılmalıdır"şeklinde cevabı karşısında Ahmed b. hanbel kendinden geçerek yığılıp kaldı ve bayıldı.Ayrılınca İmam-ı Şafi'i:"ben sana O'na karşigelmememni söylememiş miydim? dedi.
Başka bir zaman da develerin zekatını nasil verilmesi gerektiğini sordu ve şu cevabı aldı:
"Fıkhın sadece ilmiyle uğraşan sizlere göre,her beş deveye karşi bir koyun verilir.Amam bize göre beş devenin beşide,hatta varsa koyund zekat olarak verilir"buyurdu."Bu konuda delinin nedir ve dayanağı kimdir? diye sorulunca da:"İmamım ebu bekir sıddık'tır.Zira O,bir mücahede sırasında elinde ve avucunda ne varsa hepsini ordunun teçhizi için Resulullah'a arzettiğinde,kendisine "Senin ve Ailen için geriye ne bıraktın?diye sorulunca:"Evet onlar için Allah ve Resulu nü bıraktım" cevabını lütfetti.Bunun üzerine huzurunda bulunanlar hayret ve şaşkınlık içinde kaldılar.Şeyba'i Ra'i bir ümmi idi.Ümmisinin hali böyle olunca,Alim olan sufilerin durumunu buna göre düşünmek ve takdir etmek gerekir.
KAYNAK:TASAVVUF VE TARİKATLARLA İLGİLİ FETVALAR-ÖMER ZİYAUDDİN DAĞİSTANİ-SEHA YAYINLARI
