0slam F1k1h Ansiklopedisi
Hastal1klar1 gidermek için ilaç kullanma ve gerekli tedbirleri alma. Hastal1 1 giderme gayretleri.
Islâm dini insan sa l1 1na büyük önem vermi_tir. S1hhatli insan, güçlü ve kuvvetli olur. Güçlü kimse ise zay1f insana nisbetle hem kendisi, hem de ba_kalar1 için daha yararl1d1r. Bu sebeple hadis-i _erifte: "Allah'a göre kuvvetli mümin, zay1f müminden daha hay1rl1 ve daha seviml1d1r" (Müslim, Kader, 34) buyurulmu_tur.
Sa l1k insan için büyük bir nimettir. Peygamber efendimiz (s.a.s): "Iki nimet vard1r ki insanlar1n bir ço u onlar1n k1ymetini gerekti i gibi bilemedi inden aldanm1_lard1r. Bunlar, s1hhat ve bo_ vakittir" (Buharî, Rikak, 1; Tirmizî, Zühd; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1, 258) buyurmu_lard1r. Resulullah (s.a.s): "Allah'1m! bedenime, gözlerime ve kulaklar1ma s1hhat ver" (Ebu Davûd, Edeb, 101) diye dua ederdi.
Kur'an-1 Kerim'de: "Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmay1n1z" (el-Bakara, 2/195) buyurulur.
Insan1n sa l1 1na dikkat etmemesi bir nevi kendisini ölüme terk etmesidir. Bu ise dinimizde kesin olarak yasaklanm1_t1r. Yüce Rabbimiz: "Kendinizi öldürmeyiniz" (en-Nisa, 4/29) buyurur. Dinimizde ölümü temenni etmek de yasaklanm1_t1r. Peygamber Efendimiz (s.a.s) bir hadis-i _eriflerinde: "Sizden biri ölümü dilemesin" (Buharî, Merdâ, 19); bir di erinde de "Insanlar1n en hay1rl1s1 ömrü uzun ameli güzel olan1d1r" (Tirmizî, Zühd, 21) buyurmu_tur.
Ilk planda sa l1 1n korunmas1n1, sa l1kl1 olmak için bütün tedbirlerin al1nmas1n1 emreden Islâm dini, hastalan1ld1 1 zaman tedavî olmay1 da emretmi_tir. Üsame b. ^erîk'den nakledildi ine göre bedevîler Peygamber Efendimiz (s.a.s)'e gelip, "Ya Resulullah! Tedavi olal1m m1? diye sorduklar1nda Efendimiz (s.a.s): Tedavi olunuz. Çünkü Allah yaratm1_ oldu u her derdin devas1n1 da yaratm1_t1r. Ancak bir dert hariç. O da ihtiyarl1kt1r."(Ebû Davûd, T1b, 1)buyurmu_tur. Ba_ka bir hadis-i _erifte de "Her derdin bir devas1, her hastal1 1n bir ilac1 vard1r. Hastal1 1n ilac1 bulundu u zaman az1z ve celîl olan Allah'1n izniyle iyile_ir" (Müslim, Selâm, 69) buyurmu_tur.
Bu hadis-i _erifler insan1 tedavî olmaya te_vik etti i gibi, henüz tedavisi bilinmeyen hastal1klar1n da mutlaka tedavilerinin oldu unu, tabiplerin bu konuda usanmadan, b1kmadan ara_t1rma yapmalar1 gerekti ine de i_aret etmektedir. Baz1 kimselerin: "Allah'1n mübtela k1ld1 1 her belâ ve musibete raz1 olmad1kça velâyet mertebesi tamam olmaz. Binaenaleyh veli için tedavi caiz olmaz" sözü do ru de ildir." (Tecrid-i Sar1h Terc. XII, 75)
Bir çok hastalar vard1r ki, tedâvî olunduklar1 halde iyi olmuyorlar, diye bir _üphe hat1ra gelebilir. Bu _üphe de _öyle kar_1lan1r: Tedâvî olunan hastan1n iyi olmamas1 ya hastal1 1n hakiki tedâvîsi bilinmemesinden, yahut da hastal1 1n te_his edilememesindendir.
Bir k1s1m hadis-i _eriflerde mümine isabet eden hastal1 1n, onun manevî derece_inin yüklenmesine ve günahlar1n1n aff1na sebep olaca 1 bildirilmi_tir: "Bir müslümana hastal1k isabet ederse, hazan vakti a aç yapraklar1n1n döküldü ü gibi Allah onun hata ve günahlar1n1 döker" (Buharî, Merda, 13).
Bu tedâvî olmay1 terketmek anlam1na gelmez. Öyle olsayd1, Resulullah (s.a.s) tedâvî olmazd1. Oysa o, bütün tedâvî yollar1na ba_vurduktan sonra, bir netice al1namazsa sabra, kadere r1za göstermeye te_vik etmektedir.
Tedâvî olurken dikkat edilecek baz1 hususlar vard1r. Bir defa tabibin ve tedâvîde kullan1lan ilaçlar1n birer sebep oldu una, gerçek _ifay1 verenin Allah oldu una inan1lmal1d1r.
Âlimlerin büyük ço unlu una göre helâl ve temiz olmayan _eylerle tedavide bulunmak caiz de ildir. Meselâ _arap ve benzeri haram _eylerle tedavide bulunmak haram k1l1nm1_t1r. Peygamber Efendimiz (s.a.s) hadis-i _eriflerinde: Haram ile tedâvî olmay1n1z" (Ebû Davûd, T1b, 11), "^üphesiz ki Allah sizin _ifan1z1 size haram k1ld1 1 _eylerde yaratmam1_t1r." (Selamet Yollar1, IV, 76), "^üphesiz ki Allah Teâlâ _arab1 haram k1l1nca ondan bütün faydalar1 alm1_t1r" (Ayn1 eser, IV, 77) buyurmu_tur.
Tar1k b. Süveyd, ilaç için _arap yapman1n hükmünü sorunca Peygamber Efendimiz, ^üphe yok ki o deva de il, bir derttir" (Müslim, E_ribe, 12) buyurmu_tur. ^u kadar1 var ki baz1 fakihlere göre ba_ka bir ilaç bulunmad1 1 zaman, Müslüman ve mütehass1s bir tabibin gösterece i lüzum üzerine câiz olabilir. Ameliyat olacak hastalar1n bay1lt1lmas1nda zaruret oldu undan uyu_turucu madde kullan1lmas1nda mahzur yoktur.
Peygamber Efendimiz (s.a.s) hadis-i _eriflerinde baz1 tedâvî usullerine de i_aret etmi_tir. Bir hadis-i _erifinde: "^ifa üç _eydedir: Bal _erbeti içmek, kan ald1rmak, vücudu ate_le da lamak, Fakat ümmetimi ate_le da lamaktan men ederim" (Buharî, T1b, 3,4,10; Müslim, Selâm, 71) buyurmu_tur.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a)'dan rivâyete göre bir ki_i Peygamber Efendimiz (s.a.s)'e gelerek: "Ya Resulullah! Karde_imin karn1 a r1yor, (ishal oldu)" dedi. Resulullah (s.a.s): Bal _erbeti içir" buyurdu. Sonra adam Hz. Peygamber'e ikinci defa geldi (hastal1 1n1n geçmed1 1n1 söyledi). Resulullah yine "Bal _erbeti içir" buyurdu. Daha sonra adam üçüncü defa geldi. Hz. Peygamber "Bal _erbeti içir" buyurdu. Adam tekrar gelip "Içirdim (fakat geçmedi)" deyince, Resulullah (s.a.s): "Allah sözünde do rudur, fakat karde_inin karn1 yalanc1d1r" buyurdu. Dördüncü defa içirince iyile_ti" (Buharî, T1b, 4) Resulullah (s.a.s) "Allah sözünde do rudur" ifadesinde "Balda insanlar için _ifa vard1r" (en-Nahl, 16/19) ayetini i_aret etmi_tir.
Yine Hz. Peygamber (s.a.s): "Yer mantar1n1n (keme) suyu göze _ifad1r" (Tirmizî, T1b, 22) buyurmu_tur.
Ebû Hüreyre (r.a), "Üç, be_ veya yedi yer mantar1 al1p s1kt1m ve suyunu s1rça bir kaba koydum. Sonra onunla bir bir cariyenin gözünü sürmeledim, "gözü iyile_ti" (Tirmizî, T1b, 22) demi_tir.
Hz. Âî_e validemizden rivâyet edilen bir hadis-i _erifte de Hz. Peygamber (s.a.s) çörek otu (habbetü's-sevdâ)'n1n ölümden ba_ka her hastaI1 a _ifa oldu unu bildirmi_tir. (Buharî, T1b, 7).
Dua ile tedâvî:
Dua ile tedâvî de dinimizde me_rûdur. Kur'an-1 Kerim'in _ifa oldu u bizzat Allah taraf1ndan bildirilmi_tir: "Biz, Kur'an'dan öyle ayetler indiriyoruz ki onlar müminler için tam bir _ifa ve rahmettir" (el-Isrâ, 17/82).
Kur'an itikâdî, ahlâkî, rûhî ve sosyal hastal1klara _ifad1r. Bunda hiç bir tereddüt yoktur. Ancak bedenî hastal1klara da _ifa m1d1r? Büyük müfessir Kurtubî, tefsirinde Kur'an'1n hem kalp!ere ve hem de bedene _ifa oldu unu belirtmi_ ve bu konuda deliller serdetmi_tir. (Kurtubî, el-Camiu li ahkâmi'l-Kur'an, X, 316).
Ibnü'l-Kayy1m "Zâdü'l-Mead" isimli eserinde, Resulullah (s.a.s)'in çe_itli hastal1klar için tavsiye etmi_ oldu u ilaçlar1 alfabetik olarak s1ralam1_ ve kaf harfinde Kur'an-1 Kerim'i zikrederek, "Kur'an kalbî ve bedenî hastal1klarla dünya ve ahiret hastal1klar1 için tam bir _ifad1r" demi_tir (Zadü'l-Mead, III, 178).
Hz. Âî_e validemizden _öyle rivayet edilmi_tir: "Resulullah (s.a.s) hastaland1 1nda kendi üzerine Muavvizât (Ihlâs, Felak, Nâs) surelerini okurdu. Hastal1 1 _iddetlendi i zaman ona ben okur ve el1n1n bereketini ümit ederek kendi eliyle kendisini mesh ederdim" (Müslim, Selâm, 51).
Yine Hz. Âî_e validemizden rivâyet edildi ine göre bir kimse hastaland1 1 zaman Resulullah (s.a.s) onu sa l eliyle mesh ederek _öyle derdi: "Ey insanlar1n Rabbi! ^u hastal1 1 gider, _ifa ver. Ancak sen _ifa vericisin. Senin _ifandan ba_ka hiçbir _ifa yoktur. Bu hastaya öyle bir _ifa ver ki, onun üzerinde hiç bir hastal1k izi kalmas1n" (Müslim, Selâm, 46).
Ancak dert, s1k1nt1, keder ve hastal1klardan kurtulmak için okuyup Allah'a dua etmek ayr1 _ey, büyü, efsun ve üfürükçülük ayr1 _eydir. Bunlar birbiriyle kar1_t1r1lmamal1d1r. Büyü, efsun ve üfürükçülük gibi bat1l _eyler dinimizde kesin olarak yasaklanm1_t1r.
Bir de dert ve hastal1klardan kurtulmak için okuyup dua etmek, doktora gidip tedavi olmaya engel de ildir. Dinimiz bunu da emretmi_tir.
Hastal1klar1 gidermek için ilaç kullanma ve gerekli tedbirleri alma. Hastal1 1 giderme gayretleri.
Islâm dini insan sa l1 1na büyük önem vermi_tir. S1hhatli insan, güçlü ve kuvvetli olur. Güçlü kimse ise zay1f insana nisbetle hem kendisi, hem de ba_kalar1 için daha yararl1d1r. Bu sebeple hadis-i _erifte: "Allah'a göre kuvvetli mümin, zay1f müminden daha hay1rl1 ve daha seviml1d1r" (Müslim, Kader, 34) buyurulmu_tur.
Sa l1k insan için büyük bir nimettir. Peygamber efendimiz (s.a.s): "Iki nimet vard1r ki insanlar1n bir ço u onlar1n k1ymetini gerekti i gibi bilemedi inden aldanm1_lard1r. Bunlar, s1hhat ve bo_ vakittir" (Buharî, Rikak, 1; Tirmizî, Zühd; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1, 258) buyurmu_lard1r. Resulullah (s.a.s): "Allah'1m! bedenime, gözlerime ve kulaklar1ma s1hhat ver" (Ebu Davûd, Edeb, 101) diye dua ederdi.
Kur'an-1 Kerim'de: "Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmay1n1z" (el-Bakara, 2/195) buyurulur.
Insan1n sa l1 1na dikkat etmemesi bir nevi kendisini ölüme terk etmesidir. Bu ise dinimizde kesin olarak yasaklanm1_t1r. Yüce Rabbimiz: "Kendinizi öldürmeyiniz" (en-Nisa, 4/29) buyurur. Dinimizde ölümü temenni etmek de yasaklanm1_t1r. Peygamber Efendimiz (s.a.s) bir hadis-i _eriflerinde: "Sizden biri ölümü dilemesin" (Buharî, Merdâ, 19); bir di erinde de "Insanlar1n en hay1rl1s1 ömrü uzun ameli güzel olan1d1r" (Tirmizî, Zühd, 21) buyurmu_tur.
Ilk planda sa l1 1n korunmas1n1, sa l1kl1 olmak için bütün tedbirlerin al1nmas1n1 emreden Islâm dini, hastalan1ld1 1 zaman tedavî olmay1 da emretmi_tir. Üsame b. ^erîk'den nakledildi ine göre bedevîler Peygamber Efendimiz (s.a.s)'e gelip, "Ya Resulullah! Tedavi olal1m m1? diye sorduklar1nda Efendimiz (s.a.s): Tedavi olunuz. Çünkü Allah yaratm1_ oldu u her derdin devas1n1 da yaratm1_t1r. Ancak bir dert hariç. O da ihtiyarl1kt1r."(Ebû Davûd, T1b, 1)buyurmu_tur. Ba_ka bir hadis-i _erifte de "Her derdin bir devas1, her hastal1 1n bir ilac1 vard1r. Hastal1 1n ilac1 bulundu u zaman az1z ve celîl olan Allah'1n izniyle iyile_ir" (Müslim, Selâm, 69) buyurmu_tur.
Bu hadis-i _erifler insan1 tedavî olmaya te_vik etti i gibi, henüz tedavisi bilinmeyen hastal1klar1n da mutlaka tedavilerinin oldu unu, tabiplerin bu konuda usanmadan, b1kmadan ara_t1rma yapmalar1 gerekti ine de i_aret etmektedir. Baz1 kimselerin: "Allah'1n mübtela k1ld1 1 her belâ ve musibete raz1 olmad1kça velâyet mertebesi tamam olmaz. Binaenaleyh veli için tedavi caiz olmaz" sözü do ru de ildir." (Tecrid-i Sar1h Terc. XII, 75)
Bir çok hastalar vard1r ki, tedâvî olunduklar1 halde iyi olmuyorlar, diye bir _üphe hat1ra gelebilir. Bu _üphe de _öyle kar_1lan1r: Tedâvî olunan hastan1n iyi olmamas1 ya hastal1 1n hakiki tedâvîsi bilinmemesinden, yahut da hastal1 1n te_his edilememesindendir.
Bir k1s1m hadis-i _eriflerde mümine isabet eden hastal1 1n, onun manevî derece_inin yüklenmesine ve günahlar1n1n aff1na sebep olaca 1 bildirilmi_tir: "Bir müslümana hastal1k isabet ederse, hazan vakti a aç yapraklar1n1n döküldü ü gibi Allah onun hata ve günahlar1n1 döker" (Buharî, Merda, 13).
Bu tedâvî olmay1 terketmek anlam1na gelmez. Öyle olsayd1, Resulullah (s.a.s) tedâvî olmazd1. Oysa o, bütün tedâvî yollar1na ba_vurduktan sonra, bir netice al1namazsa sabra, kadere r1za göstermeye te_vik etmektedir.
Tedâvî olurken dikkat edilecek baz1 hususlar vard1r. Bir defa tabibin ve tedâvîde kullan1lan ilaçlar1n birer sebep oldu una, gerçek _ifay1 verenin Allah oldu una inan1lmal1d1r.
Âlimlerin büyük ço unlu una göre helâl ve temiz olmayan _eylerle tedavide bulunmak caiz de ildir. Meselâ _arap ve benzeri haram _eylerle tedavide bulunmak haram k1l1nm1_t1r. Peygamber Efendimiz (s.a.s) hadis-i _eriflerinde: Haram ile tedâvî olmay1n1z" (Ebû Davûd, T1b, 11), "^üphesiz ki Allah sizin _ifan1z1 size haram k1ld1 1 _eylerde yaratmam1_t1r." (Selamet Yollar1, IV, 76), "^üphesiz ki Allah Teâlâ _arab1 haram k1l1nca ondan bütün faydalar1 alm1_t1r" (Ayn1 eser, IV, 77) buyurmu_tur.
Tar1k b. Süveyd, ilaç için _arap yapman1n hükmünü sorunca Peygamber Efendimiz, ^üphe yok ki o deva de il, bir derttir" (Müslim, E_ribe, 12) buyurmu_tur. ^u kadar1 var ki baz1 fakihlere göre ba_ka bir ilaç bulunmad1 1 zaman, Müslüman ve mütehass1s bir tabibin gösterece i lüzum üzerine câiz olabilir. Ameliyat olacak hastalar1n bay1lt1lmas1nda zaruret oldu undan uyu_turucu madde kullan1lmas1nda mahzur yoktur.
Peygamber Efendimiz (s.a.s) hadis-i _eriflerinde baz1 tedâvî usullerine de i_aret etmi_tir. Bir hadis-i _erifinde: "^ifa üç _eydedir: Bal _erbeti içmek, kan ald1rmak, vücudu ate_le da lamak, Fakat ümmetimi ate_le da lamaktan men ederim" (Buharî, T1b, 3,4,10; Müslim, Selâm, 71) buyurmu_tur.
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a)'dan rivâyete göre bir ki_i Peygamber Efendimiz (s.a.s)'e gelerek: "Ya Resulullah! Karde_imin karn1 a r1yor, (ishal oldu)" dedi. Resulullah (s.a.s): Bal _erbeti içir" buyurdu. Sonra adam Hz. Peygamber'e ikinci defa geldi (hastal1 1n1n geçmed1 1n1 söyledi). Resulullah yine "Bal _erbeti içir" buyurdu. Daha sonra adam üçüncü defa geldi. Hz. Peygamber "Bal _erbeti içir" buyurdu. Adam tekrar gelip "Içirdim (fakat geçmedi)" deyince, Resulullah (s.a.s): "Allah sözünde do rudur, fakat karde_inin karn1 yalanc1d1r" buyurdu. Dördüncü defa içirince iyile_ti" (Buharî, T1b, 4) Resulullah (s.a.s) "Allah sözünde do rudur" ifadesinde "Balda insanlar için _ifa vard1r" (en-Nahl, 16/19) ayetini i_aret etmi_tir.
Yine Hz. Peygamber (s.a.s): "Yer mantar1n1n (keme) suyu göze _ifad1r" (Tirmizî, T1b, 22) buyurmu_tur.
Ebû Hüreyre (r.a), "Üç, be_ veya yedi yer mantar1 al1p s1kt1m ve suyunu s1rça bir kaba koydum. Sonra onunla bir bir cariyenin gözünü sürmeledim, "gözü iyile_ti" (Tirmizî, T1b, 22) demi_tir.
Hz. Âî_e validemizden rivâyet edilen bir hadis-i _erifte de Hz. Peygamber (s.a.s) çörek otu (habbetü's-sevdâ)'n1n ölümden ba_ka her hastaI1 a _ifa oldu unu bildirmi_tir. (Buharî, T1b, 7).
Dua ile tedâvî:
Dua ile tedâvî de dinimizde me_rûdur. Kur'an-1 Kerim'in _ifa oldu u bizzat Allah taraf1ndan bildirilmi_tir: "Biz, Kur'an'dan öyle ayetler indiriyoruz ki onlar müminler için tam bir _ifa ve rahmettir" (el-Isrâ, 17/82).
Kur'an itikâdî, ahlâkî, rûhî ve sosyal hastal1klara _ifad1r. Bunda hiç bir tereddüt yoktur. Ancak bedenî hastal1klara da _ifa m1d1r? Büyük müfessir Kurtubî, tefsirinde Kur'an'1n hem kalp!ere ve hem de bedene _ifa oldu unu belirtmi_ ve bu konuda deliller serdetmi_tir. (Kurtubî, el-Camiu li ahkâmi'l-Kur'an, X, 316).
Ibnü'l-Kayy1m "Zâdü'l-Mead" isimli eserinde, Resulullah (s.a.s)'in çe_itli hastal1klar için tavsiye etmi_ oldu u ilaçlar1 alfabetik olarak s1ralam1_ ve kaf harfinde Kur'an-1 Kerim'i zikrederek, "Kur'an kalbî ve bedenî hastal1klarla dünya ve ahiret hastal1klar1 için tam bir _ifad1r" demi_tir (Zadü'l-Mead, III, 178).
Hz. Âî_e validemizden _öyle rivayet edilmi_tir: "Resulullah (s.a.s) hastaland1 1nda kendi üzerine Muavvizât (Ihlâs, Felak, Nâs) surelerini okurdu. Hastal1 1 _iddetlendi i zaman ona ben okur ve el1n1n bereketini ümit ederek kendi eliyle kendisini mesh ederdim" (Müslim, Selâm, 51).
Yine Hz. Âî_e validemizden rivâyet edildi ine göre bir kimse hastaland1 1 zaman Resulullah (s.a.s) onu sa l eliyle mesh ederek _öyle derdi: "Ey insanlar1n Rabbi! ^u hastal1 1 gider, _ifa ver. Ancak sen _ifa vericisin. Senin _ifandan ba_ka hiçbir _ifa yoktur. Bu hastaya öyle bir _ifa ver ki, onun üzerinde hiç bir hastal1k izi kalmas1n" (Müslim, Selâm, 46).
Ancak dert, s1k1nt1, keder ve hastal1klardan kurtulmak için okuyup Allah'a dua etmek ayr1 _ey, büyü, efsun ve üfürükçülük ayr1 _eydir. Bunlar birbiriyle kar1_t1r1lmamal1d1r. Büyü, efsun ve üfürükçülük gibi bat1l _eyler dinimizde kesin olarak yasaklanm1_t1r.
Bir de dert ve hastal1klardan kurtulmak için okuyup dua etmek, doktora gidip tedavi olmaya engel de ildir. Dinimiz bunu da emretmi_tir.
![:]](https://www.yenidendogus.net/images/smilies/pleased.gif "Freude :]")